Himalaya-Wiki - Nowe strony [pl]

Półsekstyl

Azim — Tue, 20 Jan 2026 03:04:46 GMT

Azim:

'''Półsekstyl''' (inaczej konfinis) to aspekt astrologiczny o kącie 30 stopni, stanowiący 1/12 okręgu zodiakalnego, klasyfikowany jako mały, dynamiczny, lecz słaby aspekt, oznaczający subtelną, często niedostrzegalną, harmonijną lub lekko problematyczną interakcję między planetami, światłami lub planetą, a gwiazdą stałą lub planetą a węzłem.

Półsekstyl wskazuje na delikatne współdziałanie między planetami, subtelne napięcia lub wsparcie, często subtelne i niezauważalne na pierwszy rzut oka, wymagające wnikliwości, by je poczuć lub wykorzystać. Tak naprawdę mamy dwa półsekstyle, jeden rozbieżny i jeden zbieżny do punktu koniunkcji. Pierwszy półsekstyl ma naturę fazy [[Byk]]a, jest zbieżny, drugi zaś fazy [[Ryby|Ryb]], i jest rozbieżny. Aspekt półsekstylu symbolizuje przejście, stopniowy wzrost i proces ewolucji w astrologii. Ten kąt 30 stopni często oznacza początek nowego cyklu wzrostu i rozwoju w podróży astrologicznej. Ten kąt 30 stopni tworzy relację napięcia rozwojowego między znakami, które naturalnie różnią się w podejściu, ale muszą współpracować jako część progresywnej podróży zodiaku.

Aspekt półsekstylu występuje, gdy dwie planety są rozmieszczone w odległości około 30 stopni w horoskopie urodzeniowym, łącząc kolejne znaki zodiaku, które naturalnie różnią się elementem i modalnością. To subtelne połączenie tworzy relację delikatnego tarcia i potencjału rozwojowego między energiami planet, które muszą nauczyć się współpracować pomimo swoich wewnętrznych różnic.

Aspekt półsekstylu wpływa na znaki sąsiednie w Horoskopie, i większe znaczenie ma w czasie tranzytów. Ciągły łańcuch półsekstyli tworzy ścieżkę rozwoju przez cały [[zodiak]], z każdym znakiem budującym i dostosowującym się do lekcji poprzedniego znaku.

[[Category:Hasło]][[Category:Astrologia]]

Utsaha

Azim — Tue, 20 Jan 2026 02:04:23 GMT

Azim:

'''Utsaha''', Utsāha - w sanskrycie: उत्साह to słowo w sanskrycie oraz hindi oznaczające entuzjazm, zapał lub ekscytację, często spotykane w kontekstach duchowych lub filozoficznych (hinduizm, buddyzm), ale używane również w odniesieniu do współczesnych utworów muzyki elektronicznej i albumów kompilacyjnych. Oznacza ono wielką chęć lub energię do czegoś, odzwierciedlając pozytywny wewnętrzny impuls.

Pochodzi z sanskrytu i oznacza zapał, entuzjazm, energię lub zapał, pojawiając się w starożytnych indyjskich tekstach i filozofiach. „Utsaha” to również tytuł konkretnych piosenek i albumu kompilacyjnego z udziałem nepalskich artystów, prezentującego jego zastosowanie w kulturze popularnej. Może również odnosić się do współczesnej muzyki elektronicznej, która ucieleśnia tego energicznego ducha, łącząc gatunki takie jak techno i funk.

[[Category:Hasło]]

Widźńana

Azim — Tue, 20 Jan 2026 01:54:28 GMT

Azim:

'''Widźńana''', Widżnana - w sanskrycie: vijñāna (विज्ञान); pali: viññāṇa - to fundamentalne pojęcie w filozofii buddyjskiej i hinduskiej, najczęściej tłumaczone jako świadomość, poznanie, rozeznawanie, rozróżniająca świadomość lub umysł, a także jako nadwiedza, super wiedza. Jest to jeden z kluczowych terminów opisujących sposób, w jaki funkcjonuje umysł i jak postrzegamy rzeczywistość.

Widżnana oznacza świadomość konkretnego obiektu zmysłowego. Nie jest to trwała dusza, lecz chwilowy proces rozróżniania i rozpoznawania zjawisk (np. "widzę kolor czerwony", "słyszę dźwięk"). W odróżnieniu od dźńany (mądrości/wiedzy), widżnana jest świadomością "podzieloną" lub "dyskryminującą". Widżnana jest ostatnim i najbardziej zewnętrznym z pięciu agregatów (skandh), które tworzą to, co nazywamy "ja" lub istotą żyjącą (skandha świadomości).

W buddyzmie tradycyjnie wyróżnia się sześć form świadomości, odpowiadających pięciu zmysłom oraz umysłowi (manas):

* Świadomość oka (wzrokowa)
* Świadomość ucha (słuchowa)
* Świadomość nosa (węchowa)
* Świadomość języka (smakowa)
* Świadomość ciała (dotykowa)
* Świadomość umysłu (mentalna)

Termin vijñāna pojawia się w wielu wczesnych Upaniszadach, gdzie tłumaczono go za pomocą takich określeń, jak zrozumienie, wiedza i inteligencja.

[[Category:Hasło]]

Mordad

Azim — Tue, 20 Jan 2026 01:47:40 GMT

Azim:

'''Mordad''' lub Ameretat - po awestyjsku: „Nieśmiertelność” lub "Życie Wieczne" - w mitologii perskiej jeden z Amszaspandów (Amesza Spenta), emanacja Ormuzda, [[Ahura Mazda]], a zarazem jego pomocnik. Nierozłączny z [[Chordad]]em, z którym opiekował się życiem i zdrowiem istot żywych. W swej pieczy ma wszystkie rośliny, jest też strażnikiem napoju nieśmiertelności, który na końcu świata wypiją sprawiedliwi. Posiada pomocników, byli nimi: Rasznu, Asztad i Zamjad. Jego przeciwnikiem jest Zairika (Rozkład).

[[Category:Hasło]]

Chwarena

Azim — Tue, 20 Jan 2026 01:40:54 GMT

Azim:

'''Chwarena''' - pojęcie awestyjskie, Xvârenah lub Khvarenah, sława, wielkość, blask, charyzma lub farr, z perskiego, blask, wspaniałość, chwała - określenie występujące u wszystkich ludów irańskich. Znajduje się w głębinach Wourukaszy, wiecznie wzburzonego morza. Charyzma, którą bogowie nieba obdarzali pojedynczych ludzi, rodziny a nawet całe narody. Mogło to być szczęście, powodzenie lub dobra materialne, wszystko co dawało przewagę nad innymi. Zazwyczaj przypisuje się ją królom i bohaterom oraz świętym ludziom, osobom deifikowanym. Mogła jednak zostać odebrana, co przydarzyło się Dżemszydowi (Jimie). Pod postacią Ognia zstąpiła na łono matki Świętego Proroka [[Zaratusztra|Zarathusztry]], stając się nieodłączną częścią przyszłego Proroka Bożego Magów. Późniejsze mity traktują utratę chwareny jako efekt przemijania. W czasie panowania Sasanidów wcieleniem chwareny (farru) był baran, powstało też pojęcie złego farru czyli złej sławy. Idea podobna do hebrajskiej [[Szechina|Szekiny]] i arabskiej [[Sakina|Sakiny]] w konceptach [[sufizm]]u.

[[Category:Hasło]]

Anahita

Azim — Tue, 20 Jan 2026 01:27:46 GMT

Azim: Utworzono nową stronę "'''Anahita''', Anāhitā (آناهیتا, awest. Aredwi Sura Anahita, Arədvī Sūrā Anāhitā, "Wilgotna Jaśniejąca Nietykalna", npers. Nahid) – w dawnej religii irańskiej Bogini, później jazata, słodkiej wody i płodności oraz porządku społecznego, zwana też Naną (Piastunką). Imię Anahita wzięła od mitycznej niebiańskiej rzeki. Związana z żyznością gleby w Przyrodzie, leczniczymi wodami oraz zdrowiem. Kult Bogini Anahity (Sūrā Anāhitā…"

'''Anahita''', Anāhitā (آناهیتا, awest. Aredwi Sura Anahita, Arədvī Sūrā Anāhitā, "Wilgotna Jaśniejąca Nietykalna", npers. Nahid) – w dawnej religii irańskiej Bogini, później jazata, słodkiej wody i płodności oraz porządku społecznego, zwana też Naną (Piastunką). Imię Anahita wzięła od mitycznej niebiańskiej rzeki. Związana z żyznością gleby w Przyrodzie, leczniczymi wodami oraz zdrowiem.

Kult Bogini Anahity (Sūrā Anāhitā) rozpowszechniony jest od Armenii po Sogd. Pierwszą świątynię z wizerunkiem Bogini Anahity wzniósł achemenidzki władca Artachšathra II (gr. Artakserkses II). Najbardziej znane świątynie Bogini Anahity znajdują się w Stachr i Biszapur w Farsie oraz Kangawar niedaleko od Hamadanu, duży ośrodek kultu znajduje się także w Chwarazmie. Jej świętym zwierzęciem jest bóbr (lub wydra), a planetą [[Wenus]] zwana po persku [[Nahid]]. Utożsamia się czasem Boginię Anahitę z indyjską [[Saraswati]], babilońską boginią [[Isztar]], syryjską [[Anat]] i prawdopodobnie sumeryjską [[Inana|Inaną]]. Grecy wiązali ją z Afrodytą (jako Anaitis) i z kultem [[Mitra|Mitry]] - tytułowano ją Nietykalną Dziewiczą Matką Pana Mitry.

Symbolem Bogini Anahity jest kwiat lotosu. '''Święto Lotosu''' (pers. Jashn-e Nilupar) to irańskie święto obchodzone pod koniec pierwszego tygodnia lipca. Obchodzenie tego święta w tym czasie prawdopodobnie nawiązywało do kwitnienia kwiatów lotosu na początku lata. Razem z [[Ahura Mazda]] oraz [[Mitra|Mithrą]], Bogini Anahita stanowi rodzaj trójcy najważniejszych bóstw tradycji mazdejskiej i zaratusztriańskiej.

[[Category:Bóstwa]]

Chordad

Azim — Tue, 20 Jan 2026 00:52:56 GMT

Azim:

'''Chordad''', Xordad, Khordad lub Haurwatat, Haurvatat, po awestyjsku „Zdrowie” – w mitologii perskiej jeden z sześciu głównych Amszaspandów (Amesza Spenta), emanacja [[Ormuzd]]a, [[Ahura Mazda]], a zarazem jego pomocnik. Nierozłączny z Mordadem, z którym opiekuje się życiem i zdrowiem istot żywych. Posiada w swej pieczy kalendarz obrzędowy, święta oraz wody deszczowe. Posiada pomocników, takich jak: '''Tir''' – (Syriusz), '''Wat''' (wiatr), '''Farwardin''' (duch wiosny). Jego przeciwnikiem jest '''Tarwi''' (Choroba).

W duchowej hierarchii yazatów Haurwatat czyli '''Chordad''' ma jako swoich pomocników lub współpracowników (hamkarów) trzech pomniejszych yazatów: '''Wata'''-'''[[Vayu|Wayu]]''' ducha wiatru, powietrza i atmosfery, Manthra Spenta - ducha „szczodrych zaklęć”, mantramów i modlitw oraz [[Frawaszi]], zastępy duchów opiekuńczych, wyższych Jaźni. Mamy zatem trzy rodzaje duchowych środków leczniczych i uzdrowicielskich związanych ze zdrowiem i medycyną. W tradycyjnym perskim kalendarzu, szósty dzień każdego miesiąca oraz trzeci miesiąc roku licząc od Punktu Wiosny, poświęcone są Ameszy Chordad, Haurwatat. Trzeci miesiąc w perskim kalendarzu tradycyjnym zaczyna się 21/22 maja, z wejściem Słońca w Znaka Bliźniąt.

[[Category:Hasło]]

Frawaszi

Azim — Tue, 20 Jan 2026 00:12:51 GMT

Azim:

'''Frawaszi''' (awest. fravaši) – w zaratusztrianizmie wieczna [[dusza]] każdego bytu, a nawet [[Ahura Mazda]], Bóg Mądry ma swoją frawaszi), bliska koncepcji Anioła Stróża. W Aweście porównywana jest do ptaka z pięknymi skrzydłami. Frawaszi związane jest znaczeniowo z rozważaniem i podejmowaniem decyzji.

Frawaszi odegrały ważną rolę w czasie walk z [[Aryman]]em, podczas których zstąpiły na ziemię stając się jednymi z pięciu typów dusz ludzi, które nie giną w momencie ich śmierci. Każdy z wcielonych frawaszi ma w Niebie swój pierwotny, niebiański odpowiednik. Podstawowym źródłem informacji o Frawaszi jest Frawardin Jaszt (13 Jaszta, Awesta). Obraz aniołów opiekuńczych pojawiający się w chrześcijaństwie i judaizmie może być w dużej mierze zainspirowany właśnie frawaszi. Frawaszi ludzi sprawiedliwych i prawych są najcenniejsze, a do tego frawaszi opiekują się ruchem planet, Księżyca i Słońca, wcielają zgodnie z zasadami astrologii, opiekują się płodem w łonie przyszłej matki, dbają o czystą wodę i zdrowe odżywianie oraz o naprawę i odnowienie świata.

Zarathusztriańska koncepcja osobistego ducha jednostki, czy to zmarłej, żywej, czy jeszcze nienarodzonej na Ziemi. Frawaszi (ang. fravashi) jednostki wysyła '''urvana''' (często także tłumaczonego jako „dusza”) do świata materialnego, aby stoczył walkę dobra ze złem, co uważa się za cel i zadanie każdej duszy zrodzonej na Ziemi. Rankiem czwartego dnia po śmierci urvan powraca do swojego frawaszi, gdzie jego doświadczenia w świecie materialnym są gromadzone, aby pomóc następnemu pokoleniu w walce dobra ze złem. Frawaszi przypomina eozteryczną koncepcję Wyższej Jaźni, Wyższego Ja oraz [[Atman]]a, z którego wyłania się średnia oraz niższa Jaźń, wcielane w ciało na Ziemi.

W otoczeniu [[Ahura Mazda]] znajdują się setki, tysiące oraz dziesiątki tysięcy najpotężniejszych frawaszi, dlatego dobro i światło zawsze ostatecznie zwycięża w skali cyklów przemiany ludzkości i świata. Stworzenie świata i ludzkości odbywało się z pomocą wielu potężnych frawaszi. W naukach zarathusztriańskich, frawaszi dba o zaopatrzenie człowieka zrodzonego na Ziemi, dostarcza pożywienie, ubranie, organizuje miejsce do mieszkania, możliwość zdobywania potrzebnej wiedzy i umiejętności, a jeśli ktoś ma na tym poziomie dysfunkcyjny, zwykle to oznacza odcięcie lub zablokowanie części wcielonej od wpływu frawaszi. Ludzie pod wpływem Złego Ducha, Złej Myśli, [[Angra Mainyu]], mają problemy z zaopatrzeniem i wsparciem, z prosperity i dobrobytem, z utrzymaniem się, z wykształceniem lub zdobyciem zawodu, często z powodu niegodziwych sposobów zdobywania środków na życie.

[[Category:Hasło]]

Tjaga

Kundalin — Tue, 13 Jan 2026 23:37:49 GMT

Kundalin: dodanie hasła

'''Tjaga''', Tyaga, Tyāga (त्याग) - to wyrzeczenie, opuszczenie, porzucenie, rezygnacja, separacja, oddzielenie, unikanie lub wyzucie z zaborczości, puszczenie czegoś lub porzucenie, wyrzeczenie się własnych skłonności – vāsanā.

Słowo tjaga jest używane w całej literaturze Dharmaśāstry, takiej jak Manusmṛti i Baudhāyana-dharmasūtra. Oznacza równe traktowanie tego, co użyteczne, i tego, co bezużyteczne; wyrzeczenie się uczuć, pragnień i trudności; porzucenie wszelkiej karmy i równe traktowanie dobra i zła; rezultat jñāny, czyli wiedzy; daje rezultat karmy, ale trudny do osiągnięcia; tyāga prowadzi do vairāgyi. W związku z tym „[...] unikanie [tj. tyāga] wykroczeń przeciwko mądrości, uspokajanie zmysłów, świadomość, znajomość regionu, pory roku i konstytucji, (oraz) naśladowanie postępowania mędrców: ta metoda (została) w skrócie nauczana w celu zapobiegania powstawaniu chorób endogennych i przypadkowych oraz łagodzenia (tych, które już powstały)”.

Starożytny tekst o duchowości, poruszający tematy Advaita-Vedānta. — Zgodnie z tym, [jak Aṣṭavakra mówi do Dżanaki]: „[...] Czyż nie jest on Guru, który obdarzony beznamiętnością i spokojem, osiąga pełną wiedzę o naturze świadomości i wyprowadza innych z saṃsāry? Gdybyś po prostu postrzegał transformacje żywiołów jako nic więcej niż żywioły, natychmiast uwolniłbyś się od wszelkich więzów i utwierdził w swojej własnej naturze. Czyjeś skłonności są saṃsārą. Wiedząc o tym, porzuć je. Wyrzeczenie się ich (tyāga) jest wyrzeczeniem się tego (vāsanā-tyāga). Teraz możesz pozostać taki, jaki jesteś”.

Wyrzeczenie - (w przeciwieństwie do Ādāny lub „nabywania”), które mają zostać porzucone przez tych, którzy poszukują wewnętrznej wolności (svāsthya). — Zgodnie z tym, [jak Janaka mówi do Aṣṭavakry]: „Wewnętrzną wolność nieposiadania niczego trudno osiągnąć, nawet mając tylko przepaskę biodrową, ale żyję tak, jak mi się podoba, porzucając zarówno wyrzeczenie, jak i nabytki (tyāgādāna) [tyāgādāne vihāyāsmādahamāse yathāsukham]. [...]”.

[[Category:Hasło]]

Śiwasamhita

Kundalin — Tue, 13 Jan 2026 22:59:43 GMT

Kundalin:

'''Śiwasamhita''', Śivasaṃhitā (शिवसंहिता) - to tytuł dzieła poświęconego systemowi [[Joga|Jogi]] w filozofii. Dotyczy ono: [[Jama|Jamy]], [[Nijama|Nijamy]] i innych praktyk Jogi, a jest to fragment Skanda-purāṇy. Śivasamhita, w hinduizmie, to ważny tekst oferujący wgląd w nauki Mistrza Śiwy, Śiwa Boga, i techniki oczyszczające. Jest spokrewniona z Śatkarma Sangraha, a jej mentalna recytacja podczas rytuałów jest kluczową praktyką. Śiva Samhita to jeden z wielu tekstów omawiających techniki oczyszczające, obok Śatkarma Sangraha Raghuviry. Tekst ten wspomina o około 3 lakha i 50 tysiącach nadi (350 tysiący Nadi) oraz zawiera szczegółowy opis [[Ida|Idy]], [[Pingala|Pingli]] i [[Suszumna|Suszmny]].

'''Śiwasamhita''' to ważny tekst związany z [[Bhagawan]]em [[Śiwa|Śiwą]], Mahadewą, obejmujący nauki kluczowe dla rytuałów poprzez mentalne powtarzanie. Historycznie zawiera dziewięć wersetów o technikach oddechowych, cytowanych przez Bhawadewę, i przedstawia tantryczną perspektywę, która postrzega Księżyc jako źródło nieśmiertelności. Ponadto Śiwasamhita przedstawia różne ścieżki Jogi i cechy poszczególnych praktykujących (sadhaków), odzwierciedlając jej znaczenie zarówno w praktykach duchowych, jak i fizjologicznych w kontekście tradycji indyjskiej.

Śiwasamhita jest cytowana przez Bhawadewę i obejmuje dziewięć wersetów, które szczegółowo opisują różne techniki oddechowe związane z językiem, podkreślając jego znaczenie w praktykach Jogi i Pranajamy w tekstach regionalnych. Śiwasamhita to tekst, który Bhawadewa cytuje bez podania źródła, i zawiera dziewięć wersetów na temat kilku technik oddechowych z udziałem języka.

Śiwasamhita wymienia w istotnej kolejności praktykowania cztery główne rodzaje czy systemy Jogi nauczane przez Śiwa Mahadewa:

#Mantrayoga
#Hathayoga
#Layayoga
#Rajayoga - w spolszczeniu Radźa Joga

'''Cztery rodzaje jogi:''' (wedle Śiwasamhita)

9. Joga jest czterech rodzajów: pierwsza to mantrajoga, druga hathajoga, trzecia layajoga, czwarta radżajoga, która odrzuca dualizm ([[adwaita]]).

Sadhakowie (aspiranci):

10. Wiedz, że aspiranci są czterech klas – łagodni, umiarkowani, żarliwi i najbardziej żarliwi – najlepsi, którzy mogą przepłynąć ocean świata.

(Łagodni/słabi) uprawnieni do praktykowania mantrajogi.

1 1. Mężczyźni (ludzie) małej przedsiębiorczości, nieświadomi, chorowici i doszukujący się wad u nauczycieli; chciwi, grzeszni łakomczuchy i bezradnie przywiązani do swoich żon; kapryśni, nieśmiali, chorzy, niesamodzielni i okrutni; ci, których charaktery są złe i słabe – wiedzą, że wszyscy wymienieni powyżej są łagodnymi/słabymi sadhakami. Z wielkim wysiłkiem tacy mężczyźni osiągają sukces w ciągu dwunastu lat; Nauczyciele powinni uznać ich za odpowiednich do mantrajogi.

(Umiarkowani) uprawnieni do lajajogi (layayogah).

12. O szerokim i otwartym umyśle, hojni, o zdrowych poglądach, miłosierni, pragnący cnoty, łagodni w mowie, tacy którzy nigdy nie popadają w skrajności w żadnym przedsięwzięciu – ci są przeciętni, umiarkowani. Nauczyciel może ich inicjować w lajajogę.

Siva Samhita – Rozdział V

(Gorliwi, mocni) uprawnieni do hathajogi.

13. O stałym umyśle, znający lajajogę, niezależni, pełni energii, wspaniałomyślni, pełni współczucia, wybaczający, prawdomówni, odważni, pełni wiary, czciciele lotosowych stóp swoich Guru, stale zaangażowani w praktykę Jogi – tacy ludzie są adhimatra. Osiągają sukces w praktyce Jogi w ciągu sześciu lat i powinni zostać inicjowani w hathajogę i jej gałęzie.

(Najbardziej żarliwi) uprawnieni do wszystkich odmian Jogi.

14. Ci, którzy mają najwięcej energii, są przedsiębiorczy, zaangażowani, bohaterscy, znają śastry, i są wytrwali, wolni od wpływu ślepych emocji i niełatwo ich zmylić, którzy są w kwiecie wieku, umiarkowani w jedzeniu, panują nad swoimi zmysłami, są nieustraszeni, czyści, zręczni, dobroczynni, służą pomocą wszystkim; kompetentni, stanowczy, utalentowani, zadowoleni, wybaczający, dobroduszni, religijni, którzy zachowują swoje wysiłki w tajemnicy, spokojni w mowie, wierzą w pisma święte i są szczerymi czcicielami Boga i Guru, którzy nie chcą marnować czasu w społeczeństwie i są wolni od wszelkich poważnych chorób, znają obowiązki adhimatry i praktykują każdy rodzaj Jogi — niewątpliwie osiągają sukces w ciągu trzech lat; mają prawo do inicjacji w różne rodzaje Jogi, bez wahania.
................

181. Nie można osiągnąć hathajogi bez radźajogi, ani też radźajogi bez hathajogi. Dlatego niech jogin najpierw nauczy się hathajogi z nauk mądrego Guru.

[[Category:Hasło]]

Krama

Kundalin — Tue, 13 Jan 2026 22:42:34 GMT

Kundalin:

'''Krama''' (क्रम) - seryjny porządek, uporządkowanie z pomocą liczebników porządkowych, termin z astrologii i astronomii wedyjskiej; kolejność lub następstwo szeregowe, sukcesja, kolejność przodków w rodzie, algorytm, w odróżnieniu od yaugapadya (यौगपद्य) lub jednoczesności albo nieuporządkowania; święta zasada lub praktyka przepisana przez [[Weda|Wedy]]; siła, moc i autorytet linii sukcesji, porządek dziedziczenia.

'''Krama''' (क्रम) – to także samodzielny system filozofii śiwaickiej. – Choć ma wiele wspólnego z systemami Pratyabhijñā i Kula kaszmirskiego monoizmu śiwaickiego, system kramy ma wiele własnych cech uzasadniających jego uznanie za niezależny system filozoficzny. Również historycznie krama była uważana za system niezależny. Maṅkha w swoim dziele Śrīkaṇṭhacarita wspomina o Mahānayi, innej nazwie kramy, jako odrębnej szkole filozoficznej, w której akt tworzenia następuje po akcie wycofania, co sugeruje, że system kramy żarliwie hołduje cyklicznej koncepcji Rzeczywistości (Sat). Ta aluzja do kramy w dziele literackim z XI wieku jest wystarczającym dowodem popularności szkoły kramy, nawet poza kręgami filozoficznymi.

Podczas gdy wszystkie inne systemy, w tym Kula, Pratyabhijñā i Trika kaszmirskiego śiwaizmu, są zorientowane na Śiwę, Krama jest zorientowana na Śakti. Krama jest ściślej związana z immanentną rzeczywistością i interpretuje immanencję jako zasadniczy wyraz transcendencji. W przeciwieństwie do tego, systemy Pratyabhijñā i Kula bezpośrednio zajmują się rzeczywistością jako jednością (abheda) lub transcendentalnym aspektem Rzeczywistości. Ksemarāja rozumie słowo Krama jako symbol następstwa cyklicznej świadomości emanacji (sṛṣṭi), podtrzymywania (sthiti) i wycofywania (saṃhṛti). Wyjaśniając słowa „krama-mudra” i „mudrā-krama” z Krama-sutr, definiuje również słowo Krama w kontekście systemu. Według niego nazywa się to Kramą, ponieważ (i) powoduje, że emanacje itd. pojawiają się kolejno (Krama) i (ii) sama stanowi istotę tego (jak i ich) kolejnego pojawiania się. Zatem Krama to system, który zajmuje się wyłącznie takim zjawiskiem, a wszystkie inne aspekty pozostają mu podporządkowane.

'''Krama (क्रम) w śaktyzmie''' może oznaczać sekwencję faz manifestacji. Termin ten jest powszechnie używany w tym znaczeniu w tantrach kalikarmańskich. Można wręcz powiedzieć, że jest on dla nich specyficzny. Zatem, chociaż termin ten praktycznie nigdy nie jest rozumiany ani stosowany w tym znaczeniu w tantrach kubjika, sekwencja ta stanowi podstawowy format liturgii kalikarmańskich. Krama ta może być czterokrotna (kramacatuṣka) [niektóre szkoły dodają piąty]:

# Krama emanacji (sṛṣṭkrama),
# Krama wytrwałości (sthitikrama),
# Krama absorpcji (saṃhārakrama),
# Krama niewytłumaczalna (anākhyakrama), która zawiera trzy poprzednie w jedności,
# Oświeceniu (bhāsākrama), w którym manifestuje się bóstwo i jego esencjonalna, czysta, świadoma natura.

Ta homologia z procesem kosmicznym dodatkowo podtrzymuje znaczenie terminu „krama” jako sekwencji działań w trakcie rytuału, a tym samym, co za tym idzie, samego rytuału.

Krama (क्रम) odnosi się do „liturgii” lub „przekazu”, zgodnie z Bhairavīstotra w Śrīmatottara-tantrze, rozwinięciu Kubjikāmatatantry: najwcześniejszej popularnej i najbardziej autorytatywnej tantry kultu Kubjikā. — Zatem: „Zwycięstwo! Zwycięstwo (dla Ciebie), o bogini (bhagavatī)! [...] Pozdrowienia dla Ciebie), która obdarzasz grą wolności i rozkoszy poprzez wszystkie liturgie (krama) i rytuały (kriyā) wykonywane podczas błogich spotkań wielkich duchów, demonów, czarowników, czarownic i planet! [...]”

'''Krama''' (क्रम) (por. Mantra, Maṇḍala) odnosi się do „uporządkowania” i rozwoju grup mantr. — Jedna z głównych Procesem zachodzącym w formowaniu się każdego systemu tantrycznego jest porządkowanie i rozwijanie grup mantr. To uporządkowanie – krama – ciał formalnych istot zamieszkujących mandalę znajduje swoje odzwierciedlenie w uporządkowaniu ich ciał dźwiękowych w serii mantr w tym, co trafnie nazywa się krama-mandalą. [...]

'''Krama (क्रम) lub Kramamukti w Wedancie''' – odnosi się do „stopniowego wyzwolenia”, zgodnie z komentarzem do wersetu 28 Kuṇḍika-upaniṣad. — Czciciele czystego, olśniewającego Brahmana (śabala-brahma) wkraczają do świata Brahmy (brahmaloka), czyli do sfery Hiraṇyagarbha, ścieżką Słońca (sūryamārga lub uttarāyaṇa-mārga), wychodząc z czubka głowy (brahma-randhra) przez kanał suṣumṇā; i tam oddają się poszukiwaniom bezatrybutowego Brahmana aż do końca kalpy (aż nastąpi pralaya, czyli wielkie rozpuszczenie). Przebywając tam do tego czasu, ostatecznie łączą się z Brahmanem, osłabiając swoje subtelne pragnienia i pociągi (vāsanā-kṣaya). Odtąd nigdy nie powracają do płaszczyzny względnej egzystencji. Jest to stopniowe wyzwolenie (krama-mukti), osiągane przez znawców Brahmana z atrybutami (saviśeṣa brahmajñānī). Z drugiej strony, znawcy bezatrybutowego, absolutnego Brahmana (nirviśeṣa brahmajñānī) osiągną bezpośrednie, natychmiastowe wyzwolenie (sadyo-mukti), tu i teraz (ihaiva).

'''Krama (क्रम) w śaiwizmie''' odnosi się do „metody” (np. „metody tarki”), zgodnie z Granthibhaṅgą Cakradhary, tom 1. Ja, 17. — Zatem „metodą (krama) tarki demonstruje się coś przeciwnikowi dokładnie tak, jak rozumiał to on sam w momencie wyciągania wniosku, ponieważ debata jest dyskursem [ludzi] wolnych od uprzedzeń”.

[[Category:Hasło]]

Upasana

Kundalin — Tue, 13 Jan 2026 22:19:12 GMT

Kundalin:

'''Upasana''', a dokładniej: Upāsana (उपासन) lub Upāsanā (उपासना) - służba, służenie, obecność, czekanie; angażowanie się, skupienie się na, wykonywanie; oddawanie czci, szacunek, adoracja; praktykowanie łucznictwa; postrzeganie jako, rozmyślanie nad; medytacja religijna, święty ogień; ranienie, zadawanie bólu w sztukach walki; siedzenie blisko kogoś/czegoś, koło bóstwa lub guru; zgromadzenie, uczestnictwo.

Upasana w sanskrycie dosłownie oznacza „siedzenie blisko”, ale zazwyczaj termin ten jest używany w tradycji wedyjskiej oraz w hinduizmie do określenia przepisanej metody zbliżania się do Bóstwa lub Boga lub zbliżania się do bóstwa/bóstw, w tym deifikantów (świętych, awatarów). W Wedach opisano kilka Upasan, w których medytuje się nad wszechobecnym [[Brahman]]em jako aspektem stworzenia, takim jak ogień, woda, kierunki, pożywienie, umysł, radość itp. Zatem Upasanę można opisać jako systematyczną praktykę przepisanej metody oddawania czci w celu zadowolenia i zdobycia uwagi bóstwa lub może to być pozbawiona bóstwa praktyka ascezy, polegająca na medytowaniu nad jakimś aspektem natury, jak opisano w konkretnych Upasanach wedyjskich. Zazwyczaj takie zalecenia dotyczące kultu lub metod medytacyjnych zaczerpnięte są z różnych pism hinduistycznych, głównie z Puran i Wed. Wierny konsultuje się z pismami świętymi lub z osobą, która je dogłębnie zna, aby uzyskać zalecaną formę kultu (upasana) dla wybranego bóstwa (Ishta Devata) i wiernie jej przestrzega, najlepiej jak potrafi.

Upaniszady zalecają wiele technik rozwoju duchowego, ale najistotniejszą z nich jest upāsanā. '''Upāsanā''' (upa + āsana) dosłownie oznacza „siedzenie blisko” i odnosi się do aktu medytacji lub kontemplacji, [[samadhi]]. Termin '''Upasanā''' można przetłumaczyć jako kult, kontemplację, oddanie, składanie ofiar itp.

Ikony służą przede wszystkim do praktyki Upasany, nie są one jedynie „reprezentacją” Boga, ale w rzeczywistości stanowią „punkt skupienia” lub „miejsce” Jego Świętej Obecności. Oznacza to, że [[Bóg]] jest rzeczywiście obecny w ikonach.

'''Upāsanā''' (उपासना) to praktyki duchowe, zwłaszcza oddawanie czci Bóstwu, zbiór praktyk dla uczczenia Bóstwa, [[Dewata]]. Upāsanā dosłownie oznacza „siedzieć blisko”, trochę tak jakby siedzieć na jednym kocu, tuż przy kimś. Odnosi się do wszystkich czynności, poprzez które adapt/ka zbliża się do Pana, [[Bhagawan]]a, aby oddać mu cześć.

Upāsana (उपासन) odnosi się do „kontemplacji poprzedzającej kult liturgiczny”, omówionej w rozdziale 2 Sāttvatasaṃhity: jednego z najstarszych Pāñcarātra Āgamas, składającego się z około 3500 wersetów, który podkreśla teologiczny punkt widzenia jedności Boga pomimo jego różnych vyūhas (sposobów istnienia), vibhavas (manifestacji) i avatāras (wcieleń). - Opis rozdziału [upāsana-vidhi]: Saṃkarṣaṇa pyta, jakiej metody należy używać podczas kultu. Bhagavān mówi, że cztery vyūhas Pana można czcić za pomocą mantr, które są normalnie przeznaczone wyłącznie do użytku braminów, ale po inicjacji (Pāñcarātra) mogą być używane przez każdego oddanego, niezależnie od jego pochodzenia klasowego (1-12). [...]

Upāsana (उपासन) odnosi się do „stałej koncentracji (na mantrze)”, jak omówiono w rozdziale 42 Lakṣmītantra: tekst Pāñcarātra składający się z około 3600 wersetów sanskryckich poświęconych wyłącznie bogini Lakṣmī lub Śrī (małżonce Wisznu), a także zajmujący się kosmologią i praktyką dotyczącą kapłanów Vaishnava i programów budowy świątyń. — Opis rozdziału [tāramantra-upāsana-krama]: Indra pyta o recytację tārikāmantra (jako vrata), a Lakṣmī odpowiada obszernie, mówiąc, że należy rozpocząć recytację (vrata) w ciągu ciemnych dwóch tygodni miesiąca i kontynuować od ósmego do dwunastego dnia, przestrzegając pewnych rygorów moralnej powściągliwości. [...]

[[Category:Hasło]]

Tala

Kundalin — Tue, 13 Jan 2026 21:13:43 GMT

Kundalin:

'''Tala lub Taala (Tāla)''' - posiada kilka znaczeń w Sanskrycie, zależnie od pisowni.

'''Tala''' (तल) - pisane przez krótkie "a":

* powierzchnia, podłoga, spód, podeszwy stóp lub powierzchnia dłoni, podstawa, poziom podstawy; deski z drewna; rezydencja, dom, willa, dworek; platforma;

* „dno” (otchłani piekła), według XI-wiecznego Jñānārṇavy, traktatu o dżinistycznej jodze, złożonego z około 2200 sanskryckich wersetów, skomponowanego przez Śubhacandrę. — Zgodnie z tym: „Gdzie jest ucieczka z dna otchłani piekła (naraka-pātāla-tala) dla żywej duszy, która jest nieustannie nękana przez wroga nieskończonego zła? Jeśli się z niego wydostanie, czująca istota rodzi się wśród istot nieruchomych lub poprzez jakieś działanie osiąga stan istot ruchomych”. Istoty nieruchome to na przykład drzewa, krzewy, trawy, skały, kamienie, głazy, wzgórza, wyspy...

'''Taala''', '''Tāla''' (ताल) - pisana przez długie "aa" (ā):

* taneczna synchronizacja, zgranie, rodzaj melodii i rytmu w muzyce indyjskiej; wybijanie rytmu otwartą dłonią;

* jedno z wielu piekieł, które znajdują się pod wodami, jedno z piekieł podwodnych

* ciemne piekło, do którego trafia ten, kto zamorduje podwójnie urodzoną osobę, Waiśję, Kszatriję lub Bramina (Brahmana), albo ten, kto kala łoże nauczyciela (uwodząc żonę Nauczyciela/Mistrza/Guru lub uwodząc i porzucając Nauczyciela duchowego/kapłana).*

* w śaktyzmie jedno z trzydziestu piekieł (naraka) wymienionych w Devī-bhāgavata-purāṇa 8.21 (opowieść o piekłach). Piekła to miejsca, do których trafiają zmarli przyprowadzeni przez posłańców Jamy (Boga Świata Przodków, Pitrów), i karani przez niego zgodnie z karmą i przewinieniami (grzechami).

* jedna z czterech odmian podziału Niśśabda Krijas, według Dattilakohalīyam, jednego z dzieł przypisywanych Kohali — sławnemu autorytetowi starożytnego okresu wraz z innymi, takimi jak Bharata, Yāṣṭika, Śārdūla, Kāśyapa itd. — koncepcja krija jest wyjaśniona, podając dwie klasy, mianowicie saśabda i niśśabda, wraz z ich odmianami i manifestacją tych krijas. Odmiany Niśśabda-krijas to — dhruva, śamya, tāla, sannipāta. Późniejsi lakṣaṇagranthas jednak podążali za terminologią Śārṅgadevy (zgodnie z Saṅgītaratnākara).

'''Talaa, Talā''' (तला) - pisane w rodzaju żeńskim, ostatnie "aa" jest długie:

* jedna z dziesięciu córek Raudrāśva; jedno z tysiąca imion Kumari Devi;

[[Category:Hasło]]