Pramana - Historia wersji

Kundalin o 19:57, 6 gru 2023

2023-12-06T19:57:09Z

← poprzednia wersja		Wersja z 20:57, 6 gru 2023
Linia 13:		Linia 13:
	'''Pramāna''', z odmienną literą "n" (प्रमान) odnosi się do „szerokości ikony” i reprezentuje rodzaj miary zdefiniowany w tekstach dotyczących śilpy (sztuki i rzemiosła), znanej jako śilpaśāstras. Miary opisane w autorytetach sanskryckich dzielą się na sześć rodzajów: māna (właściwa wysokość ikony), pramāna (szerokość), unmāna (grubość), parimāṇa (obwód), upamāna (przestrzeń między kończynami, odstęp, rozstęp) i lambamāna (powierzchnia obrazu).		'''Pramāna''', z odmienną literą "n" (प्रमान) odnosi się do „szerokości ikony” i reprezentuje rodzaj miary zdefiniowany w tekstach dotyczących śilpy (sztuki i rzemiosła), znanej jako śilpaśāstras. Miary opisane w autorytetach sanskryckich dzielą się na sześć rodzajów: māna (właściwa wysokość ikony), pramāna (szerokość), unmāna (grubość), parimāṇa (obwód), upamāna (przestrzeń między kończynami, odstęp, rozstęp) i lambamāna (powierzchnia obrazu).

	'''Pramāṇa''' (प्रमाण, „dowód”) w szkole filozoficznej '''Sankhya''' pisanej także jako Samkhya, dosłownie to oznacza „dowód” i „środki wiedzy”. Sankhja to filozofia enumeracjonistyczna, której epistemologia przyjmuje trzy z sześciu pramāṇa (dowodów) mimansy lub wedanty jako jedyny niezawodny sposób zdobywania wiedzy (dźńanam).		'''Pramāṇa''' (प्रमाण, „dowód”) w szkole filozoficznej '''[[Sankhya]]''' pisanej także jako Samkhya, dosłownie to oznacza „dowód” i „środki wiedzy”. [[Sankhja]] to filozofia enumeracjonistyczna, której epistemologia przyjmuje trzy z sześciu pramāṇa (dowodów) mimansy lub wedanty jako jedyny niezawodny sposób zdobywania wiedzy (dźńanam).

	# '''Pratyakṣa''' lub '''dṛṣṭam''' - bezpośrednia percepcja zmysłowa, wpatrywanie, skupienie z użyciem organów percepcji zmysłowej;		# '''Pratyakṣa''' lub '''dṛṣṭam''' - bezpośrednia percepcja zmysłowa, wpatrywanie, skupienie z użyciem organów percepcji zmysłowej;

Kundalin o 19:56, 6 gru 2023

2023-12-06T19:56:08Z

← poprzednia wersja		Wersja z 20:56, 6 gru 2023
Linia 27:		Linia 27:
	# [[Anumana]], Anumāna (wnioskowanie, dowodzenie, rozumowanie; myślenie atomiczne) - wiedza zdobyta poprzez wnioskowanie, głęboki i wszechstronny dowód rozumowy;		# [[Anumana]], Anumāna (wnioskowanie, dowodzenie, rozumowanie; myślenie atomiczne) - wiedza zdobyta poprzez wnioskowanie, głęboki i wszechstronny dowód rozumowy;
	# [[Upamana\|Upamāṇa]] (porównanie) - wiedza zdobyta poprzez analogię czyli porównanie, podobieństwo; myślenie połowiczne, gdyż upa to połowa;		# [[Upamana\|Upamāṇa]] (porównanie) - wiedza zdobyta poprzez analogię czyli porównanie, podobieństwo; myślenie połowiczne, gdyż upa to połowa;
	# Arthāpatti (postulacja) - wiedza zdobyta poprzez nałożenie znanej wiedzy na pojawiającą się wiedzę, która nie jest zgodna ze znaną wiedzą;		# [[Arthapatti\|Arthāpatti]] (postulacja) - wiedza zdobyta poprzez nałożenie znanej wiedzy na pojawiającą się wiedzę, która nie jest zgodna ze znaną wiedzą;
	# [[Anupalabdi]], [[Abhava]] (niepoznanie) - brak lęku i sceptycyzm w obliczu braku lęku, dowód poznawczy wykorzystujący nieistnienie, wiedza z próżni kosmosu, akaśam.		# [[Anupalabdi]], [[Abhava]] (niepoznanie) - brak lęku i sceptycyzm w obliczu braku lęku, dowód poznawczy wykorzystujący nieistnienie, wiedza z próżni kosmosu, akaśam.

Kundalin o 19:19, 6 gru 2023

2023-12-06T19:19:54Z

← poprzednia wersja		Wersja z 20:19, 6 gru 2023
Linia 26:		Linia 26:
	# [[Pratjaksza]], Pratyakṣa (percepcja, naoczność) - wiedza zdobyta za pomocą zmysłów;		# [[Pratjaksza]], Pratyakṣa (percepcja, naoczność) - wiedza zdobyta za pomocą zmysłów;
	# [[Anumana]], Anumāna (wnioskowanie, dowodzenie, rozumowanie; myślenie atomiczne) - wiedza zdobyta poprzez wnioskowanie, głęboki i wszechstronny dowód rozumowy;		# [[Anumana]], Anumāna (wnioskowanie, dowodzenie, rozumowanie; myślenie atomiczne) - wiedza zdobyta poprzez wnioskowanie, głęboki i wszechstronny dowód rozumowy;
	# Upamāṇa (porównanie) - wiedza zdobyta poprzez analogię czyli porównanie, podobieństwo; myślenie połowiczne, gdyż upa to połowa;		# [[Upamana\|Upamāṇa]] (porównanie) - wiedza zdobyta poprzez analogię czyli porównanie, podobieństwo; myślenie połowiczne, gdyż upa to połowa;
	# Arthāpatti (postulacja) - wiedza zdobyta poprzez nałożenie znanej wiedzy na pojawiającą się wiedzę, która nie jest zgodna ze znaną wiedzą;		# Arthāpatti (postulacja) - wiedza zdobyta poprzez nałożenie znanej wiedzy na pojawiającą się wiedzę, która nie jest zgodna ze znaną wiedzą;
	# Anupalabdi, Abhava (niepoznanie) - brak lęku i sceptycyzm w obliczu braku lęku, dowód poznawczy wykorzystujący nieistnienie, wiedza z próżni kosmosu, akaśam.		# [[Anupalabdi]], [[Abhava]] (niepoznanie) - brak lęku i sceptycyzm w obliczu braku lęku, dowód poznawczy wykorzystujący nieistnienie, wiedza z próżni kosmosu, akaśam.

	Prabhakara [[Mimamsa]] to szkoła mimansy używająca tylko pierwszych pięciu ze wspomnianych metod poznawania prawdy o tym co jest, przy czym [[śabda]] jest środkową metodą.		Prabhakara [[Mimamsa]] to szkoła mimansy używająca tylko pierwszych pięciu ze wspomnianych metod poznawania prawdy o tym co jest, przy czym [[śabda]] jest środkową metodą.

Kundalin o 18:51, 6 gru 2023

2023-12-06T18:51:57Z

← poprzednia wersja		Wersja z 19:51, 6 gru 2023
Linia 17:		Linia 17:
	# '''Pratyakṣa''' lub '''dṛṣṭam''' - bezpośrednia percepcja zmysłowa, wpatrywanie, skupienie z użyciem organów percepcji zmysłowej;		# '''Pratyakṣa''' lub '''dṛṣṭam''' - bezpośrednia percepcja zmysłowa, wpatrywanie, skupienie z użyciem organów percepcji zmysłowej;
	# '''Anumāna''' - wnioskowanie, rozmyślanie, dogłębne przemyślenie i rozważenie, przejrzysty dowód matematyczny;		# '''Anumāna''' - wnioskowanie, rozmyślanie, dogłębne przemyślenie i rozważenie, przejrzysty dowód matematyczny;
	# '''Śabda''' lub āptavacana - ustne świadectwo mędrców lub śastr, poświadczenie oświeconych mistrzów mądrości.		# '''[[Śabda]]''' lub āptavacana - ustne świadectwo mędrców lub śastr, poświadczenie oświeconych mistrzów mądrości.

	Zasadniczo, zdolność '''pratyakṣa''' lub '''dṛṣṭam''' określana jest także jako percepcja pięciozmysłowa, pańćendriya, a '''[[parapratjaksza\|parapratyakṣa]]''' to wyższa forma "widzenia" czyli percepcja sześciozmysłowa, szasztendriya lub subtelnozmysłowa, sukszmendriya. Uważana jest za wyższą i bardziej cenną chociaż rzadką formę pratjakszy, głownie u inkarnowanych bóstw i mistrzów znanych jako [[ryszi]] lub [[dewata]], [[dewa]] często także u [[upadewa]] oraz [[siddha]].		Zasadniczo, zdolność '''pratyakṣa''' lub '''dṛṣṭam''' określana jest także jako percepcja pięciozmysłowa, pańćendriya, a '''[[parapratjaksza\|parapratyakṣa]]''' to wyższa forma "widzenia" czyli percepcja sześciozmysłowa, szasztendriya lub subtelnozmysłowa, sukszmendriya. Uważana jest za wyższą i bardziej cenną chociaż rzadką formę pratjakszy, głownie u inkarnowanych bóstw i mistrzów znanych jako [[ryszi]] lub [[dewata]], [[dewa]] często także u [[upadewa]] oraz [[siddha]].

Kundalin o 18:48, 6 gru 2023

2023-12-06T18:48:00Z

← poprzednia wersja		Wersja z 19:48, 6 gru 2023
Linia 34:		Linia 34:
	'''Pramāṇa''' (प्रमाण) w języku [[śiwaizm\|Śaiwa]] odnosi się do „środków ważnej wiedzy”, zgodnie z Īśvara-pratyabhijñā-vivṛti-vimarśinī 2.138. Odpowiednio: „I [wbrew tezie o istnieniu przedmiotu zewnętrznego] istnieje nie tylko ten [wspomniany] argument obalający (bādhaka), który funkcjonuje poprzez [ważną] wiedzę (pramāṇa) [brak w przypadku przedmiotu zewnętrznego]; [istnieje] także [argument obalający], który funkcjonuje „sam” [według Vivṛti], to znaczy poprzez własną [naturę, a dokładniej] poprzez świadomość wynikającą z badania [sprzecznej] natury przedmiotu wiedzy (prameya). [...]”.		'''Pramāṇa''' (प्रमाण) w języku [[śiwaizm\|Śaiwa]] odnosi się do „środków ważnej wiedzy”, zgodnie z Īśvara-pratyabhijñā-vivṛti-vimarśinī 2.138. Odpowiednio: „I [wbrew tezie o istnieniu przedmiotu zewnętrznego] istnieje nie tylko ten [wspomniany] argument obalający (bādhaka), który funkcjonuje poprzez [ważną] wiedzę (pramāṇa) [brak w przypadku przedmiotu zewnętrznego]; [istnieje] także [argument obalający], który funkcjonuje „sam” [według Vivṛti], to znaczy poprzez własną [naturę, a dokładniej] poprzez świadomość wynikającą z badania [sprzecznej] natury przedmiotu wiedzy (prameya). [...]”.

	'''Pramāṇa''' (प्रमाण) w sanskrycie, ogólna miara (długości, szerokości itp.); rozmiar, zasięg, wielkość; skala, standard; limit, ilość; świadectwo, dowód, dowód; władza, nakaz; ten, który osądza lub decyduje, ten, którego słowo jest autorytetem; prawdziwa lub pewna wiedza, dokładna koncepcja lub wyobrażenie; przyczyna, powód; reguła, sankcja, przykazanie; pierwszy termin w regule trzech; długość prozodialna samogłoski; sprawa wieczna; wolność od obaw; autorytet, dowód, rzadko (jak czasami w sanskrycie) zgadzający się co do rodzaju z podmiotem. Pramāṇa dosłownie oznacza „dowód” i jest także koncepcją i dziedziną filozofii indyjskiej. Pojęcie to wywodzi się z sanskryckich korzeni pra (प्र), przyimka oznaczającego „na zewnątrz” lub „do przodu” oraz mā (मा), co oznacza „miarę”. '''Pramā''' oznacza „właściwe pojęcie, prawdziwą wiedzę, podstawę, opokę, fundament, zrozumienie”, przy czym pramāṇa jest dalszą nominalizacją tego słowa. Zatem koncepcja Pramāṇa implikuje to, co jest „środkiem zdobycia pramy, czyli pewnej, prawidłowej, prawdziwej wiedzy”. Teksty o Pramanie, zwłaszcza szkół hinduizmu [[Sankhja]], [[Joga]], [[Mimamsa]] i [[Adwaita]] [[Wedanta]], zawierają w swoim znaczeniu i zakresie „teorie błędów”, objaśnia dlaczego ludzie popełniają błędy i dochodzą do błędnej wiedzy, popadają w samooszukiwanie się. Skąd można wiedzieć, czy się mylą i są w błędzie, a jeśli tak, to w jaki sposób można odkryć, czy czyjaś metoda epistemiczna była błędna, czy też czyjś wniosek (prawda) był błędny, aby zrewidować siebie i osiągnąć właściwą wiedzę. Joga z wielką uwagą zajmuje się błędną wiedzą i sposobami popadania w pomylenia oraz błędy, a także stanami deluzyjnymi czyli urojeniami jako udającymi doświadczenie mistyczne. Odróżnianie wypaczeń ('''[[wiparjaja]]''') i błędnej wiedzy ('''[[mithjadźńanam]]''') oraz fantazyjnych urojeń ('''[[wikalpa]]'''), to jedna z podstawowych praktyk dla adeptów inicjowanych w tradycyjną Jogę: radźa jogę, laja jogę, krija jogę, i inne oparte na Jogasutrach i Upaniszadach.		'''Pramāṇa''' (प्रमाण) w sanskrycie, ogólna miara (długości, szerokości itp.); rozmiar, zasięg, wielkość; skala, standard; limit, ilość; świadectwo, dowód, dowód; władza, nakaz; ten, który osądza lub decyduje, ten, którego słowo jest autorytetem; prawdziwa lub pewna wiedza, dokładna koncepcja lub wyobrażenie; przyczyna, powód; reguła, sankcja, przykazanie; pierwszy termin w regule trzech; długość prozodialna samogłoski; sprawa wieczna; wolność od obaw; autorytet, dowód, rzadko (jak czasami w sanskrycie) zgadzający się co do rodzaju z podmiotem. Pramāṇa dosłownie oznacza „dowód” i jest także koncepcją i dziedziną filozofii indyjskiej. Pojęcie to wywodzi się z sanskryckich korzeni pra (प्र), przyimka oznaczającego „na zewnątrz” lub „do przodu” oraz mā (मा), co oznacza „miarę”. '''Pramā''' oznacza „właściwe pojęcie, prawdziwą wiedzę, podstawę, opokę, fundament, zrozumienie”, przy czym pramāṇa jest dalszą nominalizacją tego słowa. Zatem koncepcja Pramāṇa implikuje to, co jest „środkiem zdobycia pramy, czyli pewnej, prawidłowej, prawdziwej wiedzy”. Teksty o Pramanie, zwłaszcza szkół hinduizmu [[Sankhja]], [[Joga]], [[Mimamsa]] i [[Adwaita]] [[Wedanta]], zawierają w swoim znaczeniu i zakresie „teorie błędów”, objaśnia dlaczego ludzie popełniają błędy i dochodzą do błędnej wiedzy, popadają w samooszukiwanie się. Skąd można wiedzieć, czy się mylą i są w błędzie, a jeśli tak, to w jaki sposób można odkryć, czy czyjaś metoda epistemiczna była błędna, czy też czyjś wniosek (prawda) był błędny, aby zrewidować siebie i osiągnąć właściwą wiedzę. Joga z wielką uwagą zajmuje się błędną wiedzą i sposobami popadania w pomylenia oraz błędy, a także stanami deluzyjnymi czyli urojeniami jako udającymi doświadczenie mistyczne. Odróżnianie wypaczeń ('''[[wiparjaja]]''') i błędnej wiedzy ('''[[mithjadźńanam]]''') oraz fantazyjnych urojeń ('''[[wikalpa]]''') oraz wynikłego zeń pustosłowia i oszukiwania czyli gry słownej (vastuśunya), to jedna z podstawowych praktyk dla adeptów inicjowanych w tradycyjną Jogę: radźa jogę, laja jogę, krija jogę, i inne oparte na Jogasutrach i Upaniszadach.

	[[Category:Hasło]][[Category:Laja Joga]]		[[Category:Hasło]][[Category:Laja Joga]]

Kundalin o 18:45, 6 gru 2023

2023-12-06T18:45:43Z

← poprzednia wersja		Wersja z 19:45, 6 gru 2023
Linia 21:		Linia 21:
	Zasadniczo, zdolność '''pratyakṣa''' lub '''dṛṣṭam''' określana jest także jako percepcja pięciozmysłowa, pańćendriya, a '''[[parapratjaksza\|parapratyakṣa]]''' to wyższa forma "widzenia" czyli percepcja sześciozmysłowa, szasztendriya lub subtelnozmysłowa, sukszmendriya. Uważana jest za wyższą i bardziej cenną chociaż rzadką formę pratjakszy, głownie u inkarnowanych bóstw i mistrzów znanych jako [[ryszi]] lub [[dewata]], [[dewa]] często także u [[upadewa]] oraz [[siddha]].		Zasadniczo, zdolność '''pratyakṣa''' lub '''dṛṣṭam''' określana jest także jako percepcja pięciozmysłowa, pańćendriya, a '''[[parapratjaksza\|parapratyakṣa]]''' to wyższa forma "widzenia" czyli percepcja sześciozmysłowa, szasztendriya lub subtelnozmysłowa, sukszmendriya. Uważana jest za wyższą i bardziej cenną chociaż rzadką formę pratjakszy, głownie u inkarnowanych bóstw i mistrzów znanych jako [[ryszi]] lub [[dewata]], [[dewa]] często także u [[upadewa]] oraz [[siddha]].

	Szkoła Carvaka akceptuje tylko jedno ważne źródło wiedzy – percepcję naoczną, bezpośrednią (pratjakszam), i uznała wszystkie pozostałe metody za całkowicie nieprawidłowe lub podatne na błędy, a zatem nieważne, nie biorąc przy tym deluzji czy halucynacji pod uwagę, tak jak Jogasutry. Szkoła '''waiśesiki''' (atomizm lub partykularyzm) dopuszcza dwa rodzaje pramāṇy: '''pratyakṣa''' – percepcja i '''anumāna''' – wnioskowanie, przemyśliwanie, rozważanie, dowodzenie naukowe. Szkoła materialistyczna '''nyāya''' (njaja) akceptuje cztery sposoby zdobywania wiedzy (pramāṇa), a mianowicie percepcję, wnioskowanie/rozumowanie, porównanie i przekaz słowny (Pratyakṣa, Anumāna, Upamāna, Śabda (Vaidika Śabda to przekaz autorytetów wedyjskich, a Laukika Śabda to przekaz pozostałych znawców różnych dziedzin wiedzy)). Pramāṇa (प्रमाण) to termin epistemologiczny, a w '''[[Advaita]] Vedānta''' akceptowanych jest generalnie sześć następujących praman (dla jogi i sankhji część z nich to opis metod [[anumana]]):		Szkoła Carvaka akceptuje tylko jedno ważne źródło wiedzy – percepcję naoczną, bezpośrednią (pratjakszam), i uznała wszystkie pozostałe metody za całkowicie nieprawidłowe lub podatne na błędy, a zatem nieważne, nie biorąc przy tym deluzji czy halucynacji pod uwagę, tak jak [[Jogasutry]]. Szkoła '''waiśesiki''' (atomizm lub partykularyzm) dopuszcza dwa rodzaje pramāṇy: '''pratyakṣa''' - percepcja i '''anumāna''' - wnioskowanie, przemyśliwanie, rozważanie, dowodzenie naukowe. Szkoła materialistyczna '''nyāya''' (njaja) akceptuje cztery sposoby zdobywania wiedzy (pramāṇa), a mianowicie percepcję, wnioskowanie/rozumowanie, porównanie i przekaz słowny (Pratyakṣa, Anumāna, Upamāna, Śabda (Vaidika Śabda to przekaz autorytetów wedyjskich, a Laukika Śabda to przekaz pozostałych znawców różnych dziedzin wiedzy)). Pramāṇa (प्रमाण) to termin epistemologiczny, a w '''[[Advaita]] Vedānta''' akceptowanych jest generalnie sześć następujących praman (dla jogi i sankhji część z nich to opis metod [[anumana]]):

	# [[Śabda]] (świadectwo ustne) - wiedza zdobyta poprzez świadectwo ustne;		# [[Śabda]] (świadectwo ustne) - wiedza zdobyta poprzez świadectwo ustne;
Linia 34:		Linia 34:
	'''Pramāṇa''' (प्रमाण) w języku [[śiwaizm\|Śaiwa]] odnosi się do „środków ważnej wiedzy”, zgodnie z Īśvara-pratyabhijñā-vivṛti-vimarśinī 2.138. Odpowiednio: „I [wbrew tezie o istnieniu przedmiotu zewnętrznego] istnieje nie tylko ten [wspomniany] argument obalający (bādhaka), który funkcjonuje poprzez [ważną] wiedzę (pramāṇa) [brak w przypadku przedmiotu zewnętrznego]; [istnieje] także [argument obalający], który funkcjonuje „sam” [według Vivṛti], to znaczy poprzez własną [naturę, a dokładniej] poprzez świadomość wynikającą z badania [sprzecznej] natury przedmiotu wiedzy (prameya). [...]”.		'''Pramāṇa''' (प्रमाण) w języku [[śiwaizm\|Śaiwa]] odnosi się do „środków ważnej wiedzy”, zgodnie z Īśvara-pratyabhijñā-vivṛti-vimarśinī 2.138. Odpowiednio: „I [wbrew tezie o istnieniu przedmiotu zewnętrznego] istnieje nie tylko ten [wspomniany] argument obalający (bādhaka), który funkcjonuje poprzez [ważną] wiedzę (pramāṇa) [brak w przypadku przedmiotu zewnętrznego]; [istnieje] także [argument obalający], który funkcjonuje „sam” [według Vivṛti], to znaczy poprzez własną [naturę, a dokładniej] poprzez świadomość wynikającą z badania [sprzecznej] natury przedmiotu wiedzy (prameya). [...]”.

	'''Pramāṇa''' (प्रमाण) w sanskrycie, ogólna miara (długości, szerokości itp.); rozmiar, zasięg, wielkość; skala, standard; limit, ilość; świadectwo, dowód, dowód; władza, nakaz; ten, który osądza lub decyduje, ten, którego słowo jest autorytetem; prawdziwa lub pewna wiedza, dokładna koncepcja lub wyobrażenie; przyczyna, powód; reguła, sankcja, przykazanie; pierwszy termin w regule trzech; długość prozodialna samogłoski; sprawa wieczna; wolność od obaw; autorytet, dowód, rzadko (jak czasami w sanskrycie) zgadzający się co do rodzaju z podmiotem. Pramāṇa dosłownie oznacza „dowód” i jest także koncepcją i dziedziną filozofii indyjskiej. Pojęcie to wywodzi się z sanskryckich korzeni pra (प्र), przyimka oznaczającego „na zewnątrz” lub „do przodu” oraz mā (मा), co oznacza „miarę”. '''Pramā''' oznacza „właściwe pojęcie, prawdziwą wiedzę, podstawę, ~~podstawę~~, zrozumienie”, przy czym pramāṇa jest dalszą nominalizacją tego słowa. Zatem koncepcja Pramāṇa implikuje to, co jest „środkiem zdobycia pramy, czyli pewnej, prawidłowej, prawdziwej wiedzy”. Teksty o Pramanie, zwłaszcza szkół hinduizmu [[Sankhja]], [[Joga]], [[Mimamsa]] i [[Adwaita]] [[Wedanta]], zawierają w swoim znaczeniu i zakresie ~~„Teorie~~ błędów”, ~~dlatego~~ ludzie popełniają błędy i dochodzą do błędnej wiedzy. Skąd można wiedzieć, czy się mylą~~? błędne~~, a jeśli tak, to w jaki sposób można odkryć, czy czyjaś metoda epistemiczna była błędna, czy też czyjś wniosek (prawda) był błędny, aby zrewidować siebie i osiągnąć właściwą wiedzę.		'''Pramāṇa''' (प्रमाण) w sanskrycie, ogólna miara (długości, szerokości itp.); rozmiar, zasięg, wielkość; skala, standard; limit, ilość; świadectwo, dowód, dowód; władza, nakaz; ten, który osądza lub decyduje, ten, którego słowo jest autorytetem; prawdziwa lub pewna wiedza, dokładna koncepcja lub wyobrażenie; przyczyna, powód; reguła, sankcja, przykazanie; pierwszy termin w regule trzech; długość prozodialna samogłoski; sprawa wieczna; wolność od obaw; autorytet, dowód, rzadko (jak czasami w sanskrycie) zgadzający się co do rodzaju z podmiotem. Pramāṇa dosłownie oznacza „dowód” i jest także koncepcją i dziedziną filozofii indyjskiej. Pojęcie to wywodzi się z sanskryckich korzeni pra (प्र), przyimka oznaczającego „na zewnątrz” lub „do przodu” oraz mā (मा), co oznacza „miarę”. '''Pramā''' oznacza „właściwe pojęcie, prawdziwą wiedzę, podstawę, opokę, fundament, zrozumienie”, przy czym pramāṇa jest dalszą nominalizacją tego słowa. Zatem koncepcja Pramāṇa implikuje to, co jest „środkiem zdobycia pramy, czyli pewnej, prawidłowej, prawdziwej wiedzy”. Teksty o Pramanie, zwłaszcza szkół hinduizmu [[Sankhja]], [[Joga]], [[Mimamsa]] i [[Adwaita]] [[Wedanta]], zawierają w swoim znaczeniu i zakresie „teorie błędów”, objaśnia dlaczego ludzie popełniają błędy i dochodzą do błędnej wiedzy, popadają w samooszukiwanie się. Skąd można wiedzieć, czy się mylą i są w błędzie, a jeśli tak, to w jaki sposób można odkryć, czy czyjaś metoda epistemiczna była błędna, czy też czyjś wniosek (prawda) był błędny, aby zrewidować siebie i osiągnąć właściwą wiedzę. Joga z wielką uwagą zajmuje się błędną wiedzą i sposobami popadania w pomylenia oraz błędy, a także stanami deluzyjnymi czyli urojeniami jako udającymi doświadczenie mistyczne. Odróżnianie wypaczeń ('''[[wiparjaja]]''') i błędnej wiedzy ('''[[mithjadźńanam]]''') oraz fantazyjnych urojeń ('''[[wikalpa]]'''), to jedna z podstawowych praktyk dla adeptów inicjowanych w tradycyjną Jogę: radźa jogę, laja jogę, krija jogę, i inne oparte na Jogasutrach i Upaniszadach.

	[[Category:Hasło]][[Category:Laja Joga]]		[[Category:Hasło]][[Category:Laja Joga]]

Kundalin o 18:31, 6 gru 2023

2023-12-06T18:31:22Z

Kundalin o 18:28, 6 gru 2023

2023-12-06T18:28:58Z

Kundalin o 18:20, 6 gru 2023

2023-12-06T18:20:01Z

← poprzednia wersja		Wersja z 19:20, 6 gru 2023
Linia 20:		Linia 20:

	Zasadniczo, zdolność '''pratyakṣa''' lub '''dṛṣṭam''' określana jest także jako percepcja pięciozmysłowa, pańćendriya, a '''[[parapratjaksza\|parapratyakṣa]]''' to wyższa forma "widzenia" czyli percepcja sześciozmysłowa, szasztendriya lub subtelnozmysłowa, sukszmendriya. Uważana jest za wyższą i bardziej cenną chociaż rzadką formę pratjakszy, głownie u inkarnowanych bóstw i mistrzów znanych jako [[ryszi]] lub [[dewata]], [[dewa]] często także u [[upadewa]] oraz [[siddha]].		Zasadniczo, zdolność '''pratyakṣa''' lub '''dṛṣṭam''' określana jest także jako percepcja pięciozmysłowa, pańćendriya, a '''[[parapratjaksza\|parapratyakṣa]]''' to wyższa forma "widzenia" czyli percepcja sześciozmysłowa, szasztendriya lub subtelnozmysłowa, sukszmendriya. Uważana jest za wyższą i bardziej cenną chociaż rzadką formę pratjakszy, głownie u inkarnowanych bóstw i mistrzów znanych jako [[ryszi]] lub [[dewata]], [[dewa]] często także u [[upadewa]] oraz [[siddha]].

			Szkoła Carvaka akceptuje tylko jedno ważne źródło wiedzy – percepcję naoczną, bzepośrednią (pratjakszam). Uznała wszystkie pozostałe metody za całkowicie nieprawidłowe lub podatne na błędy, a zatem nieważne, nie biorąc przy tym delucji czy halucynacji pod uwagę, tak jak Jogasutry. Szkoła '''waiśesiki''' (atomizm lub partykularyzm) dopuszcza dwa rodzaje pramāṇy: '''pratyakṣa''' – percepcja i '''anumāna''' – wnioskowanie, przemyśliwanie, rozważanie, dowodzenie naukowe. Szkoła materialistyczna Nyāya akceptuje cztery sposoby zdobywania wiedzy (pramāṇa), a mianowicie percepcję, wnioskowanie/rozumowanie, porównanie i przekaz słowny (Pratyakṣa, Anumāna, Upamāna, Śabda (Vaidika Śabda to przekaz autorytetów wedyjskich, a Laukika Śabda to przekaz pozostałych znawców różnych dziedzin wiedzy)). Pramāṇa (प्रमाण) to termin epistemologiczny, a w '''Advaita Vedānta''' akceptowanych jest generalnie sześć następujących praman (dla jogi i sankhji część z nich to opis metod anumana):

			# [[Śabda]] (świadectwo ustne) - wiedza zdobyta poprzez świadectwo ustne;
			# [[Pratjaksza]], Pratyakṣa (percepcja, naoczność) - wiedza zdobyta za pomocą zmysłów;
			# [[Anumana]], Anumāna (wnioskowanie, dowodzenie, rozumowanie; myślenie atomiczne) - wiedza zdobyta poprzez wnioskowanie, głęboki i wszechstronny dowód rozumowy;
			# Upamāṇa (porównanie) - wiedza zdobyta poprzez analogię czyli porównanie, podobieństwo; myślenie połowiczne, gdyż upa to połowa;
			# Arthāpatti (postulacja) - wiedza zdobyta poprzez nałożenie znanej wiedzy na pojawiającą się wiedzę, która nie jest zgodna ze znaną wiedzą;
			# Anupalabdi, Abhava (niepoznanie) - brak lęku i sceptycyzm w obliczu braku lęku, dowód poznawczy wykorzystujący nieistnienie, wiedza z próżni kosmosu, akaśam.

			Prabhakara Mimamsa to szkoła mimansy używająca tylko pierwszych pięciu ze wspomnianych metod poznawania prawdy o tym co jest, przy czym śabda jest środkową metodą.

			'''Pramāṇa''' (प्रमाण) w języku Śaiva odnosi się do „środków ważnej wiedzy”, zgodnie z Īśvarapratyabhijñāvivṛtivimarśinī 2.138. – Odpowiednio: „I [wbrew tezie o istnieniu przedmiotu zewnętrznego] istnieje nie tylko ten [wspomniany] argument obalający (bādhaka), który funkcjonuje poprzez [ważną] wiedzę (pramāṇa) [brak w przypadku przedmiotu zewnętrznego]; [istnieje] także [argument obalający], który funkcjonuje „sam” [według Vivṛti], to znaczy poprzez własną [naturę, a dokładniej] poprzez świadomość wynikającą z badania [sprzecznej] natury przedmiotu wiedzy (prameya). [...]”.

			'''Pramāṇa''' (प्रमाण) w sanskrycie, ogólna miara (długości, szerokości itp.); rozmiar, zasięg, wielkość; skala, standard; limit, ilość; świadectwo, dowód, dowód; władza, nakaz; ten, który osądza lub decyduje, ten, którego słowo jest autorytetem; prawdziwa lub pewna wiedza, dokładna koncepcja lub wyobrażenie; przyczyna, powód; reguła, sankcja, przykazanie; pierwszy termin w regule trzech; długość prozodialna samogłoski; sprawa wieczna; wolność od obaw; autorytet, dowód, rzadko (jak czasami w sanskrycie) zgadzający się co do rodzaju z podmiotem. Pramāṇa dosłownie oznacza „dowód” i jest także koncepcją i dziedziną filozofii indyjskiej. Pojęcie to wywodzi się z sanskryckich korzeni pra (प्र), przyimka oznaczającego „na zewnątrz” lub „do przodu” oraz mā (मा), co oznacza „miarę”. Pramā oznacza „właściwe pojęcie, prawdziwą wiedzę, podstawę, podstawę, zrozumienie”, przy czym pramāṇa jest dalszą nominalizacją tego słowa. Zatem koncepcja Pramāṇa implikuje to, co jest „środkiem zdobycia pramy, czyli pewnej, prawidłowej, prawdziwej wiedzy”. Teksty o Pramanie, zwłaszcza szkół hinduizmu Sankhja, Joga, Mimamsa i Advaita Vedanta, zawierają w swoim znaczeniu i zakresie „Teorie błędów”, dlatego ludzie popełniają błędy i dochodzą do błędnej wiedzy. Skąd można wiedzieć, czy się mylą? błędne, a jeśli tak, to w jaki sposób można odkryć, czy czyjaś metoda epistemiczna była błędna, czy też czyjś wniosek (prawda) był błędny, aby zrewidować siebie i osiągnąć właściwą wiedzę.

	[[Category:Hasło]][[Category:Laja Joga]]		[[Category:Hasło]][[Category:Laja Joga]]

Kundalin o 17:34, 6 gru 2023

2023-12-06T17:34:56Z

← poprzednia wersja		Wersja z 18:34, 6 gru 2023
Linia 8:		Linia 8:

	Pełna pramana następuje wtedy, gdy wszystkie trzy źródła wspierają się i uzupełniają w dążeniu do prawdy, gdy są ze sobą zgodne, harmonijne.		Pełna pramana następuje wtedy, gdy wszystkie trzy źródła wspierają się i uzupełniają w dążeniu do prawdy, gdy są ze sobą zgodne, harmonijne.

			'''Pramāṇa''' (प्रमाण) - jeden z sześciu rodzajów miar (māna) - to pomiar poziomy lub szerokość, taki jak odległość między ramionami, szerokość ciała na poziomie klatki piersiowej, szerokość brzucha lub szerokość ciała ramię lub udo. Pramāṇa odnosi się do „ważnej percepcji, miary i struktury” i reprezentuje jedną z sześciu gałęzi (ṣaḍaṅga) starożytnej indyjskiej sztuki „malarstwa” (citra), według Vātsyāyana’, Kāmasutra (II wiek n.e.). Te „sześć kończyn” (np. Pramāṇa) stanowiło podstawę indyjskiej sztuki malarstwa. Pramāṇa (प्रमाण) odnosi się do „dokładnej wiedzy” i reprezentuje jedną z sześciu gałęzi malarstwa (citra), zgodnie z Kāmasutrą i Viṣṇu-dharmottara-purāṇa, starożytnym tekstem sanskryckim, który (będąc z natury encyklopedycznym) omawia różnorodne tematy kulturalne, takie jak sztuka, architektura, muzyka, gramatyka i astronomia. Pramāṇa oznacza dokładną wiedzę (por. „pramākaraṇaṃ pramāṇam”). Termin pramana pochodzi od rdzenia mā, co oznacza miarę. W Manasarze pramana zawarta jest w sześciu rodzajach miar. Można więc powiedzieć, że przy rysowaniu obrazu bardzo ważna pozostaje znajomość prawidłowego pomiaru portretu czy murti. Visnu-dharmottara-purana również kładzie nacisk na właściwe wymiary i strukturę portretu oraz szczegółowo omawia wymiary portretu w 36. rozdziale swojej trzeciej części.

			'''Pramāna''', z odmienną literą "n" (प्रमान) odnosi się do „szerokości ikony” i reprezentuje rodzaj miary zdefiniowany w tekstach dotyczących śilpy (sztuki i rzemiosła), znanej jako śilpaśāstras. Miary opisane w autorytetach sanskryckich dzielą się na sześć rodzajów: māna (właściwa wysokość ikony), pramāna (szerokość), unmāna (grubość), parimāṇa (obwód), upamāna (przestrzeń między kończynami) i lambamāna ( powierzchnia obrazu).

			'''Pramāṇa''' (प्रमाण, „dowód”) w szkole filozoficznej '''Sankhya''' pisanej także jako Samkhya, dosłownie to oznacza „dowód” i „środki wiedzy”. Sankhja to filozofia enumeracjonistyczna, której epistemologia przyjmuje trzy z sześciu pramāṇa (dowodów) mimansy lub wedanty jako jedyny niezawodny sposób zdobywania wiedzy (dźńanam).

			# '''pratyakṣa''' lub '''dṛṣṭam''' - bezpośrednia percepcja zmysłowa, wpatrywanie, skupienie z użyciem organów percepcji zmysłowej;
			# '''anumāna''' - wnioskowanie, rozmyślanie, dogłębne przemyślenie i rozważenie, przejrzysty dowód matematyczny;
			# '''śabda''' lub āptavacana - ustne świadectwo mędrców lub śastr, poświadczenie oświeconych mistrzów mądrości.

			Zasadniczo, zdolność '''pratyakṣa''' lub '''dṛṣṭam''' określana jest także jako percepcja pięciozmysłowa, pańćendriya, a '''[[parapratjaksza\|parapratyakṣa]]''' to wyższa forma "widzenia" czyli percepcja sześciozmysłowa, szasztendriya lub subtelnozmysłowa, sukszmendriya. Uważana jest za wyższą i bardziej cenną chociaż rzadką formę pratjakszy, głownie u inkarnowanych bóstw i mistrzów znanych jako [[ryszi]] lub [[dewata]], [[dewa]] często także u [[upadewa]] oraz [[siddha]].

	[[Category:Hasło]][[Category:Laja Joga]]		[[Category:Hasło]][[Category:Laja Joga]]

← poprzednia wersja		Wersja z 19:31, 6 gru 2023
Linia 3:		Linia 3:
	[[Maharyszi]] [[Patańdźali]] wyróżnia generalnie trzy źródła poznania prawdziwego:		[[Maharyszi]] [[Patańdźali]] wyróżnia generalnie trzy źródła poznania prawdziwego:

	# '''[[~~pratjaksza~~]]''' - naoczność, naoczne stwierdzenie faktu, postrzeganie zmysłowe;		# '''[[Pratjaksza]]''' - naoczność, naoczne stwierdzenie faktu, postrzeganie zmysłowe;
	# '''[[~~anumana~~]]''' - poznanie rozumowe, rozważanie, wnioskowanie, przemyśliwanie, uznanie, usankcjonowanie przez akceptację, przesłanki, domniemanie;		# '''[[Anumana]]''' - poznanie rozumowe, rozważanie, wnioskowanie, przemyśliwanie, uznanie, usankcjonowanie przez akceptację, przesłanki, domniemanie;
	# '''[[~~agama~~]]''' - przejęcie wiedzy, poznanie prawdziwe od osoby wiedzącej, nauka od znawcy;		# '''[[Agama]]''' - przejęcie wiedzy, poznanie prawdziwe od osoby wiedzącej, nauka od znawcy;

	Pełna pramana następuje wtedy, gdy wszystkie trzy źródła wspierają się i uzupełniają w dążeniu do prawdy, gdy są ze sobą zgodne, harmonijne.		Pełna pramana następuje wtedy, gdy wszystkie trzy źródła wspierają się i uzupełniają w dążeniu do prawdy, gdy są ze sobą zgodne, harmonijne.
Linia 15:		Linia 15:
	'''Pramāṇa''' (प्रमाण, „dowód”) w szkole filozoficznej '''Sankhya''' pisanej także jako Samkhya, dosłownie to oznacza „dowód” i „środki wiedzy”. Sankhja to filozofia enumeracjonistyczna, której epistemologia przyjmuje trzy z sześciu pramāṇa (dowodów) mimansy lub wedanty jako jedyny niezawodny sposób zdobywania wiedzy (dźńanam).		'''Pramāṇa''' (प्रमाण, „dowód”) w szkole filozoficznej '''Sankhya''' pisanej także jako Samkhya, dosłownie to oznacza „dowód” i „środki wiedzy”. Sankhja to filozofia enumeracjonistyczna, której epistemologia przyjmuje trzy z sześciu pramāṇa (dowodów) mimansy lub wedanty jako jedyny niezawodny sposób zdobywania wiedzy (dźńanam).

	# '''~~pratyakṣa~~''' lub '''dṛṣṭam''' - bezpośrednia percepcja zmysłowa, wpatrywanie, skupienie z użyciem organów percepcji zmysłowej;		# '''Pratyakṣa''' lub '''dṛṣṭam''' - bezpośrednia percepcja zmysłowa, wpatrywanie, skupienie z użyciem organów percepcji zmysłowej;
	# '''~~anumāna~~''' - wnioskowanie, rozmyślanie, dogłębne przemyślenie i rozważenie, przejrzysty dowód matematyczny;		# '''Anumāna''' - wnioskowanie, rozmyślanie, dogłębne przemyślenie i rozważenie, przejrzysty dowód matematyczny;
	# '''~~śabda~~''' lub āptavacana - ustne świadectwo mędrców lub śastr, poświadczenie oświeconych mistrzów mądrości.		# '''Śabda''' lub āptavacana - ustne świadectwo mędrców lub śastr, poświadczenie oświeconych mistrzów mądrości.

	Zasadniczo, zdolność '''pratyakṣa''' lub '''dṛṣṭam''' określana jest także jako percepcja pięciozmysłowa, pańćendriya, a '''[[parapratjaksza\|parapratyakṣa]]''' to wyższa forma "widzenia" czyli percepcja sześciozmysłowa, szasztendriya lub subtelnozmysłowa, sukszmendriya. Uważana jest za wyższą i bardziej cenną chociaż rzadką formę pratjakszy, głownie u inkarnowanych bóstw i mistrzów znanych jako [[ryszi]] lub [[dewata]], [[dewa]] często także u [[upadewa]] oraz [[siddha]].		Zasadniczo, zdolność '''pratyakṣa''' lub '''dṛṣṭam''' określana jest także jako percepcja pięciozmysłowa, pańćendriya, a '''[[parapratjaksza\|parapratyakṣa]]''' to wyższa forma "widzenia" czyli percepcja sześciozmysłowa, szasztendriya lub subtelnozmysłowa, sukszmendriya. Uważana jest za wyższą i bardziej cenną chociaż rzadką formę pratjakszy, głownie u inkarnowanych bóstw i mistrzów znanych jako [[ryszi]] lub [[dewata]], [[dewa]] często także u [[upadewa]] oraz [[siddha]].
Linia 34:		Linia 34:
	'''Pramāṇa''' (प्रमाण) w języku [[śiwaizm\|Śaiwa]] odnosi się do „środków ważnej wiedzy”, zgodnie z Īśvara-pratyabhijñā-vivṛti-vimarśinī 2.138. Odpowiednio: „I [wbrew tezie o istnieniu przedmiotu zewnętrznego] istnieje nie tylko ten [wspomniany] argument obalający (bādhaka), który funkcjonuje poprzez [ważną] wiedzę (pramāṇa) [brak w przypadku przedmiotu zewnętrznego]; [istnieje] także [argument obalający], który funkcjonuje „sam” [według Vivṛti], to znaczy poprzez własną [naturę, a dokładniej] poprzez świadomość wynikającą z badania [sprzecznej] natury przedmiotu wiedzy (prameya). [...]”.		'''Pramāṇa''' (प्रमाण) w języku [[śiwaizm\|Śaiwa]] odnosi się do „środków ważnej wiedzy”, zgodnie z Īśvara-pratyabhijñā-vivṛti-vimarśinī 2.138. Odpowiednio: „I [wbrew tezie o istnieniu przedmiotu zewnętrznego] istnieje nie tylko ten [wspomniany] argument obalający (bādhaka), który funkcjonuje poprzez [ważną] wiedzę (pramāṇa) [brak w przypadku przedmiotu zewnętrznego]; [istnieje] także [argument obalający], który funkcjonuje „sam” [według Vivṛti], to znaczy poprzez własną [naturę, a dokładniej] poprzez świadomość wynikającą z badania [sprzecznej] natury przedmiotu wiedzy (prameya). [...]”.

	'''Pramāṇa''' (प्रमाण) w sanskrycie, ogólna miara (długości, szerokości itp.); rozmiar, zasięg, wielkość; skala, standard; limit, ilość; świadectwo, dowód, dowód; władza, nakaz; ten, który osądza lub decyduje, ten, którego słowo jest autorytetem; prawdziwa lub pewna wiedza, dokładna koncepcja lub wyobrażenie; przyczyna, powód; reguła, sankcja, przykazanie; pierwszy termin w regule trzech; długość prozodialna samogłoski; sprawa wieczna; wolność od obaw; autorytet, dowód, rzadko (jak czasami w sanskrycie) zgadzający się co do rodzaju z podmiotem. Pramāṇa dosłownie oznacza „dowód” i jest także koncepcją i dziedziną filozofii indyjskiej. Pojęcie to wywodzi się z sanskryckich korzeni pra (प्र), przyimka oznaczającego „na zewnątrz” lub „do przodu” oraz mā (मा), co oznacza „miarę”. '''Pramā''' oznacza „właściwe pojęcie, prawdziwą wiedzę, podstawę, podstawę, zrozumienie”, przy czym pramāṇa jest dalszą nominalizacją tego słowa. Zatem koncepcja Pramāṇa implikuje to, co jest „środkiem zdobycia pramy, czyli pewnej, prawidłowej, prawdziwej wiedzy”. Teksty o Pramanie, zwłaszcza szkół hinduizmu [[Sankhja]], [[Joga]], Mimamsa i Adwaita [[Wedanta]], zawierają w swoim znaczeniu i zakresie „Teorie błędów”, dlatego ludzie popełniają błędy i dochodzą do błędnej wiedzy. Skąd można wiedzieć, czy się mylą? błędne, a jeśli tak, to w jaki sposób można odkryć, czy czyjaś metoda epistemiczna była błędna, czy też czyjś wniosek (prawda) był błędny, aby zrewidować siebie i osiągnąć właściwą wiedzę.		'''Pramāṇa''' (प्रमाण) w sanskrycie, ogólna miara (długości, szerokości itp.); rozmiar, zasięg, wielkość; skala, standard; limit, ilość; świadectwo, dowód, dowód; władza, nakaz; ten, który osądza lub decyduje, ten, którego słowo jest autorytetem; prawdziwa lub pewna wiedza, dokładna koncepcja lub wyobrażenie; przyczyna, powód; reguła, sankcja, przykazanie; pierwszy termin w regule trzech; długość prozodialna samogłoski; sprawa wieczna; wolność od obaw; autorytet, dowód, rzadko (jak czasami w sanskrycie) zgadzający się co do rodzaju z podmiotem. Pramāṇa dosłownie oznacza „dowód” i jest także koncepcją i dziedziną filozofii indyjskiej. Pojęcie to wywodzi się z sanskryckich korzeni pra (प्र), przyimka oznaczającego „na zewnątrz” lub „do przodu” oraz mā (मा), co oznacza „miarę”. '''Pramā''' oznacza „właściwe pojęcie, prawdziwą wiedzę, podstawę, podstawę, zrozumienie”, przy czym pramāṇa jest dalszą nominalizacją tego słowa. Zatem koncepcja Pramāṇa implikuje to, co jest „środkiem zdobycia pramy, czyli pewnej, prawidłowej, prawdziwej wiedzy”. Teksty o Pramanie, zwłaszcza szkół hinduizmu [[Sankhja]], [[Joga]], [[Mimamsa]] i [[Adwaita]] [[Wedanta]], zawierają w swoim znaczeniu i zakresie „Teorie błędów”, dlatego ludzie popełniają błędy i dochodzą do błędnej wiedzy. Skąd można wiedzieć, czy się mylą? błędne, a jeśli tak, to w jaki sposób można odkryć, czy czyjaś metoda epistemiczna była błędna, czy też czyjś wniosek (prawda) był błędny, aby zrewidować siebie i osiągnąć właściwą wiedzę.

	[[Category:Hasło]][[Category:Laja Joga]]		[[Category:Hasło]][[Category:Laja Joga]]

← poprzednia wersja		Wersja z 19:28, 6 gru 2023
Linia 1:		Linia 1:
	'''Pramana''', Pramāṇa w sanskrycie: प्रमाण, pramāṇas - dosłownie: norma, miara poznawcza, dowód, miernik, skala, zasięg, zasada działania, czas trwania, pryncypium, standard, autorytet; w jodze klasycznej poznanie prawdziwe - joga, podobnie jak inne nurty filozoficzne ([[darśana\|darśany]]) - nie omija ważnego filozoficznego problemu dotyczącego możliwości i zasięgu wiedzy (poznawania).		'''Pramana''', Pramāṇa w sanskrycie: प्रमाण, pramāṇas - dosłownie: norma, miara poznawcza, dowód, miernik, skala, zasięg, zasada działania, czas trwania, pryncypium, standard, autorytet; w jodze klasycznej poznanie prawdziwe - [[joga]], podobnie jak inne nurty filozoficzne ([[darśana\|darśany]]) - nie omija ważnego filozoficznego problemu dotyczącego możliwości i zasięgu wiedzy (poznawania).

	[[Maharyszi]] [[Patańdźali]] wyróżnia trzy źródła poznania prawdziwego:		[[Maharyszi]] [[Patańdźali]] wyróżnia generalnie trzy źródła poznania prawdziwego:

	# '''[[pratjaksza]]''' - naoczność, naoczne stwierdzenie faktu, postrzeganie zmysłowe;		# '''[[pratjaksza]]''' - naoczność, naoczne stwierdzenie faktu, postrzeganie zmysłowe;
Linia 9:		Linia 9:
	Pełna pramana następuje wtedy, gdy wszystkie trzy źródła wspierają się i uzupełniają w dążeniu do prawdy, gdy są ze sobą zgodne, harmonijne.		Pełna pramana następuje wtedy, gdy wszystkie trzy źródła wspierają się i uzupełniają w dążeniu do prawdy, gdy są ze sobą zgodne, harmonijne.

	'''Pramāṇa''' (प्रमाण) - jeden z sześciu rodzajów miar (māna) - to pomiar poziomy lub szerokość, taki jak odległość między ramionami, szerokość ciała na poziomie klatki piersiowej, szerokość brzucha lub szerokość ciała ramię lub udo. Pramāṇa odnosi się do „ważnej percepcji, miary i struktury” i reprezentuje jedną z sześciu gałęzi (ṣaḍaṅga) starożytnej indyjskiej sztuki „malarstwa” (citra), według Vātsyāyana’, Kāmasutra (II wiek n.e.). Te „sześć kończyn” (np. Pramāṇa) stanowiło podstawę indyjskiej sztuki malarstwa. Pramāṇa (प्रमाण) odnosi się do „dokładnej wiedzy” i reprezentuje jedną z sześciu gałęzi malarstwa (citra), zgodnie z Kāmasutrą i Viṣṇu-dharmottara-purāṇa, starożytnym tekstem sanskryckim, który (będąc z natury encyklopedycznym) omawia różnorodne tematy kulturalne, takie jak sztuka, architektura, muzyka, gramatyka i astronomia. Pramāṇa oznacza dokładną wiedzę (por. „pramākaraṇaṃ pramāṇam”). Termin pramana pochodzi od rdzenia mā, co oznacza miarę. W Manasarze pramana zawarta jest w sześciu rodzajach miar. Można więc powiedzieć, że przy rysowaniu obrazu bardzo ważna pozostaje znajomość prawidłowego pomiaru portretu czy murti. Visnu-dharmottara-purana również kładzie nacisk na właściwe wymiary i strukturę portretu oraz szczegółowo omawia wymiary portretu w 36. rozdziale swojej trzeciej części.		'''Pramāṇa''' (प्रमाण) - jeden z sześciu rodzajów miar (māna) - to pomiar poziomy lub szerokość, taki jak odległość między ramionami, szerokość ciała na poziomie klatki piersiowej, szerokość brzucha lub szerokość ciała ramię lub udo. Pramāṇa odnosi się do „ważnej percepcji, miary i struktury” i reprezentuje jedną z sześciu gałęzi (ṣaḍaṅga) starożytnej indyjskiej sztuki „malarstwa” (citra), według Vātsyāyana’, [[Kamasutra\|Kāmasutra]] (II wiek n.e.). Te „sześć kończyn” (np. Pramāṇa) stanowiło podstawę indyjskiej sztuki malarstwa. Pramāṇa (प्रमाण) odnosi się do „dokładnej wiedzy” i reprezentuje jedną z sześciu gałęzi malarstwa (citra), zgodnie z Kāmasutrą i Viṣṇu-dharmottara-purāṇa, starożytnym tekstem sanskryckim, który (będąc z natury encyklopedycznym) omawia różnorodne tematy kulturalne, takie jak sztuka, architektura, muzyka, gramatyka i astronomia. Pramāṇa oznacza dokładną wiedzę (por. „pramākaraṇaṃ pramāṇam”). Termin pramana pochodzi od rdzenia mā, co oznacza miarę. W Manasarze pramana zawarta jest w sześciu rodzajach miar. Można więc powiedzieć, że przy rysowaniu obrazu bardzo ważna pozostaje znajomość prawidłowego pomiaru portretu czy murti. Visnu-dharmottara-purana również kładzie nacisk na właściwe wymiary i strukturę portretu oraz szczegółowo omawia wymiary portretu w 36. rozdziale swojej trzeciej części.

	'''Pramāna''', z odmienną literą "n" (प्रमान) odnosi się do „szerokości ikony” i reprezentuje rodzaj miary zdefiniowany w tekstach dotyczących śilpy (sztuki i rzemiosła), znanej jako śilpaśāstras. Miary opisane w autorytetach sanskryckich dzielą się na sześć rodzajów: māna (właściwa wysokość ikony), pramāna (szerokość), unmāna (grubość), parimāṇa (obwód), upamāna (przestrzeń między kończynami) i lambamāna ( powierzchnia obrazu).		'''Pramāna''', z odmienną literą "n" (प्रमान) odnosi się do „szerokości ikony” i reprezentuje rodzaj miary zdefiniowany w tekstach dotyczących śilpy (sztuki i rzemiosła), znanej jako śilpaśāstras. Miary opisane w autorytetach sanskryckich dzielą się na sześć rodzajów: māna (właściwa wysokość ikony), pramāna (szerokość), unmāna (grubość), parimāṇa (obwód), upamāna (przestrzeń między kończynami, odstęp, rozstęp) i lambamāna (powierzchnia obrazu).

	'''Pramāṇa''' (प्रमाण, „dowód”) w szkole filozoficznej '''Sankhya''' pisanej także jako Samkhya, dosłownie to oznacza „dowód” i „środki wiedzy”. Sankhja to filozofia enumeracjonistyczna, której epistemologia przyjmuje trzy z sześciu pramāṇa (dowodów) mimansy lub wedanty jako jedyny niezawodny sposób zdobywania wiedzy (dźńanam).		'''Pramāṇa''' (प्रमाण, „dowód”) w szkole filozoficznej '''Sankhya''' pisanej także jako Samkhya, dosłownie to oznacza „dowód” i „środki wiedzy”. Sankhja to filozofia enumeracjonistyczna, której epistemologia przyjmuje trzy z sześciu pramāṇa (dowodów) mimansy lub wedanty jako jedyny niezawodny sposób zdobywania wiedzy (dźńanam).
Linia 21:		Linia 21:
	Zasadniczo, zdolność '''pratyakṣa''' lub '''dṛṣṭam''' określana jest także jako percepcja pięciozmysłowa, pańćendriya, a '''[[parapratjaksza\|parapratyakṣa]]''' to wyższa forma "widzenia" czyli percepcja sześciozmysłowa, szasztendriya lub subtelnozmysłowa, sukszmendriya. Uważana jest za wyższą i bardziej cenną chociaż rzadką formę pratjakszy, głownie u inkarnowanych bóstw i mistrzów znanych jako [[ryszi]] lub [[dewata]], [[dewa]] często także u [[upadewa]] oraz [[siddha]].		Zasadniczo, zdolność '''pratyakṣa''' lub '''dṛṣṭam''' określana jest także jako percepcja pięciozmysłowa, pańćendriya, a '''[[parapratjaksza\|parapratyakṣa]]''' to wyższa forma "widzenia" czyli percepcja sześciozmysłowa, szasztendriya lub subtelnozmysłowa, sukszmendriya. Uważana jest za wyższą i bardziej cenną chociaż rzadką formę pratjakszy, głownie u inkarnowanych bóstw i mistrzów znanych jako [[ryszi]] lub [[dewata]], [[dewa]] często także u [[upadewa]] oraz [[siddha]].

	Szkoła Carvaka akceptuje tylko jedno ważne źródło wiedzy – percepcję naoczną, ~~bzepośrednią~~ (pratjakszam)~~. Uznała~~ wszystkie pozostałe metody za całkowicie nieprawidłowe lub podatne na błędy, a zatem nieważne, nie biorąc przy tym ~~delucji~~ czy halucynacji pod uwagę, tak jak Jogasutry. Szkoła '''waiśesiki''' (atomizm lub partykularyzm) dopuszcza dwa rodzaje pramāṇy: '''pratyakṣa''' – percepcja i '''anumāna''' – wnioskowanie, przemyśliwanie, rozważanie, dowodzenie naukowe. Szkoła materialistyczna ~~Nyāya~~ akceptuje cztery sposoby zdobywania wiedzy (pramāṇa), a mianowicie percepcję, wnioskowanie/rozumowanie, porównanie i przekaz słowny (Pratyakṣa, Anumāna, Upamāna, Śabda (Vaidika Śabda to przekaz autorytetów wedyjskich, a Laukika Śabda to przekaz pozostałych znawców różnych dziedzin wiedzy)). Pramāṇa (प्रमाण) to termin epistemologiczny, a w '''Advaita Vedānta''' akceptowanych jest generalnie sześć następujących praman (dla jogi i sankhji część z nich to opis metod anumana):		Szkoła Carvaka akceptuje tylko jedno ważne źródło wiedzy – percepcję naoczną, bezpośrednią (pratjakszam), i uznała wszystkie pozostałe metody za całkowicie nieprawidłowe lub podatne na błędy, a zatem nieważne, nie biorąc przy tym deluzji czy halucynacji pod uwagę, tak jak Jogasutry. Szkoła '''waiśesiki''' (atomizm lub partykularyzm) dopuszcza dwa rodzaje pramāṇy: '''pratyakṣa''' – percepcja i '''anumāna''' – wnioskowanie, przemyśliwanie, rozważanie, dowodzenie naukowe. Szkoła materialistyczna '''nyāya''' (njaja) akceptuje cztery sposoby zdobywania wiedzy (pramāṇa), a mianowicie percepcję, wnioskowanie/rozumowanie, porównanie i przekaz słowny (Pratyakṣa, Anumāna, Upamāna, Śabda (Vaidika Śabda to przekaz autorytetów wedyjskich, a Laukika Śabda to przekaz pozostałych znawców różnych dziedzin wiedzy)). Pramāṇa (प्रमाण) to termin epistemologiczny, a w '''[[Advaita]] Vedānta''' akceptowanych jest generalnie sześć następujących praman (dla jogi i sankhji część z nich to opis metod [[anumana]]):

	# [[Śabda]] (świadectwo ustne) - wiedza zdobyta poprzez świadectwo ustne;		# [[Śabda]] (świadectwo ustne) - wiedza zdobyta poprzez świadectwo ustne;
Linia 30:		Linia 30:
	# Anupalabdi, Abhava (niepoznanie) - brak lęku i sceptycyzm w obliczu braku lęku, dowód poznawczy wykorzystujący nieistnienie, wiedza z próżni kosmosu, akaśam.		# Anupalabdi, Abhava (niepoznanie) - brak lęku i sceptycyzm w obliczu braku lęku, dowód poznawczy wykorzystujący nieistnienie, wiedza z próżni kosmosu, akaśam.

	Prabhakara Mimamsa to szkoła mimansy używająca tylko pierwszych pięciu ze wspomnianych metod poznawania prawdy o tym co jest, przy czym śabda jest środkową metodą.		Prabhakara [[Mimamsa]] to szkoła mimansy używająca tylko pierwszych pięciu ze wspomnianych metod poznawania prawdy o tym co jest, przy czym [[śabda]] jest środkową metodą.

	'''Pramāṇa''' (प्रमाण) w języku ~~Śaiva~~ odnosi się do „środków ważnej wiedzy”, zgodnie z ~~Īśvarapratyabhijñāvivṛtivimarśinī~~ 2.138. – Odpowiednio: „I [wbrew tezie o istnieniu przedmiotu zewnętrznego] istnieje nie tylko ten [wspomniany] argument obalający (bādhaka), który funkcjonuje poprzez [ważną] wiedzę (pramāṇa) [brak w przypadku przedmiotu zewnętrznego]; [istnieje] także [argument obalający], który funkcjonuje „sam” [według Vivṛti], to znaczy poprzez własną [naturę, a dokładniej] poprzez świadomość wynikającą z badania [sprzecznej] natury przedmiotu wiedzy (prameya). [...]”.		'''Pramāṇa''' (प्रमाण) w języku [[śiwaizm\|Śaiwa]] odnosi się do „środków ważnej wiedzy”, zgodnie z Īśvara-pratyabhijñā-vivṛti-vimarśinī 2.138. Odpowiednio: „I [wbrew tezie o istnieniu przedmiotu zewnętrznego] istnieje nie tylko ten [wspomniany] argument obalający (bādhaka), który funkcjonuje poprzez [ważną] wiedzę (pramāṇa) [brak w przypadku przedmiotu zewnętrznego]; [istnieje] także [argument obalający], który funkcjonuje „sam” [według Vivṛti], to znaczy poprzez własną [naturę, a dokładniej] poprzez świadomość wynikającą z badania [sprzecznej] natury przedmiotu wiedzy (prameya). [...]”.

	'''Pramāṇa''' (प्रमाण) w sanskrycie, ogólna miara (długości, szerokości itp.); rozmiar, zasięg, wielkość; skala, standard; limit, ilość; świadectwo, dowód, dowód; władza, nakaz; ten, który osądza lub decyduje, ten, którego słowo jest autorytetem; prawdziwa lub pewna wiedza, dokładna koncepcja lub wyobrażenie; przyczyna, powód; reguła, sankcja, przykazanie; pierwszy termin w regule trzech; długość prozodialna samogłoski; sprawa wieczna; wolność od obaw; autorytet, dowód, rzadko (jak czasami w sanskrycie) zgadzający się co do rodzaju z podmiotem. Pramāṇa dosłownie oznacza „dowód” i jest także koncepcją i dziedziną filozofii indyjskiej. Pojęcie to wywodzi się z sanskryckich korzeni pra (प्र), przyimka oznaczającego „na zewnątrz” lub „do przodu” oraz mā (मा), co oznacza „miarę”. Pramā oznacza „właściwe pojęcie, prawdziwą wiedzę, podstawę, podstawę, zrozumienie”, przy czym pramāṇa jest dalszą nominalizacją tego słowa. Zatem koncepcja Pramāṇa implikuje to, co jest „środkiem zdobycia pramy, czyli pewnej, prawidłowej, prawdziwej wiedzy”. Teksty o Pramanie, zwłaszcza szkół hinduizmu Sankhja, Joga, Mimamsa i ~~Advaita Vedanta~~, zawierają w swoim znaczeniu i zakresie „Teorie błędów”, dlatego ludzie popełniają błędy i dochodzą do błędnej wiedzy. Skąd można wiedzieć, czy się mylą? błędne, a jeśli tak, to w jaki sposób można odkryć, czy czyjaś metoda epistemiczna była błędna, czy też czyjś wniosek (prawda) był błędny, aby zrewidować siebie i osiągnąć właściwą wiedzę.		'''Pramāṇa''' (प्रमाण) w sanskrycie, ogólna miara (długości, szerokości itp.); rozmiar, zasięg, wielkość; skala, standard; limit, ilość; świadectwo, dowód, dowód; władza, nakaz; ten, który osądza lub decyduje, ten, którego słowo jest autorytetem; prawdziwa lub pewna wiedza, dokładna koncepcja lub wyobrażenie; przyczyna, powód; reguła, sankcja, przykazanie; pierwszy termin w regule trzech; długość prozodialna samogłoski; sprawa wieczna; wolność od obaw; autorytet, dowód, rzadko (jak czasami w sanskrycie) zgadzający się co do rodzaju z podmiotem. Pramāṇa dosłownie oznacza „dowód” i jest także koncepcją i dziedziną filozofii indyjskiej. Pojęcie to wywodzi się z sanskryckich korzeni pra (प्र), przyimka oznaczającego „na zewnątrz” lub „do przodu” oraz mā (मा), co oznacza „miarę”. '''Pramā''' oznacza „właściwe pojęcie, prawdziwą wiedzę, podstawę, podstawę, zrozumienie”, przy czym pramāṇa jest dalszą nominalizacją tego słowa. Zatem koncepcja Pramāṇa implikuje to, co jest „środkiem zdobycia pramy, czyli pewnej, prawidłowej, prawdziwej wiedzy”. Teksty o Pramanie, zwłaszcza szkół hinduizmu [[Sankhja]], [[Joga]], Mimamsa i Adwaita [[Wedanta]], zawierają w swoim znaczeniu i zakresie „Teorie błędów”, dlatego ludzie popełniają błędy i dochodzą do błędnej wiedzy. Skąd można wiedzieć, czy się mylą? błędne, a jeśli tak, to w jaki sposób można odkryć, czy czyjaś metoda epistemiczna była błędna, czy też czyjś wniosek (prawda) był błędny, aby zrewidować siebie i osiągnąć właściwą wiedzę.

	[[Category:Hasło]][[Category:Laja Joga]]		[[Category:Hasło]][[Category:Laja Joga]]