Pramana

Z Himalaya-Wiki
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Pramana, Pramāṇa w sanskrycie: प्रमाण, pramāṇas - dosłownie: norma, miara poznawcza, dowód, miernik, skala, zasięg, zasada działania, czas trwania, pryncypium, standard, autorytet; w jodze klasycznej poznanie prawdziwe - joga, podobnie jak inne nurty filozoficzne (darśany) - nie omija ważnego filozoficznego problemu dotyczącego możliwości i zasięgu wiedzy (poznawania).

Maharyszi Patańdźali wyróżnia trzy źródła poznania prawdziwego:

  1. pratjaksza - naoczność, naoczne stwierdzenie faktu, postrzeganie zmysłowe;
  2. anumana - poznanie rozumowe, rozważanie, wnioskowanie, przemyśliwanie, uznanie, usankcjonowanie przez akceptację, przesłanki, domniemanie;
  3. agama - przejęcie wiedzy, poznanie prawdziwe od osoby wiedzącej, nauka od znawcy;

Pełna pramana następuje wtedy, gdy wszystkie trzy źródła wspierają się i uzupełniają w dążeniu do prawdy, gdy są ze sobą zgodne, harmonijne.