Adi Śankara: Różnice pomiędzy wersjami

Z Himalaya-Wiki
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
(Nowa strona: '''Adi Śankara''' Adi Śankaraćarja (आदि शंकराचार्य ), czyli: pierwszy z Śankarów; (także: Śiankara Bhagawatpadaćarja, czyli nauczyciel u stóp Boga), w...)
 
Linia 15: Linia 15:
  
 
[[Category:Hasło]]
 
[[Category:Hasło]]
 +
[[Category:Nazwiska]]

Wersja z 09:29, 11 lut 2008

Adi Śankara Adi Śankaraćarja (आदि शंकराचार्य ), czyli: pierwszy z Śankarów; (także: Śiankara Bhagawatpadaćarja, czyli nauczyciel u stóp Boga), w dewanagari: आदि शङ्कर, daty urodzenia i śmierci niepewne, jednak większość naukowców jest zgodna do tego, że żył w VIII wieku e.ch. - indyjski mędrzec, myśliciel i reformator tradycji wedyjskiej oraz bramińskiej. Był reformatorem największej i najbardziej wpływowej szkoły filozofii indyjskiej - Adwajta Wedanty, uważany za reinkarnację jej założyciela Mistrza Dattareya. Esencją nauczania Adi Śankara była jedność atmana i bezpostaciowego Brahmana. Śankara uważany jest w smartyzmie za częściowego awatara Boga Śiwa. Śankara był uczniem wedantyjskiego mistrza Gowinda Bhagawatpady, w linii sukcesji Gaudapadam. Napisał dużo popularnych do dziś dzieł wedantyjskich oraz komentarzy do wcześniejszych traktatów, jak "Upadeśa-sahasri", "Atma-bodha", "Tattwa-bodhaka", "Śariraka-bhaśja".

Według opinii współczesnych naukowców, Śankara żył mniej więcej w VIII wieku e.ch. Dokładnej daty urodzenia oraz śmierci wedlug eurouczonych nie da się ustalić, chociaż jest podawana w Indii. Według tradycji niektórych math (klasztorów) założonych przez Śankarę, żył w latach 788-820 będąc reinkarnacja mistrza Śankara żyjącego w latach 509-477 p.e.ch. Część źródeł podaje nawet daty 509 p.n.e. i 477 p.n.e. jako daty jego urodzenia i śmierci, ale poprzedniej inkarnacji Śankara. Biogram Śankary napisany przez Swamiego Nirdźananandę Saraswati podaje jednak rok 686 jako datę urodzin Śankary, a 718 jako rok śmierci.

Adi Śankara żył 33 lata i od dzieciństwa podróżował po Indiach, wygłaszając dyskursy o swoich naukach i systemie filozoficznym oraz prowadził dysputy z przedstawicielami innych szkół filozoficznych (darśan). Założył cztery klasztory (mathas), które odegrały kluczową rolę w znacznym rozwoju i popularyzacji hinduizmu pobuddyjskiego i Adwajta Wedanty w Indiach oraz spadku popularności buddyzmu. Adi Śankara założył, a raczej odnowił i zreformował tradycję dziesięciu zakonów sannjasinów zwanych Daśanami oraz tradycję Śanmata. Dzieła Adi Śankary, spisane w sanskrycie, zajmują się popularyzacją jego doktryny filozoficznej. Oparte są na świętych pismach hinduizmu i powołują się na nie. Śankara formułował w nich także argumenty przeciwko innym szkołom filozoficznym (takim jak sankhja czy mimansa).

Jak podaje "Śankara Widźajam", Adi Śankara urodził się we wsi Kaladi, w Kerali (Indie), był synem Śiwaguru i Arjamby, którzy byli braminami. Rodzice Śankary przez wiele lat byli bezdzietni. Modlili się w mandirze Waddakunnathan do Boga Śiwa o dziecko. Według legendy, Bóg Śiwa pojawił im się w snach i pozwolił im wybrać: albo dostaną przeciętnego syna, który będzie żył długo, albo wybitnego, który jednak szybko umrze. Rodzice zdecydowali o wyborze drugiej propozycji. Wkrótce urodził im się syn, którego na cześć Boga Śiwa nazwali Śankara. Jego ojciec umarł, kiedy Śankara był młody. W wieku pięciu lat otrzymał podstawową edukację. Gdy miał osiem lat był już znawcą Wed. Jako chłopiec, według zwyczaju, mieszkał i studiował u swego nauczyciela, czyli Guru.

Śankara założył cztery mathy (klasztory) mające na celu propagowanie jego nauk duchowych. Znajdowały się w:

  • Śringeri (Karnataka na południu Indii),
  • Dwarace (Gujarat, zachodnie Indie),
  • Puri (Orisa, wschodnie Indie)
  • Dźjotirmath (Uttarakhand, północne Indie).

Według tradycji hinduistycznej Śankara postawił na czele każdej z tych math czterech swoich uczniów - odpowiednio: Sureśwara-Aćarję, Hastamalaka-Aćarję, Padmapa-Aćarję i Totaka-Aćarję. Wszyscy kolejni naczelnicy tych math są uczniami w sukcesji tych właśnie osób. Każdy z nich nosi tytuł Śankaraćarja (po założycielu math - Śankarze). Każda z math odpowiada jednej z czterech Wed.