Bollywood

Z Himalaya-Wiki
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Bollywood – jest to umowna nazwa indyjskiego koncernu przemysłu filmowego utworzona w latach 70-tych XX wieku ze zbitki słów Hollywood i Bombaj przez dziennikarza pisma "Cineblitz". Bombaj, a właściwie Mumbai jest największym na świecie ośrodkiem produkcyjnym indyjskiej kinematografii, jeszcze sprzed II wojny światowej.

Indyjska kinematografia w początkach XXI wieku jest największą na świecie. Pracuje w niej około 2,5 miliona ludzi, powstaje tam do tysiąca filmów rocznie. W samym Bombaju powstaje 300-400 filmów rocznie, które mają największy udział w rynku krajowym i największy udział w eksporcie. Bollywood to "B", jak "Bombaj" + "ollywood", jak "Hollywood", tak skrótowo określa się indyjski przemysł filmowy, giganta światowego kina, który zarówno ilością, jak i jakością produkcji coraz bardziej przebija amerykańskie Hollywood.

Pierwszy indyjski film - niema historia religijna - miał premierę 3 maja 1913 w Bombaju (Mumbai). Dziś indyjski przemysł filmowy Bollywood produkuje najwięcej filmów na świecie - nawet tysiąc rocznie. Bollywood ma też ogromną widownię - całe liczące miliard mieszkańców Indie (trzy razy więcej niż Unia Europejska) i kraje sąsiednie - a także ogromną indyjską emigrację rozsianą po całym świecie, ale głównie mieszkającą w Wielkiej Brytanii. Razem to ponad trzy miliardy potencjalnych widzów.

Bollywood jako skupisko wytwórni filmowych pod Bombajem według magazynu "Time" rocznie produkuje ponad tysiąc filmów, podczas gdy w Hollywood rocznie powstaje tylko 740 licząc na rok 2004. Amerykańskie przeboje mają na świecie widownię liczącą okołó 2,6 mld widzów. Za to rozciągnięta między Dżakartą a Kapsztadem widownia Bollywoodu liczy przynajmniej 3,6 mld osób.

Nazwa Bollywood jest umowna, stosowana w kilku kontekstach, w odniesieniu tak do nazwy samego ośrodka produkcyjnego w Bombaju (Mumbai), jak i retrospektywnie, w odniesieniu do czasów, kiedy nazwa jeszcze nie funkcjonowała w świadomości masowej. Na takiej zasadzie za klasyków Bollywood uważane są takie filmy jak Mughal-e-Azam, czy inne filmy Mehbooba Khana, czy Raj Kapoora.

Prawie 1000 filmów pełnometrażowych Bollywood rocznie, gdzie w USA to średnio 720 rocznie, w blisko 20 językach Indii, dwumiliardowa publiczność - to wszystko sprawia, że Bollywood od lat jest najprężniejszym przemysłem filmowym świata i filmowym fenomenem, o którym nikt dotąd głośno w Polsce nie mówił. W Indiach każdego dnia ponad 45 milionów widzów szturmuje sale ogromnych kin, przypominających pałace, aby znaleźć się w kolorowym świecie wielkich emocji produkowanych przez Bollywood. Każdy seans w kinie rozpoczyna się obowiązkowym odegraniem hymnu narodowego Indii, podczas którego publiczność powstaje z miejsc. 45 milionów widzów dziennie to blisko dwukrotnie więcej, niż suma wszystkich widzów, którzy co roku odwiedzają kina w Polsce.

Filmy produkowane w Bollywood są przeważnie tworzone w konwencji masala movie często utożsamianej na Zachodzie z kategorią musicalu; z wieloma licznymi sekwencjami taneczno-śpiewanymi. Akcja filmów niekiedy opiera się na tradycyjnych melodramatycznych schematach, dramatycznych zwrotach fortuny czy szczęśliwych zbiegach okoliczności. Przez lata filmy z Bollywoodu, a także innych ośrodków indyjskiej kinematografii były krytykowane przez hinduskich intelektualistów oraz znawców z Zachodu za naiwność fabuły, kiepską grę aktorów oraz brak oryginalności scenariusza. Duża część produkcji filmowej nawiązuje także do zjawisk duchowych i wedyjskiej kultury, fakirów i siddhów oraz historii Indii wedle jej własnej tradycji.

Filmy Bollywood powstają w wielu ośrodkach i w wielu językach. W Bollywood sensu stricte powstają filmy w języku hindi, zwykle w odmianie hindustani, zawierającej wiele naleciałości urdu, dzięki czemu są one zrozumiałe w całych Indiach. O ile kino tamilskie, syngaleskie, bengalskie i inne mniejsze kinematografie etniczne w Indiach są – z niewielkimi wyjątkami – adresowane zasadniczo do regionalnych społeczności, o tyle Bollywood to kinematografia nastawiona na całe Indie oraz na poważny eksport.

W Anglii i Ameryce filmy z Bollywood już od lat 90-tych XX wieku odnoszą spore sukcesy. Oczywiście sprzyja temu po części znaczna liczba hinduskich imigrantów w obu krajach. Jednak to z pewnością nie jedyny powód niespotykanych dotąd osiągnięć niektórych filmów z Bollywood. "Devdas" tygodniami nie schodził z listy Top 5, a "Czasem słońce czasem deszcz" nie dość, że przez pół roku utrzymywał się w repertuarze kin w Indiach, to jeszcze okazał się ogromnym hitem tak w Anglii jak i w Stanach Zjednoczonych od roku 2004. "Czasem słońce, czasem deszcz" jest pierwszym filmem z Bollywood, który trafił do dystrybucji kinowej w Polsce. Filmem tym na polskim rynku dystrybucyjnym debiutuje firma Blink. Blink współpracował z firmą Gutek Film i zajmował się promocją kina gatunkowego świata, przebojów kinematografii praktycznie w Polsce nieznanych.

Według prognoz agencji PricewaterhouseCoopers indyjski sektor rozrywkowo-medialny będzie w najbliższych latach rosnąć najszybciej w całym regionie Azji i Pacyfiku.


Historyczni Reżyserzy z Bollywood

  • Mehboob Khan
  • Bimal Roy
  • Raj Kapoor

Współcześni Wybitni Reżyserzy z Bollywood

  • Sanjay Leela Bhansali
  • Farah Khan
  • Karan Johar
  • Yash Chopra
  • Ashutosh Gowariker
  • Satish Kaushik
  • Mani Ratnam

Najbardziej Znane Aktorki Bollywood

  • Aishwarya Rai
  • Amrita Rao
  • Bipasha Basu
  • Esha Deol
  • Himani Shivpuri
  • Isha Koppikar
  • Jaya Bhaduri
  • Kajol Devgan
  • Kareena Kapoor
  • Madhuri Dixit
  • Priyanka Chopra
  • Preity Zinta
  • Rakhi Sawant
  • Rani Mukherjee
  • Sridevi Kapoor
  • Seema Biswas
  • Sushmita Sen

Najbardziej Znani Aktorzy Bollywood

  • Aamir Khan
  • Abhishek Bachchan
  • Ajay Devgan
  • Akshay Kumar
  • Amitabh Bachchan
  • Arjun Rampal
  • Govinda
  • Hrithik Roshan
  • John Abraham
  • Manoj Bajpai
  • Muzamil Ibrahim
  • Raj Kapoor
  • Saif Ali Khan
  • Salman Khan
  • Shah Rukh Khan
  • Sunil Shetty
  • Uday Chopra
  • Vivek Oberoi
  • Zayed Khan


Bardziej Znane w Polsce Filmy Bollywood

* Czasem słońce, czasem deszcz (2001; hindi: Kabhi Khushi Kabhie Gham)
* Devdas (2002)
* Lagaan (2001; ang. (Lagaan: Once Upon a Time in India) – nominowany do Oscara w kategorii najlepszy film zagraniczny.
* Aśoka Wielki (2001)
* Coś się dzieje Kuch Kuch Hota Hai
* Jestem przy tobie Main Hoon Na
* Saathiya
* Fanaa, część filmu była realizowana w Zakopanem
* Gdyby jutra nie było Kal Ho Naa Ho
* Żona dla zuchwałych Dilwale Dulhania Le Jayenge
* Rebeliant (film)
* Rang De Basanti (tj. "Kolor szafranu") – oficjalny kandydat w 2006 roku do Oscara w kategorii najlepszy film zagraniczny.
* Dil Se "Z całego serca"
* Kabhi Alvida Naa Kehna Nigdy nie mów żegnaj
* Salaam Namaste "Trudna droga do miłości" (2005)
* Race (2008)
* Bunty aur Babli Bunty i Babli
* Mohabbatein Miłość żyje wiecznie
* Don (2006)
* Dhoom (2004)
* Dhoom 2 (2006)
* Om Shanti Om (2007)

Kino Indyjskie w Literaturze Polskiej

* Ch. Das Gupta, The Painted Face. Studies in India's Popular Cinema, Delhi 1991.
* T. Ganti Bollywood. A guide to popular Hindi cinema
* A. Karp Zrozumieć Bollywood, Encyklopedia Gazety Wyborczej, tom 21 (2005-2006) 2007
* E. Królikowska-Avis, Indie podbijają Zachód, "Film" 2002 nr 10
* K. Magiera, Różnorodność kina Bollywoodu, czyli bogactwo repertuarowe w rozrywkowym kinie indyjskim, "Panoptikum" nr 5 (12) 2006.
* V. Mishra, Bollywood Cinema: Temples of Desire, London-New York 2002.
* V. Mishra, Autorstwo i powab romansu, "Kwartalnik Filmowy" nr 51 (2005) – fragment powyższej książki.
* J. Pietrzak, Co Bollywood ma wspólnego z kiczem?, "Panoptikum" nr 5 (12)
* J. Pietrzak, Skąd się bierze potęga Bollywood, "Przegląd" nr 35 (2006)
* R. Smoczyński, Fabryka bogów, "Film" 2003 nr 2
* T. Szurlej, Bollywood. Indyjskie kino komercyjne, "Kwartalnik Filmowy" nr 51 (2005)
* Shashi Tharoor Bollywood Dialog 2004 Warszawa (z ang. "Show Buisness" 1991)


Linki zewnętrzne:

Profesjonalny Serwis Fanów Indyjskiego Kina w POlsce