Himalaya-Wiki - Wkład użytkownika [pl]

Brahmasutry

2011-02-19T17:22:52Z

Ganeś:

'''Brahmasutry''', zwane też Wedantasutrami (nazwa dzieła również w liczbie pojedynczej: Brahmasutra, Wedantasutra, Brahma-sutra, Wedanta-sutra, Brahma Sutra, Wedanta Sutra) to starożytny hinduistyczny tekst filozoficzny stanowiący (obok Upaniszadów i Bhagawad-gity) absolutną podstawę najbardziej wpływowego systemu myśli indyjskiej – wedanty. Językiem, w którym powstało to dzieło jest sanskryt. Autorstwo Brahmasutr przypisuje się mędrcowi Badarajanie utożsamionemu ze Śrila Wjasadewą – kompilatorem Wed i autorem m.in. Mahabharaty.

Brahmasutry składają się z około 555 (pięciuset pięćdziesięciu pięcu) sutr, czyli niezwykle zwięzłych aforyzmów. Sutry te podzielone są na cztery części zwane adhjajami, natomiast każda adhjaja dzieli się na cztery pady. Niektóre z tych sutr należy odczytywać jako posiadające znaczenie same w sobie, inne natomiast razem z sąsiadującymi opisują i rozwijają pewną konkretną myśl.

Brahmasutry stanowią pierwszą kodyfikację filozoficznego systemu wedanty. Ich głównym tematem jest Brahman, czyli kosmiczny Absolut. Mają charakter komentarza do wcześcniejszych pism świętych religii Hinduistycznej – zarówno śruti jak i smryti. Oprócz tego, spora część Brahmasutr jest poświęcona dysputom filozoficznym z innymi systemami myśli indyjskiej takimi jak sańkhja, wajśeszika, mimansa, a także bauddha (buddyzm) czy też dźajna (dźinizm).

Brahmasutry, przez swoją ogromną zwięzłość, są tekstem niezwykle skomplikowanym i niejasnym. Z tego powodu, przez wieki najwięksi wedantyjscy filozofowie Hinduistyczni pisali do niego komentarze (bhaśje). Naturalnym i pierwszym komentarzem do Brahmasutry jest Śrymad-Bhagawatam, zawierające całą esencję filozofii wedanty, również spisane przez Śrila Wjasadewę. Niemniej, autorem pierwszego zachowanego do dziś tekstu, stanowiącego w ścisłym sensie komentarz do Brahmasutr jest Adi Śankara. Wielu późniejszych wisznuickich filozofów wedantyjskich pisało swe własne komentarze do Brahmasutr. Do najważniejszych należą: Ramanudźa (wiśisztadwajta), Madhwa (tattwawada, inaczej: dwajta), Nimbarka (dwajtadwajta), Wallabha (śuddhadwajta) czy wreszcie Śrila Baladewa Widjabuszana (gaudija wisznuicka aćintja bhedabheda). Różnice w interpretacji Brahmasutr prowadziły do powstawania rozmaitych rozgałęzień i nurtów w filozofii wedantyjskiej.

[http://www.freewebs.com/ganesh1008/brahmasutry.htm Brahmasutry]

[[Category:Hasło]]

Wedanta

2009-07-25T16:58:45Z

Ganeś: wywalam niedziałające fotki i wątpliwe informacje

'''Wedanta''' ( [[dewanagari]] वेदान्त , [[trl.]] vedānta, ''zwieńczenie wiedzy'' ) – jeden z nurtów klasycznej [[filozofia indyjska|filozofii indyjskiej]], zaliczany do tzw. sześciu ortodoksyjnych systemów (''sad-[[darśana]]''), opierający się na interpretacji myśli ''[[Upaniszady|Upaniszad]]'' oraz ''[[Bhagawadgita|Bhagawadgity]]'' w świetle ''[[Wedantasutry]]'' autorstwa [[Badarajana|Badarajany]].

Wedanta nie jest całkowicie spójnym systemem filozoficznym, ale nurtem obejmującym wiele systemów, spośród których jedne były monistyczne (jak różne kierunki [[adwajta|adwajty]]), inne pluralistyczne monizujące (jak [[wisisztadwajta]] [[Ramanudźa|Ramanudźi]]), inne skrajnie pluralistyczne (jak [[dwajta]] [[Madhwa|Madhwy]]).
Niekiedy (niesłusznie) utożsamia się wedantę z jednym z jej kierunków, [[adwajta|adwajtą]].

==Etymologia==
Słowo ''wedanta'' jest zbitkiem słów ''[[weda]]'' i ''anta'' (''koniec''). I oznacza dosłownie "zakończenie (lub zwieńczenie) [[Wedy|Wed]]". Termin ten odnosi się także do końcowych części Wed, składających się z filozoficznych spekulacji - [[Upaniszady|Upaniszad]].

==Źródła myśli wedantyjskiej==
Trzy teksty na których opiera się wedanta:
*[[Brahmasutry]] (Wedantasutry) - tekst uznawany za święty wyłącznie przez wedantystów, wyróżniający ją od innych kierunków myśli.
*[[Upaniszady]] - tekst uznawany za święty przez praktycznie każdego hinduistę
*[[Bhagawadgita]] - jeden z niewielu tekstów łączących praktycznie wszystkich hinduistów, jedno z głównych źródeł wiary dla wielu.

Określane są wspólnie mianem ''Praśtana-Trai''.

Niektórzy wielcy filozofowie wedantyjscy inspirowali swą myśl dodatkowo innymi źródłami jak np. [[Bhagawatapurana]].

==Historia==
Korzenie doktryn wedantyjskich sięgają już czasów [[Upaniszady|Upaniszad]], a nawet wcześniejszych tekstów [[wedy]]jskich. Wedanta jako wyraźny odrębny kierunek powstała w czasie nieznanym, w IV lub VI wieku p.n.e. Założycielem tej szkoły był [[Badarajana]], który spisał Brahmasutry. Wyłożył w niej doktryny wedanty. Jego dzieło było jednak niezwykle niezrozumiałe, co doprowadziło to rozwoju wedanty i jej podszkół.

Kolejnym wielkim filozofem wedantyjskim był [[Gaudapada]], autor dzieła ''Karika'', stanowiącego komentarz do ''Mandukja-upaniszady''.

Najprawdopodobniej w ósmym wieku przypadł jednak prawdziwy rozkwit wedanty. Wówczas [[Adi Śankara]] (uczeń [[Gowinda Bhagawatpada|Gowindy Bhagawatpady]] - ucznia Gaudapady) założył jej główny system - [[adwajta|adwajtę]]. Prowadził intensywną działalność misjonarską co doprowadziło do rozpowszechnienie jej po całych Indiach w miejsce innych dotychczas popularnych systemów takich jak np. nurty [[buddyzm]]u czy [[sankhja]].

Popularność Adwajty nieco spadła na południu Indii w XI i XII w. na rzecz Wiśisztadwajty, głoszonej prez [[Ramanudźa|Ramanudźę]]. Wpływ Śankary zaznaczył się głównie w filozofii, natomiast Ramanudźy w religii.

W Indiach południowych w XIII w. popularność Adwajty i Wiśisztadwajty osłabił także [[Madhwa]] - twórca Dwajty.

W późniejszym średniowieczu powstały także inne systemy wedantyjskie, stanowiące syntezy i modyfikacje systemów dawniejszych: Dwajtadwajta założona przez [[Nimbarka|Nimbarkę]] w Indiach południowych oraz Śuddhadwajta ([[Wallabha]]) i Aćinta Bhedabheda ([[Ćajtanja Mahaprabhu]]), które zostały założone w Indiach północno-zachodnich.

Od końca osiemnastego wieku wedanta (szczególnie Adwajta) cieszy się rosnącą popularnością na Zachodzie. Ma to związek m.in. z działalnością mistrzów duchowych, organizacji hinduistycznych i ich zwolenników takich jak: [[Ramakryszna]], [[Swami Wiwekananda]], [[Ramana Mahariszi]], [[Nisgardatta Maharadź]], [[Paramahansa Jogananda]] ([[Self-Realization Fellowship]]), [[Sathya Sai Baba]], [[Śirdi Sai Baba]], [[Bhaktiwedanta Swami]] ([[Międzynarodowe Towarzystwo Świadomości Kryszny]]).

==Nurty i szkoły==
===Adwajta===
{{main|Adwajta Wedanta}}
Doktrynę adwajty stworzył i skodyfikował [[Adi Śankara]], choć opiera się ona na naukach, których otrzymał od swego mistrza [[Gowinda Bhagawatpada|Gowindy Bhagawatpady]], a także na filozofii jego nauczyciela - [[Gaudapada|Gaudapady]].

Główną tezą Adwajta Wedanty jest całkowita jedność [[atman]]a (prawdziwej jaźni każdej żywej istoty) i [[Brahman]]a (Absolutu, Boga). Śankara uważał, że prawdziwą naturą każdego jest Brahman, jednak wszechświat, który jest [[maja (religia)|mają]] uniemożliwia istotom dostrzeżenie tego. Poznanie prawdziwej natury można uzyskać poprzez zdobywanie wiedzy duchowej (''dźńana''), intensywną medytację nad własną naturą; poznanie Brahmana jest równorzędne z zespoleniem się z nim i uświadomieniem sobie prawdy o nierzeczywistości świata.

Według Śankary, w chwili uświadomienia sobie własnej brahmanicznej natury wszechświat jaki dotychczas widzieliśmy ulega unieważnieniu (''badha''), uważamy go za nierzeczywisty, podobnie jak w chwili przebudzania uważamy nasze sny za nierzeczywiste. Śankara uważał, że istnieją trzy poziomy rzeczywistości:

#Istnienie pozorne - sny, halucynacje itp.
#Istnienie empiryczne - świat który dostrzegamy na jawie
#Istnienie absolutne - Brahman; Śankara podkreślał, że nie ma istnienia wyższego od Brahmana

Brahman jest uważany przez Śankarę za istotę najwyższą, bezforemną podtrzymującą wszechświat. Można go jednak przedstawić symbolicznie, co ma duże znaczenie przy kulcie religijnym, co (w hinduizmie) jest często praktykowane.

===Wisisztadwajta===
System wisisztadwajta został stworzony w Indiach południowych przez [[Ramanudźa|Ramanudźę]], który żył w jedenastym i dwunastym wieku ery chrześcijańskiej. Wywodził się z [[wisznuizm]]u. Wisisztadwajta stanowiła "zmodyfikowany monizm", zmodyfikowaną formę adwajty Adi Śankary. Ramanudźa kładł nacisk na Brahmana (nazywanego przez niego [[Wisznu]]) jako Boga osobowego, pełnego łaski i miłości wobec swych [[bhakta|bhaktów]]. Według Ramanudźy rzeczywistość była jedna, jednak miała trzy aspekty: Brahman, materia i dusze. Ostatnie dwa były zależne od pierwszej oraz pierwsza była zależna od ostatniej. Ramanudźa odrzucił także twierdzenie o nierzeczywistości materii.

Ramanudźa uznał wiedzę duchową i czynności rytualne za skuteczne sposoby osiągnięcia zbawienia, jednak jego zdaniem najlepsze było oddanie się Bogu lub/i poddanie mu duszy (''prapatti'').

Ramanudźa był jednym z kilku wybitnych średniowiecznych teologów wisznuickich, którzy udzielili [[bhaktyzm]]owi podbudowy filozoficznej.

===Dwajta===
System dwajty stworzył [[Madhwa Anandatirtha]] w [[XIII wiek]]u. Rozwinął koncepcje Ramanudźy odchodząc całkowicie od monizmu. Podobnie jak Ramanudźa głosił realność trzech różnych kategorii: Boga, dusz i materii, jednak według Madhwy były to byty odrębne, natomiast Ramanudźa uważał, że tworzyły razem jedną rzeczywistość. Madhwa odrzucił doktryny Upaniszad o jedności Jaźni i Boga, interpretując je jako metafory. Madhwa uważał, że zbawienia dostępują dobre i szlachetne dusze przez łaskę Wisznu. Twórca Dwajta Wedanty wprowadził także kompletnie obcą hinduizmowi ideę wiecznego potępienia, na co mieli jego zdaniem zostać skazani niegodziwcy. Zwyczajne dusze zdaniem Madhwy podlegały po prostu transmigracji.

===Dwajtadwajta===
System dwajtadwajty (dualistycznego monizmu) stworzył [[Nimbarka]] (teorie na temat dat jego życia są bardzo różne). Zgodnie z tym systemem Brahman jest najwyższym bytem, Absolutem, pełnym łaski, miłości i szczęścia. Dochodzi się do niego poprzez łaskę i oddanie się mu. Dusze i wszechświat są emanacją Brahmana, są przez niego powstrzymywane i całkowicie od niego zależne. Są jednocześnie tym samym co Brahman i różne od niego. Aby opisać stosunek między nimi używa się analogii np. Brahman jest jak Słońce, a dusze i wszechświat jak jego promienie.

===Śuddhadwajta===
System śuddhadwajty (czystego monizmu) stworzył [[Wallabha]] w czternastym i piętnastym wieku. Jest on bardzo podobny do adwajty Śankary; wywodzi się z tradycji wisznuickiej. Jedyna różnica polega na tym, że śuddhadwajta nie uznaje świata za nierzeczywisty, lecz za przejaw Brahmana. Według Wallabhy wszechobecny, wszechmocny, wszechwiedzący Brahman jest jedyną prawdziwą istotą. Świat to jego przejaw, a dusze to jego części. Prawdziwą naturą każdej duszy jest Brahman. Wallabha kładł bardzo silny nacisk na oddanie się Bogu i jego łaskę jako drogę do niego.

===Aćinta Bhedabheda===
System ten stworzył [[Ćajtanja Mahaprabhu]] w szesnastym wieku. Uważał on Brahmana (Wisznu) za wszechprzenikającego Boga, pełnego łaski i miłości oraz za jedyną istotę. Kładł nacisk na silne oddanie Bogu, szczególnie poprzez śpiew religijny. System Ćajtanji jest jednocześnie dualistyczny i monistyczny, podobnie jak system Nimbarki. Z dwajtadwajty właśnie zaczerpnął Ćajtanja doktryny o stosunku pomiędzy Brahmanem a duszami i materią.

==Bibliografia==
#Arthur L. Basham ''Indie'', wyd. Państwowy Instytut Wydawniczy 1964
#''Wielka historia świata'' tom V, wyd. Oxford Educational sp. z.o.o. 2005 ISBN 83-7425-030-5
#Swami Śiwananda ''All About Hinduism'', [http://www.dlshq.org/download/hinduismbk.htm wersja internetowa]

Śankara

2009-07-25T16:57:17Z

Ganeś: stronę Śankara przeniósł do Adi Śankara

#REDIRECT [[Adi Śankara]]

Adi Śankara

2009-07-25T16:57:17Z

Ganeś: stronę Śankara przeniósł do Adi Śankara

'''Adi Śankara''' Adi Śankaraćarja (आदि शंकराचार्य ), czyli: pierwszy z Śankarów; (także: Śiankara Bhagawatpadaćarja, czyli nauczyciel u stóp Boga), w dewanagari: आदि शङ्कर, daty urodzenia i śmierci niepewne, jednak większość naukowców jest zgodna do tego, że żył w VIII wieku e.ch. - indyjski mędrzec, myśliciel i reformator tradycji wedyjskiej oraz bramińskiej. Był reformatorem największej i najbardziej wpływowej szkoły filozofii indyjskiej - Adwajta Wedanty, uważany za reinkarnację jej założyciela Mistrza Dattareya. Esencją nauczania Adi Śankara była jedność atmana i bezpostaciowego Brahmana. Śankara uważany jest w smartyzmie za częściowego awatara Boga Śiwa. Śankara był uczniem wedantyjskiego mistrza Gowinda Bhagawatpady, w linii sukcesji Gaudapadam. Napisał dużo popularnych do dziś dzieł wedantyjskich oraz komentarzy do wcześniejszych traktatów, jak "Upadeśa-sahasri", "Atma-bodha", "Tattwa-bodhaka", "Śariraka-bhaśja".

Według opinii współczesnych naukowców, Śankara żył mniej więcej w VIII wieku e.ch. Dokładnej daty urodzenia oraz śmierci wedlug eurouczonych nie da się ustalić, chociaż jest podawana w Indii. Według tradycji niektórych math (klasztorów) założonych przez Śankarę, żył w latach 788-820 będąc reinkarnacja mistrza Śankara żyjącego w latach 509-477 p.e.ch. Część źródeł podaje nawet daty 509 p.n.e. i 477 p.n.e. jako daty jego urodzenia i śmierci, ale poprzedniej inkarnacji Śankara. Biogram Śankary napisany przez Swamiego Nirdźananandę Saraswati podaje jednak rok 686 jako datę urodzin Śankary, a 718 jako rok śmierci.

Adi Śankara żył 33 lata i od dzieciństwa podróżował po Indiach, wygłaszając dyskursy o swoich naukach i systemie filozoficznym oraz prowadził dysputy z przedstawicielami innych szkół filozoficznych (darśan). Założył cztery klasztory (mathas), które odegrały kluczową rolę w znacznym rozwoju i popularyzacji hinduizmu pobuddyjskiego i Adwajta Wedanty w Indiach oraz spadku popularności buddyzmu. Adi Śankara założył, a raczej odnowił i zreformował tradycję dziesięciu zakonów sannjasinów zwanych Daśanami oraz tradycję Śanmata. Dzieła Adi Śankary, spisane w sanskrycie, zajmują się popularyzacją jego doktryny filozoficznej. Oparte są na świętych pismach hinduizmu i powołują się na nie. Śankara formułował w nich także argumenty przeciwko innym szkołom filozoficznym (takim jak sankhja czy mimansa).

Jak podaje "Śankara Widźajam", Adi Śankara urodził się we wsi Kaladi, w Kerali (Indie), był synem Śiwaguru i Arjamby, którzy byli braminami. Rodzice Śankary przez wiele lat byli bezdzietni. Modlili się w mandirze Waddakunnathan do Boga Śiwa o dziecko. Według legendy, Bóg Śiwa pojawił im się w snach i pozwolił im wybrać: albo dostaną przeciętnego syna, który będzie żył długo, albo wybitnego, który jednak szybko umrze. Rodzice zdecydowali o wyborze drugiej propozycji. Wkrótce urodził im się syn, którego na cześć Boga Śiwa nazwali Śankara. Jego ojciec umarł, kiedy Śankara był młody. W wieku pięciu lat otrzymał podstawową edukację. Gdy miał osiem lat był już znawcą Wed. Jako chłopiec, według zwyczaju, mieszkał i studiował u swego nauczyciela, czyli Guru.

Już od młodego wieku Śankara pragnął zostać sannjasinem, jego matka jednak sprzeciwiała się temu. Niektóre źródła podają, że kiedy młody Śankara kąpał się w rzece, jego nogę chwycił krokodyl i zaczął go wciągać do wody. Jego matka znajdowała się w pobliżu, jednak nie była w stanie mu pomóc. Wtedy poprosił ją o pozwolenie na podjęcie sannjasy tuż przed śmiercią. Zrozpaczona, zgodziła się na to; wtedy Śankara wyrecytował mantry, sprawiające, że podjął sannjasę. Stał się cud i krokodyl go wypuścił.

Za pozwoleniem matki Śankara udał się do Indii północnych w poszukiwaniu swojego guru. Nad rzeką Narmada spotkał Gowindę Bhagawatpadę (ucznia Gaudapady). Ten zapytał młodzieńca o tożsamość i w odpowiedzi usłyszał wyrecytowany werset objaśniający filozofię Adwajta Wedanty. Zaimponowało to Gowindzie Bhagawatpadzie i przyjął Śankarę na swego ucznia (śiśja). Później Adi Śankara otrzymał od swego guru polecenia, aby napisać komentarz do Brahmasutr i propagować Adwajtę Wedantą (Śankara postąpił zgodnie z nimi).

Wg Madhawija Śankarawidźaji, przebywając z Gowinsą Bhagawatpadą Adi Śankara dokonał cudu - zatrzymał swoim garnuszkiem (kamandalu) powódź z rzeki Narmada, ratując swojego guru, który wówczas siedział, pogrążony w medytacji, w stanie Samadhi.

Podczas swej misji rozpowszechniania Adwajta Wedanty Śankara udał się w podróż do Waranasi, gdzie pewien młodzieniec imieniem Sanandana z południowych Indii został jego pierwszym uczniem. Zgodnie z niektórymi źródłami, gdy Śankara szedł ze swoimi uczniami do mandiru Wiśwanath spotkał dalita razem z czterema psami. Uczniowie Śankary kazali mu się odsunąć, a on odpowiedział: Czy chcecie abym przesunął mojego niezniszczalnego Atmana, czy to ciało zrobione z jedzenia?. Wówczas Śankara zrozumiał, że ów dalit był nikim innym jak samym Śiwą, a psy czterema Wedami, więc złożył mu pokłon i skomponował pięć ślok znanych jako Maniśa Panćakam.

Gdy Śankara przebywał z uczniami w Badrinath, w Himalajach, napisał znane Baśje ("komentarze [do świętych tekstów]") i Prakarana granthy ("traktaty filozoficzne"). Przekazywał ich nauki swym wyznawcom. Według opowieści dobrze rozumiał je Sanandana (pierwszy uczeń Śankary), inni zaś zazdrościli mu tej umiejętności. Aby przekonać pozostałych uczniów o wyższości Sanandany, pewnego razu Śankara zawołał go, gdy stali na przeciwnych brzegach Gangesu. Sanandana przeszedł po Gangesie, krocząc po kwiatach lotosu. Zachwycony tym wyczynem Śankara nadał Sanandanowi tytuł "Padmapada".

Adi Śankara odbył znaną debatę z innym filozofem - Mandana Miszrą (uczniem Kumarili Bhatty) - przedstawicielem szkoły mimansy, przywiązującej wagę do rytuałów. Najpierw Śankara miał intencję poprowadzenia dysputy z Kumarilą Bhattą, jednak ten postanowił popełnić samobójstwo przez samospalenie, aby odpokutować za grzech, który popełnił, ucząc się filozofii buddyjskiej od mistrza, aby móc ją później skrytykować. Odesłał zatem Śankarę do swego ucznia - Mandana Miszry.

Śankara poprowadził debatę z Mandana Miszrą, gdzie żona Mandany - Ubhaja Bharati - "sędziowała". Temat dotyczył tego, czy konieczne do osiągnięcia mokszy jest spełnianie rytuałów - Mandana Miszra uważał, że tak, a Śankara, że wystarczy poznanie Brahmana. Po długich[2] dysputach Mandana Miszra oficjalnie uznał zwierzchnictwo i rację Śankary. Potem Ubhaja Bharati wyzwała Śankarę na kolejną dysputę, aby uwieńczyć jego zwycięstwo. Tym razem miała ona dotyczyć kamaśastry (wiedzy o miłości erotycznej). Śankara jako asceta nie miał żadnego pojęcia na ten temat, zatem poprosił o czas na uzyskanie tej wiedzy poprzez medytację. Ubhaja Bharati zmieniła jednak zdanie i nie miała już ochoty prowadzić debaty, zatem pozwoliła, aby jej mąż został sannjasinem i przyjął imię zakonne Sureśwaraćarja (tak uzgodniono podczas debaty). Mandana Miszra, zgodnie ze zwyczajem, jako pokonany w debacie, przyjął Śankarę na swego mistrza i później stał się jednym z jego najwybitniejszych i najistotniejszych uczniów.

Adi Śankara udał się razem ze swymi uczniami do Maharashtry i do Srisailam. W Srisailam ułożył Śiwanandalahari - dewocyjny hymn ku czci Śiwy. Madhawija Śankarawidźajam podaje, że Śankara został schwytany i miał być złożony w ofierze, jednak zjawił się przed nim Bóg jako Narasimha i uratował go (zrobił tak w odpowiedzi na modlitwy Padmapady). Śankara skomponował śtotrę Lakszmi-Narasimha (pieśń ku czci Lakszmi i Narasimhy), następnie pojechał do Gokarny, do świątyni ku czci Hari-Śankary i do świątyni Mukambika w Kollur. W Kollur przyjął na swego ucznia chłopca, uważanego przez swoich rodziców za niemego. Nadał mu imię Hastamalakaćarja (oznaczające "ten z owocem amalaka w dłoni", co jest metaforą oznaczającą "ten, co urzeczywistnił atmana"). Później pojechał do Śringeri, założył tam klasztor Śringeri Śarada Pitham i przyjął na ucznia Totakaćarję.

Śankara rozpoczął swą Dig-widźaję (podróż misjonarską) mającą na celu propagowanie Adwajta Wedanty i konkurowanie z filozofiami przedstawiającymi sprzeczne doktryny. Podróżował po całych Indiach - od Indii Południowych do Kaszmiru i Nepalu - nauczając o swej filozofii zwykłych ludzi oraz prowadząc dysputy z filozofami hinduistycznymi i buddyjskimi, mnichami i uczonymi.

Razem z malajalskim królem Sudhanwą Śankara przeszedł przez terytorium Tamil Nadu, Andhra Pradesh i Widarbhy i rozpoczął podróż w kierunku Karnataki, gdzie został zaatakowany przez bandę ekstremistów religijnych, pragnących go zabić. Królowi Sudhanwie udało się jednak ich pokonać. Podróżni bezpiecznie dotarli do Gokarny, gdzie Śankara pokonał w debacie śiwaickiego uczonego - Nilakantę.

Następnie pojechał do Kambhodży, odwiedził świątynie Girnar, Somnath i Prabhasa, gdzie objaśniał swój system filozoficzny. Później udał się do Dwaraki. W Avanti pokonał w dyspucie filozoficznej przedstawiciela systemu filozoficznego - Bhedabheda. Wszyscy awantyjscy uczeni przyjęli jego nauki.

Następnie w miejscowości Bahlika Śankara pokonał w debacie na temat filozofii dżinistów i odniósł zwycięstwa w dyskusjach z kilkoma innymi filozofami i ascetami w północnym Kaszmirze, Daradzie i w licznych rejonach pustynnych. Potem Śankara przebył góry i dotarł do Kaszmiru. W rejonie Kamarupa spotkał także tantryka - Nawaguptę.

Adi Śankara udał się do Sarwadźnapity w północnym Kaszmirze. Madhawija Śankarawidźajam podaje, że mandir ten miał czworo drzwi skierowanych w cztery strony świata. Drzwi od południa (reprezentujące Indie Południowe) były zamknięte, co oznaczało, że żadnemu uczonemu stamtąd pochodzącemu nie udało się jeszcze wejść do tej świątyni. Adi Śankara wstąpił tam dopiero po tym jak pokonał w debacie filozoficznej wszystkich obecnych tam uczonych.

Pod koniec życia Śankara pojechał do himalajskiego regionu Kedarnath-Badrinath, gdzie umarł i (według jego zwolenników) po śmierci osiągnął mokszę. W Kedarnath znajduje się Samadhi Mandir[3] poświęcony Śankarze. Keralija Śankarawidźaja podaje mandir w Vadakkunnathan w Thrissur, w Kerali jako miejsce śmierci Śankary.

Adwajta (dosł.: "nie-dualizm") jest systemem monistycznym. Termin "Adwajta" odnosi się do jedności duszy jednostkowej (Atmana) i Boga, Absolutu (Brahmana). Kanonicznymi tekstami tej doktryny są księgi Prasztanatraji, składające się z Upaniszad, Bhagawad Gity i Brahmasutr.

Adi Śankara jako pierwszy w swej tradycji filozoficznej zdefiniował doktrynę Adwajta Wedanty. Napisał komentarze do Prasztanatraji. Następujący cytat z jego dzieła Wiweka-ćudamani streszcza zwięźle całą doktrynę Adwajta Wedanty:

Brahman jest jedyną prawdą, świat jest nierealny i nie ma różnicy między Brahmanem a indywidualną jaźnią.
Adwajta Wedanta opiera się na śastrach (świętych tekstach), jukti (rozumowaniu), anubhawie (doświadczeniu) i karmach (praktykach duchowych)[4]. Filozofia ta dostarcza jasno określonej drogi życia, którą należy kroczyć. Zgodnie z jej założeniami, powinno się postępować według jej wskazówek przez całe życie - od dzieciństwa aż po śmierć. Filozofia Śankary jest filozofią doświadczenia, którą charakteryzuje aforyzm "Ty jesteś tym", oznaczający, że nie ma różnicy między doświadczającym, doświadczanym (światem) a Brahmanem. Przedstawiciele Adwajta Wedanty uważają, że wśród jej zwolenników oraz wśród członków innych filozofii pojawiły się osoby, które osiągnęły wyzwolenie i pełne zjednoczenie z Brahmanem (moksza) podczas życia - tzw. Dźiwanmuktowie. Te osoby w pełni zrealizowały i poczuły, że ich dusze jednostkowe są dokładnie tym samym co Brahman.

Komentarze Śankary do Upaniszad, Bhagawad Gity i Brahmasutr są jego najważniejszymi i niewątpliwie jego własnymi dziełami. Mimo iż stosował tradycyjne metody komentowania Brahmasutr, istnieje wiele argumentów przemawiających za tym, że Adwajta Wedanta jest esencją nauk Upaniszad. Śankara nauczał, że mokszę można uzyskać tylko poprzez bezpośrednie poznanie Brahmana.

Śankarze czasem zarzucano nauczanie buddyzmu pod przykrywką hinduizmu, ponieważ uważano, że jego idee niedwoistości były trochę zbyt radykalne jak na ówczesną filozofię indyjską. Późniejsi buddyści wierzyli w nieśmiertelną, niezmienną, absolutną prawdę, którą można zrealizować po uświadomieniu sobie nierealności samsary, jednak wedantyści nie byli zwolennikami tej idei. Mimo iż Adwajta Wedanta wysuwa teorię maji, opisując wszechświat jako "sztuczkę magika", Adi Śankara i jego zwolennicy uważają to za konsekwencję faktu, że tylko Brahman jest rzeczywisty. Ich idea maji wyłania się z wiary w rzeczywistość Brahmana, a nie na odwrót (w przeciwieństwie do buddyzmu).

W Indiach czasów Śankary hinduizm zaczął słabnąć, a popularność zaczęły zdobywać buddyzm i dżinizm. Wyznawcy hinduizmu podzielili się na liczne odłamy, które się ze sobą kłóciły. Dodatkowo wielu przedstawicieli filozofii sankhja było ateistami - nie wierzyli w Boga jako zjednoczoną istotę. Istniały też szkoły takie jak np. Ćarwaka, które negowały autorytet Wed.

Adi Śankara prowadził dysputy z członkami tych odłamów, aby nawrócić ich na swoją doktrynę. Zjednoczył odłamy teistyczne we wspólny system Śanmata. W swych dziełach Adi Śankara przywiązywał dużą wagę do istotności Wed i pomógł hinduizmowi odzyskać siłę i popularność. Obecnie dominująca pozycja Wedanty w Indiach jest często kojarzona z jego dziełami. Śankara starał się o rozpowszechnienie studiowania Wed w różnych rejonach Indii.

Mimo iż Śankara żył tylko ok. trzydzieści lat, miał bardzo duży wpływ na Indie i hinduizm. Wprowadził system myśli bardziej zbliżony do Wed. Jego nauki stanowią podstawę smartyzmu oraz w znaczącym stopniu wpłynęły na tradycje Sant Mat. Śankara jest centralną postacią filozoficznej szkoły Adwajta Wedanty. Założył zakon Daśanami i smartyjską tradycję Śanmata. Wprowadził też praktykę Pańcajatana pudźy.

Śankara razem z Ramanudźą i Madhwą przyczynił się w istotny sposób do odrodzenia hinduizmu. Ci trzej nauczyciele stworzyli doktryny uznawane do dziś przez liczne sampradaje. Byli jednymi z najważniejszych postaci w historii filozofii indyjskiej. W swych dziełach dostarczali argumentacji przeciw niewedantyjskim szkołom filozoficznym (np. sankhji czy mimansie). Dzięki nim wedanta stała się największą i najpopularniejszą szkołą filozofii indyjskiej.

Wedanta kładzie duży nacisk na Upaniszady, w przeciwieństwie do innych kierunków, przywiązujących wagę przeważnie do tekstów pisanych przez ich założycieli. Według Wedanty, Wedy (w tym Upaniszady) stanowią ciągłą tradycję mądrości przekazywaną ustnie. Idea ustnego przekazywania stała się siłą sprawczą szkół Wedanty, jednak oprócz tradycji wedyjskiej Śankara podkreślał istotność bezpośredniego doświadczenia. W szkołach Wedanty przedmiotem studiów są również tematy takie jak: logika, gramatyka, a także inne kierunki filozoficzne.

Śankara czczony jest w smartyzmie. Jednym ze znanych smartyjskich wersetów wychwalających go brzmi następująco: "Składam pokłon współczującej siedzibie Wed, Smriti i Puran znanej jako Śankara Bhagawatpada, który gwarantuje światu pomyślność."

Dzieła Adi Śankary zajmują się logicznym ustanowieniem doktryny Adwajta Wedanty - takiej jaką dostrzegał w Upaniszadach. Sformułował swój system filozoficzny poprzez cytowanie Wed i innych świętych pism hinduizmu. Śankara przywiązywał dużą wagę do swanubhawy (bezpośredniego doświadczenia). Napisane przez niego dzieła zawierają liczne elementy polemiki z innymi szkołami filozoficznym (darśanami) np.: mimansą, sankhją, wajśesziką, filozofią buddyjską czy dżinijską.

Tradycyjnie jego dzieła klasyfikuje się jako Bhaśja ("komentarze"), Prakarata gratha ("traktaty filozoficzne") i Stotra ("hymny dewocyjne"). Komentarze dostarczają spójnej interpretacji świętych tekstów hinduizmu z punktu widzenia Adwajta Wedanty, traktaty filozoficzne przedstawiają natomiast metodologie umożliwiające zrozumienie doktryny Adwajty. Hymny dewocyjne napisane są w sposób poetycki i mają na celu uwypuklić relację między bhaktą a czczonym Bogiem.

Śankara napisał Bhaśje do dziesięciu głównych Upaniszad, Brahmasutr i Bhagawad Gity. W swych dziełach Śankara cytuje m.in. Śweśwatara Upaniszadę, Kauśitakai Upaniszadę, Mahanarajana Upaniszadę i Dżabala Upaniszadę. Autentyczność jego Bhaśji na temat Kauśitaki Upaniszady, Nrisimhatapani Upaniszady i Śweśwatara Upaniszady jest czasem kwestionowana. Komentarze Śankary do Brahmasutr są najstarszymi obecnie istniejącymi, on wspomina jednak czasem o starszych.

W swej Bhaśji do Brahmasutr podaje przykłady Dharmawjadhy, Widury i innych osób, urodzonych ze znajomością Brahmana uzyskaną w poprzednich życiach. Pisze, że działanie jej efektów nie może być powstrzymane w obecnym życiu. Według Śankary wiedzę zdobytą przez znajomość Wed można również zdobyć poprzez nauki Puran i Itihas. W swej Baśji do Taittireja Upaniszady (2.2) pisze: "Ustalono, że każdy ma prawo do tej wiedzy (wiedzy o Brahmanie) i że najwyższy cel można osiągnąć tylko przez tę wiedzę."

Śankara założył cztery mathy (klasztory) mające na celu propagowanie jego nauk duchowych. Znajdowały się w:
*Śringeri (Karnataka na południu Indii),
*Dwarace (Gujarat, zachodnie Indie),
*Puri (Orisa, wschodnie Indie)
*Dźjotirmath (Uttarakhand, północne Indie).
Według tradycji hinduistycznej Śankara postawił na czele każdej z tych math czterech swoich uczniów - odpowiednio: Sureśwara-Aćarję, Hastamalaka-Aćarję, Padmapa-Aćarję i Totaka-Aćarję. Wszyscy kolejni naczelnicy tych math są uczniami w sukcesji tych właśnie osób. Każdy z nich nosi tytuł '''Śankaraćarja''' (po założycielu math - Śankarze). Każda z math odpowiada jednej z czterech Wed.

[[Category:Hasło]]
[[Category:Nazwiska]]
[[Category:Artykuły]]

Wedanta

2009-07-25T16:56:46Z

Ganeś: usunięcie dziwnego fragmentu, który ktoś inny wpisał do wiki

'''Wedanta''' ( [[dewanagari]] वेदान्त , [[trl.]] vedānta, ''zwieńczenie wiedzy'' ) – jeden z nurtów klasycznej [[filozofia indyjska|filozofii indyjskiej]], zaliczany do tzw. sześciu ortodoksyjnych systemów (''sad-[[darśana]]''), opierający się na interpretacji myśli ''[[Upaniszady|Upaniszad]]'' oraz ''[[Bhagawadgita|Bhagawadgity]]'' w świetle ''[[Wedantasutry]]'' autorstwa [[Badarajana|Badarajany]].

Wedanta nie jest całkowicie spójnym systemem filozoficznym, ale nurtem obejmującym wiele systemów, spośród których jedne były monistyczne (jak różne kierunki [[adwajta|adwajty]]), inne pluralistyczne monizujące (jak [[wisisztadwajta]] [[Ramanudźa|Ramanudźi]]), inne skrajnie pluralistyczne (jak [[dwajta]] [[Madhwa|Madhwy]]).
Niekiedy (niesłusznie) utożsamia się wedantę z jednym z jej kierunków, [[adwajta|adwajtą]].

==Etymologia==
Słowo ''wedanta'' jest zbitkiem słów ''[[weda]]'' i ''anta'' (''koniec''). I oznacza dosłownie "zakończenie (lub zwieńczenie) [[Wedy|Wed]]". Termin ten odnosi się także do końcowych części Wed, składających się z filozoficznych spekulacji - [[Upaniszady|Upaniszad]].

==Źródła myśli wedantyjskiej==
Trzy teksty na których opiera się wedanta:
*[[Brahmasutry]] (Wedantasutry) - tekst uznawany za święty wyłącznie przez wedantystów, wyróżniający ją od innych kierunków myśli.
*[[Upaniszady]] - tekst uznawany za święty przez praktycznie każdego hinduistę
*[[Bhagawadgita]] - jeden z niewielu tekstów łączących praktycznie wszystkich hinduistów, jedno z głównych źródeł wiary dla wielu.

Określane są wspólnie mianem ''Praśtana-Trai''.

Niektórzy wielcy filozofowie wedantyjscy inspirowali swą myśl dodatkowo innymi źródłami jak np. [[Bhagawatapurana]].

==Historia==
Korzenie doktryn wedantyjskich sięgają już czasów [[Upaniszady|Upaniszad]], a nawet wcześniejszych tekstów [[wedy]]jskich. Wedanta jako wyraźny odrębny kierunek powstała w czasie nieznanym, w IV lub VI wieku p.n.e. Założycielem tej szkoły był [[Badarajana]], który spisał Brahmasutry. Wyłożył w niej doktryny wedanty. Jego dzieło było jednak niezwykle niezrozumiałe, co doprowadziło to rozwoju wedanty i jej podszkół.

Kolejnym wielkim filozofem wedantyjskim był [[Gaudapada]], autor dzieła ''Karika'', stanowiącego komentarz do ''Mandukja-upaniszady''.

Najprawdopodobniej w ósmym wieku przypadł jednak prawdziwy rozkwit wedanty. Wówczas [[Adi Śankara]] (uczeń [[Gowinda Bhagawatpada|Gowindy Bhagawatpady]] - ucznia Gaudapady) założył jej główny system - [[adwajta|adwajtę]]. Prowadził intensywną działalność misjonarską co doprowadziło do rozpowszechnienie jej po całych Indiach w miejsce innych dotychczas popularnych systemów takich jak np. nurty [[buddyzm]]u czy [[sankhja]].

Popularność Adwajty nieco spadła na południu Indii w XI i XII w. na rzecz Wiśisztadwajty, głoszonej prez [[Ramanudźa|Ramanudźę]]. Wpływ Śankary zaznaczył się głównie w filozofii, natomiast Ramanudźy w religii.

W Indiach południowych w XIII w. popularność Adwajty i Wiśisztadwajty osłabił także [[Madhwa]] - twórca Dwajty.

W późniejszym średniowieczu powstały także inne systemy wedantyjskie, stanowiące syntezy i modyfikacje systemów dawniejszych: Dwajtadwajta założona przez [[Nimbarka|Nimbarkę]] w Indiach południowych oraz Śuddhadwajta ([[Wallabha]]) i Aćinta Bhedabheda ([[Ćajtanja Mahaprabhu]]), które zostały założone w Indiach północno-zachodnich.

Od końca osiemnastego wieku wedanta (szczególnie Adwajta) cieszy się rosnącą popularnością na Zachodzie. Ma to związek m.in. z działalnością mistrzów duchowych, organizacji hinduistycznych i ich zwolenników takich jak: [[Ramakryszna]], [[Swami Wiwekananda]], [[Ramana Mahariszi]], [[Nisgardatta Maharadź]], [[Paramahansa Jogananda]] ([[Self-Realization Fellowship]]), [[Sathya Sai Baba]], [[Śirdi Sai Baba]], [[Bhaktiwedanta Swami]] ([[Międzynarodowe Towarzystwo Świadomości Kryszny]]).

==Nurty i szkoły==
===Adwajta===
{{main|Adwajta Wedanta}}
[[Grafika:AdiShankara1.jpg|right|thumb|Adi Śankara - posąg w [[mandir]]ze w [[Mysore]]]]
Doktrynę adwajty stworzył i skodyfikował [[Adi Śankara]], choć opiera się ona na naukach, których otrzymał od swego mistrza [[Gowinda Bhagawatpada|Gowindy Bhagawatpady]], a także na filozofii jego nauczyciela - [[Gaudapada|Gaudapady]].

Główną tezą Adwajta Wedanty jest całkowita jedność [[atman]]a (prawdziwej jaźni każdej żywej istoty) i [[Brahman]]a (Absolutu, Boga). Śankara uważał, że prawdziwą naturą każdego jest Brahman, jednak wszechświat, który jest [[maja (religia)|mają]] uniemożliwia istotom dostrzeżenie tego. Poznanie prawdziwej natury można uzyskać poprzez zdobywanie wiedzy duchowej (''dźńana''), intensywną medytację nad własną naturą; poznanie Brahmana jest równorzędne z zespoleniem się z nim i uświadomieniem sobie prawdy o nierzeczywistości świata.

Według Śankary, w chwili uświadomienia sobie własnej brahmanicznej natury wszechświat jaki dotychczas widzieliśmy ulega unieważnieniu (''badha''), uważamy go za nierzeczywisty, podobnie jak w chwili przebudzania uważamy nasze sny za nierzeczywiste. Śankara uważał, że istnieją trzy poziomy rzeczywistości:

#Istnienie pozorne - sny, halucynacje itp.
#Istnienie empiryczne - świat który dostrzegamy na jawie
#Istnienie absolutne - Brahman; Śankara podkreślał, że nie ma istnienia wyższego od Brahmana

Brahman jest uważany przez Śankarę za istotę najwyższą, bezforemną podtrzymującą wszechświat. Można go jednak przedstawić symbolicznie, co ma duże znaczenie przy kulcie religijnym, co (w hinduizmie) jest często praktykowane.

===Wisisztadwajta===
System wisisztadwajta został stworzony w Indiach południowych przez [[Ramanudźa|Ramanudźę]], który żył w jedenastym i dwunastym wieku ery chrześcijańskiej. Wywodził się z [[wisznuizm]]u. Wisisztadwajta stanowiła "zmodyfikowany monizm", zmodyfikowaną formę adwajty Adi Śankary. Ramanudźa kładł nacisk na Brahmana (nazywanego przez niego [[Wisznu]]) jako Boga osobowego, pełnego łaski i miłości wobec swych [[bhakta|bhaktów]]. Według Ramanudźy rzeczywistość była jedna, jednak miała trzy aspekty: Brahman, materia i dusze. Ostatnie dwa były zależne od pierwszej oraz pierwsza była zależna od ostatniej. Ramanudźa odrzucił także twierdzenie o nierzeczywistości materii.

Ramanudźa uznał wiedzę duchową i czynności rytualne za skuteczne sposoby osiągnięcia zbawienia, jednak jego zdaniem najlepsze było oddanie się Bogu lub/i poddanie mu duszy (''prapatti'').

Ramanudźa był jednym z kilku wybitnych średniowiecznych teologów wisznuickich, którzy udzielili [[bhaktyzm]]owi podbudowy filozoficznej.

===Dwajta===
[[Image:Shri Madhvacharya.jpg|thumb|200px|right|Madhwa]]
System dwajty stworzył [[Madhwa Anandatirtha]] w [[XIII wiek]]u. Rozwinął koncepcje Ramanudźy odchodząc całkowicie od monizmu. Podobnie jak Ramanudźa głosił realność trzech różnych kategorii: Boga, dusz i materii, jednak według Madhwy były to byty odrębne, natomiast Ramanudźa uważał, że tworzyły razem jedną rzeczywistość. Madhwa odrzucił doktryny Upaniszad o jedności Jaźni i Boga, interpretując je jako metafory. Madhwa uważał, że zbawienia dostępują dobre i szlachetne dusze przez łaskę Wisznu. Twórca Dwajta Wedanty wprowadził także kompletnie obcą hinduizmowi ideę wiecznego potępienia, na co mieli jego zdaniem zostać skazani niegodziwcy. Zwyczajne dusze zdaniem Madhwy podlegały po prostu transmigracji.

Madhwa w swojej teologii szczególną uwagę poświęca [[Waju]] ([[dewa|dewie]] wiatru) jako aspektowi Boga aktywnemu w przyrodzie. Podobieństwa Waju do chrześcijańskiego [[Duch Święty|Ducha Świętego]], obca hinduizmowi doktryna wiecznego potępienia, dualizm są argumentami popierającymi hipotezę, że Madhwa znajdował się pod wpływem osady chrześcijańskiej w [[Malabar]]ze.

===Dwajtadwajta===
System dwajtadwajty (dualistycznego monizmu) stworzył [[Nimbarka]] (teorie na temat dat jego życia są bardzo różne). Zgodnie z tym systemem Brahman jest najwyższym bytem, Absolutem, pełnym łaski, miłości i szczęścia. Dochodzi się do niego poprzez łaskę i oddanie się mu. Dusze i wszechświat są emanacją Brahmana, są przez niego powstrzymywane i całkowicie od niego zależne. Są jednocześnie tym samym co Brahman i różne od niego. Aby opisać stosunek między nimi używa się analogii np. Brahman jest jak Słońce, a dusze i wszechświat jak jego promienie.

===Śuddhadwajta===
System śuddhadwajty (czystego monizmu) stworzył [[Wallabha]] w czternastym i piętnastym wieku. Jest on bardzo podobny do adwajty Śankary; wywodzi się z tradycji wisznuickiej. Jedyna różnica polega na tym, że śuddhadwajta nie uznaje świata za nierzeczywisty, lecz za przejaw Brahmana. Według Wallabhy wszechobecny, wszechmocny, wszechwiedzący Brahman jest jedyną prawdziwą istotą. Świat to jego przejaw, a dusze to jego części. Prawdziwą naturą każdej duszy jest Brahman. Wallabha kładł bardzo silny nacisk na oddanie się Bogu i jego łaskę jako drogę do niego.

===Aćinta Bhedabheda===
System ten stworzył [[Ćajtanja Mahaprabhu]] w szesnastym wieku. Uważał on Brahmana (Wisznu) za wszechprzenikającego Boga, pełnego łaski i miłości oraz za jedyną istotę. Kładł nacisk na silne oddanie Bogu, szczególnie poprzez śpiew religijny. System Ćajtanji jest jednocześnie dualistyczny i monistyczny, podobnie jak system Nimbarki. Z dwajtadwajty właśnie zaczerpnął Ćajtanja doktryny o stosunku pomiędzy Brahmanem a duszami i materią.

==Bibliografia==
#Arthur L. Basham ''Indie'', wyd. Państwowy Instytut Wydawniczy 1964
#''Wielka historia świata'' tom V, wyd. Oxford Educational sp. z.o.o. 2005 ISBN 83-7425-030-5
#Swami Śiwananda ''All About Hinduism'', [http://www.dlshq.org/download/hinduismbk.htm wersja internetowa]

Wedanta

2009-07-25T16:55:42Z

Ganeś: kopia mojego artykułu z wikipedii

'''Wedanta''' ( [[dewanagari]] वेदान्त , [[trl.]] vedānta, ''zwieńczenie wiedzy'' ) – jeden z nurtów klasycznej [[filozofia indyjska|filozofii indyjskiej]], zaliczany do tzw. sześciu ortodoksyjnych systemów (''sad-[[darśana]]''), opierający się na interpretacji myśli ''[[Upaniszady|Upaniszad]]'' oraz ''[[Bhagawadgita|Bhagawadgity]]'' w świetle ''[[Wedantasutry]]'' autorstwa [[Badarajana|Badarajany]].

Wedanta nie jest całkowicie spójnym systemem filozoficznym, ale nurtem obejmującym wiele systemów, spośród których jedne były monistyczne (jak różne kierunki [[adwajta|adwajty]]), inne pluralistyczne monizujące (jak [[wisisztadwajta]] [[Ramanudźa|Ramanudźi]]), inne skrajnie pluralistyczne (jak [[dwajta]] [[Madhwa|Madhwy]]).
Niekiedy (niesłusznie) utożsamia się wedantę z jednym z jej kierunków, [[adwajta|adwajtą]].

Niektórzy współcześni myśliciele - indyjscy i zachodni (np. [[Paul Deussen]], [[Rabindranath Tagore]], [[Max Müller]], [[Śri Aurobindo]], [[Paul Carus]], część przedstawicieli nurtu [[New Age]]) - utożsamiają wedantę, a zwłaszcza adwajtę, z [[Filozofia wieczysta|filozofią wieczystą (''philosophia perennis'')]].

==Etymologia==
Słowo ''wedanta'' jest zbitkiem słów ''[[weda]]'' i ''anta'' (''koniec''). I oznacza dosłownie "zakończenie (lub zwieńczenie) [[Wedy|Wed]]". Termin ten odnosi się także do końcowych części Wed, składających się z filozoficznych spekulacji - [[Upaniszady|Upaniszad]].

==Źródła myśli wedantyjskiej==
Trzy teksty na których opiera się wedanta:
*[[Brahmasutry]] (Wedantasutry) - tekst uznawany za święty wyłącznie przez wedantystów, wyróżniający ją od innych kierunków myśli.
*[[Upaniszady]] - tekst uznawany za święty przez praktycznie każdego hinduistę
*[[Bhagawadgita]] - jeden z niewielu tekstów łączących praktycznie wszystkich hinduistów, jedno z głównych źródeł wiary dla wielu.

Określane są wspólnie mianem ''Praśtana-Trai''.

Niektórzy wielcy filozofowie wedantyjscy inspirowali swą myśl dodatkowo innymi źródłami jak np. [[Bhagawatapurana]].

==Historia==
Korzenie doktryn wedantyjskich sięgają już czasów [[Upaniszady|Upaniszad]], a nawet wcześniejszych tekstów [[wedy]]jskich. Wedanta jako wyraźny odrębny kierunek powstała w czasie nieznanym, w IV lub VI wieku p.n.e. Założycielem tej szkoły był [[Badarajana]], który spisał Brahmasutry. Wyłożył w niej doktryny wedanty. Jego dzieło było jednak niezwykle niezrozumiałe, co doprowadziło to rozwoju wedanty i jej podszkół.

Kolejnym wielkim filozofem wedantyjskim był [[Gaudapada]], autor dzieła ''Karika'', stanowiącego komentarz do ''Mandukja-upaniszady''.

Najprawdopodobniej w ósmym wieku przypadł jednak prawdziwy rozkwit wedanty. Wówczas [[Adi Śankara]] (uczeń [[Gowinda Bhagawatpada|Gowindy Bhagawatpady]] - ucznia Gaudapady) założył jej główny system - [[adwajta|adwajtę]]. Prowadził intensywną działalność misjonarską co doprowadziło do rozpowszechnienie jej po całych Indiach w miejsce innych dotychczas popularnych systemów takich jak np. nurty [[buddyzm]]u czy [[sankhja]].

Popularność Adwajty nieco spadła na południu Indii w XI i XII w. na rzecz Wiśisztadwajty, głoszonej prez [[Ramanudźa|Ramanudźę]]. Wpływ Śankary zaznaczył się głównie w filozofii, natomiast Ramanudźy w religii.

W Indiach południowych w XIII w. popularność Adwajty i Wiśisztadwajty osłabił także [[Madhwa]] - twórca Dwajty.

W późniejszym średniowieczu powstały także inne systemy wedantyjskie, stanowiące syntezy i modyfikacje systemów dawniejszych: Dwajtadwajta założona przez [[Nimbarka|Nimbarkę]] w Indiach południowych oraz Śuddhadwajta ([[Wallabha]]) i Aćinta Bhedabheda ([[Ćajtanja Mahaprabhu]]), które zostały założone w Indiach północno-zachodnich.

Od końca osiemnastego wieku wedanta (szczególnie Adwajta) cieszy się rosnącą popularnością na Zachodzie. Ma to związek m.in. z działalnością mistrzów duchowych, organizacji hinduistycznych i ich zwolenników takich jak: [[Ramakryszna]], [[Swami Wiwekananda]], [[Ramana Mahariszi]], [[Nisgardatta Maharadź]], [[Paramahansa Jogananda]] ([[Self-Realization Fellowship]]), [[Sathya Sai Baba]], [[Śirdi Sai Baba]], [[Bhaktiwedanta Swami]] ([[Międzynarodowe Towarzystwo Świadomości Kryszny]]).

==Nurty i szkoły==
===Adwajta===
{{main|Adwajta Wedanta}}
[[Grafika:AdiShankara1.jpg|right|thumb|Adi Śankara - posąg w [[mandir]]ze w [[Mysore]]]]
Doktrynę adwajty stworzył i skodyfikował [[Adi Śankara]], choć opiera się ona na naukach, których otrzymał od swego mistrza [[Gowinda Bhagawatpada|Gowindy Bhagawatpady]], a także na filozofii jego nauczyciela - [[Gaudapada|Gaudapady]].

Główną tezą Adwajta Wedanty jest całkowita jedność [[atman]]a (prawdziwej jaźni każdej żywej istoty) i [[Brahman]]a (Absolutu, Boga). Śankara uważał, że prawdziwą naturą każdego jest Brahman, jednak wszechświat, który jest [[maja (religia)|mają]] uniemożliwia istotom dostrzeżenie tego. Poznanie prawdziwej natury można uzyskać poprzez zdobywanie wiedzy duchowej (''dźńana''), intensywną medytację nad własną naturą; poznanie Brahmana jest równorzędne z zespoleniem się z nim i uświadomieniem sobie prawdy o nierzeczywistości świata.

Według Śankary, w chwili uświadomienia sobie własnej brahmanicznej natury wszechświat jaki dotychczas widzieliśmy ulega unieważnieniu (''badha''), uważamy go za nierzeczywisty, podobnie jak w chwili przebudzania uważamy nasze sny za nierzeczywiste. Śankara uważał, że istnieją trzy poziomy rzeczywistości:

#Istnienie pozorne - sny, halucynacje itp.
#Istnienie empiryczne - świat który dostrzegamy na jawie
#Istnienie absolutne - Brahman; Śankara podkreślał, że nie ma istnienia wyższego od Brahmana

Brahman jest uważany przez Śankarę za istotę najwyższą, bezforemną podtrzymującą wszechświat. Można go jednak przedstawić symbolicznie, co ma duże znaczenie przy kulcie religijnym, co (w hinduizmie) jest często praktykowane.

===Wisisztadwajta===
System wisisztadwajta został stworzony w Indiach południowych przez [[Ramanudźa|Ramanudźę]], który żył w jedenastym i dwunastym wieku ery chrześcijańskiej. Wywodził się z [[wisznuizm]]u. Wisisztadwajta stanowiła "zmodyfikowany monizm", zmodyfikowaną formę adwajty Adi Śankary. Ramanudźa kładł nacisk na Brahmana (nazywanego przez niego [[Wisznu]]) jako Boga osobowego, pełnego łaski i miłości wobec swych [[bhakta|bhaktów]]. Według Ramanudźy rzeczywistość była jedna, jednak miała trzy aspekty: Brahman, materia i dusze. Ostatnie dwa były zależne od pierwszej oraz pierwsza była zależna od ostatniej. Ramanudźa odrzucił także twierdzenie o nierzeczywistości materii.

Ramanudźa uznał wiedzę duchową i czynności rytualne za skuteczne sposoby osiągnięcia zbawienia, jednak jego zdaniem najlepsze było oddanie się Bogu lub/i poddanie mu duszy (''prapatti'').

Ramanudźa był jednym z kilku wybitnych średniowiecznych teologów wisznuickich, którzy udzielili [[bhaktyzm]]owi podbudowy filozoficznej.

===Dwajta===
[[Image:Shri Madhvacharya.jpg|thumb|200px|right|Madhwa]]
System dwajty stworzył [[Madhwa Anandatirtha]] w [[XIII wiek]]u. Rozwinął koncepcje Ramanudźy odchodząc całkowicie od monizmu. Podobnie jak Ramanudźa głosił realność trzech różnych kategorii: Boga, dusz i materii, jednak według Madhwy były to byty odrębne, natomiast Ramanudźa uważał, że tworzyły razem jedną rzeczywistość. Madhwa odrzucił doktryny Upaniszad o jedności Jaźni i Boga, interpretując je jako metafory. Madhwa uważał, że zbawienia dostępują dobre i szlachetne dusze przez łaskę Wisznu. Twórca Dwajta Wedanty wprowadził także kompletnie obcą hinduizmowi ideę wiecznego potępienia, na co mieli jego zdaniem zostać skazani niegodziwcy. Zwyczajne dusze zdaniem Madhwy podlegały po prostu transmigracji.

Madhwa w swojej teologii szczególną uwagę poświęca [[Waju]] ([[dewa|dewie]] wiatru) jako aspektowi Boga aktywnemu w przyrodzie. Podobieństwa Waju do chrześcijańskiego [[Duch Święty|Ducha Świętego]], obca hinduizmowi doktryna wiecznego potępienia, dualizm są argumentami popierającymi hipotezę, że Madhwa znajdował się pod wpływem osady chrześcijańskiej w [[Malabar]]ze.

===Dwajtadwajta===
System dwajtadwajty (dualistycznego monizmu) stworzył [[Nimbarka]] (teorie na temat dat jego życia są bardzo różne). Zgodnie z tym systemem Brahman jest najwyższym bytem, Absolutem, pełnym łaski, miłości i szczęścia. Dochodzi się do niego poprzez łaskę i oddanie się mu. Dusze i wszechświat są emanacją Brahmana, są przez niego powstrzymywane i całkowicie od niego zależne. Są jednocześnie tym samym co Brahman i różne od niego. Aby opisać stosunek między nimi używa się analogii np. Brahman jest jak Słońce, a dusze i wszechświat jak jego promienie.

===Śuddhadwajta===
System śuddhadwajty (czystego monizmu) stworzył [[Wallabha]] w czternastym i piętnastym wieku. Jest on bardzo podobny do adwajty Śankary; wywodzi się z tradycji wisznuickiej. Jedyna różnica polega na tym, że śuddhadwajta nie uznaje świata za nierzeczywisty, lecz za przejaw Brahmana. Według Wallabhy wszechobecny, wszechmocny, wszechwiedzący Brahman jest jedyną prawdziwą istotą. Świat to jego przejaw, a dusze to jego części. Prawdziwą naturą każdej duszy jest Brahman. Wallabha kładł bardzo silny nacisk na oddanie się Bogu i jego łaskę jako drogę do niego.

===Aćinta Bhedabheda===
System ten stworzył [[Ćajtanja Mahaprabhu]] w szesnastym wieku. Uważał on Brahmana (Wisznu) za wszechprzenikającego Boga, pełnego łaski i miłości oraz za jedyną istotę. Kładł nacisk na silne oddanie Bogu, szczególnie poprzez śpiew religijny. System Ćajtanji jest jednocześnie dualistyczny i monistyczny, podobnie jak system Nimbarki. Z dwajtadwajty właśnie zaczerpnął Ćajtanja doktryny o stosunku pomiędzy Brahmanem a duszami i materią.

==Bibliografia==
#Arthur L. Basham ''Indie'', wyd. Państwowy Instytut Wydawniczy 1964
#''Wielka historia świata'' tom V, wyd. Oxford Educational sp. z.o.o. 2005 ISBN 83-7425-030-5
#Swami Śiwananda ''All About Hinduism'', [http://www.dlshq.org/download/hinduismbk.htm wersja internetowa]

Ajapa

2009-07-21T15:56:29Z

Ganeś: stronę Ajapa przeniósł do Adźapa nad przekierowaniem: lepiej na razie stosować spolszczenia

#REDIRECT [[Adźapa]]

Adźapa

2009-07-21T15:56:29Z

Ganeś: stronę Ajapa przeniósł do Adźapa nad przekierowaniem: lepiej na razie stosować spolszczenia

'''Ajapa''' (sanskr. अजप czyt. Adźapa, Adżapa), starożytna forma techniki jogi, jest oddechowo-medytacyjną techniką, która była nauczana tysiące lat temu przez Riszich - mędrców starożytnych wielkich Indii, Mahabharaty. Praktycznie nieznana we współczesnych czasach, metoda Ajapa Yoga (Adźapa Joga) była starannie strzeżona w ciągu wieków w Siddhaśramie himalajskiej linii przekazu Mistrzów Mądrości, w klasztorze ukrytym wysoko w górach Tybetu, w Himalajach. Ajapa praktykowali Ryszi już w czasach pisania Upaniszad, o czym te starożytne teksty często wspominają. Metody Ajapa są podobne do technik Medytacji Transcendentalnej Maharishi Mahesh Yogi, która także wywodzi się z himalajskiej [[Laja Joga|Laja Jogi]] mistrzów mądrości Dalekiego Wschodu.

'''Historia Ajapa Yoga'''

W latach 60-tych XIX wieku Swami Purnananda Paramahansa (1834-1928) odbył pełną niebezpieczeństw podróż do Siddhaśramu i został tam uczniem himalajskiej linii przekazu inicjowanym przez Brahma Rishi Angira oraz Matang Rishi. Tam nauczył się starożytnej techniki Ajapa Yogi (Adźapa Jogi), która jest jedną z wielu metod praktykowania himalajskiej Laja Jogi. Po pięciu latach spędzonych w Siddhaśramie Swami Purnananda otrzymał od swego Guru pozwolenie, aby powrócił do Indii i rozpoczął misję nauczania techniki Ajapa linii przekazu siddha lajów wśród ludzi.

Po śmierci Swami Purnanandy nauczanie kontynuował w niezmienionej postaci jego uczeń Swami Bhumananda Paramahansa (1873-1958) znany wówczas szeroko ze swej znajomości świętych tekstów. Po śmierci Swami Bhumanandy Guru Janardan Paramahansa (1888-1980) kontynuował misję nauczania Adźapa Jogi w linii przekazu himalajskich lajów i podjął się rozprzestrzenienia wiedzy Ajapa (Adźapa) na całym świecie, zwykle pomijając przy tym, że jest to metoda Laya Sampradaya. W 1970 roku został zaproszony do Pragi przez Czechosłowacką Akademię Nauk. Następnie był zapraszany do Niemiec, Kanady oraz Stanów Zjednoczonych, gdzie dawał odczyty i nauczał techniki Ajapa Yoga.

W 1966 roku Guru Janardan (Dźanardan) znalazł i adoptował malutkie dziecko, późniejszego Guru Prasada, którego przygotował do dalszej kontynuacji himalajskiej misji Ajapa Yoga. Krótko przed swoją śmiercią, Guru Janardan naznaczył chłopca swoim następcą. Wówczas zaledwie czternastoletni Swami Guru Prasad Paramahansa przejął odpowiedzialność kierowania aśramami i prowadzenia uczniów praktykujących Ajapa Yogę (Adźapa Jogę). Dziś prowadzi sześć aśramów i kilka ośrodków Ajapa Yoga (Adźapa Joga) na całym świecie, w tym w Polsce.

Swami Guru Prasad kieruje trzema aśramami w Indiach, jednym w Bangladeszu, jednym w Kalifornii w USA i jednym w Polsce - w Ługach koło Łodzi. Posiada również kilka ośrodków zlokalizowanych w różnych miejscach na całym świecie: w USA (Nowy Jork, Honolulu), Kanadzie (Montreal), Niemczech (Hamburg) i Polsce (Bydgoszcz, Szczecin).

'''Święta - Terminy Spotkań'''

6 stycznia - urodziny Swami Guru Prasada Paramahansy

28 kwietnia - Mahasamadhi Guru Janardana Paramahansy

Pełnia księżyca w lipcu - Guru Purnima

14 września - urodziny Swami Purnanandy Paramahansy

2 grudnia - urodziny Swami Janardana Paramahansy

24 grudnia - urodziny Swami Bhumanandy Paramahansy

Każdego z tych dni uczniowie przybywają do ośrodków na celebrację uroczystości, na którą składa się medytacja i modlitwa zakończone wspólnym posiłkiem. Wszyscy uczniowie są zawsze mile widziani. Tradycją jest przynoszenie na uroczystości kwiatów na ołtarz oraz owoców i innych potraw.

== Metoda Praktyki ==

Ajapa Yoga (Adźapa Joga) jest prostą, praktyczną i naukową techniką oddechowo-medytacyjną. Może ją wykonywać każdy, w każdym miejscu i w każdej chwili - podczas pracy, relaksu, a nawet w czasie czytania. Jest ona oparta na jasnych i łatwych do wykazania zasadach i każdy praktykujący może ją zweryfikować poprzez własne doświadczenie. Słowo "ajapa" (czytaj: adźapa) oznacza "to, czego się nie powtarza". Ajapa (Adźapa) przebiega w sposób naturalny i bez wysiłku wraz z każdym oddechem.

Człowiek oddycha przeciętnie 21.600 razy w ciągu doby, wdychając i wydychając, wciągając powietrze do środka i wypychając je na zewnątrz. Bez wdechu (przyciągania) i wydechu (odpychania) nie ma życia. Siły przyciągania i odpychania są fundamentem wszechświata. Poznanie tych sił - przyciągania i odpychania - oznacza poznanie wszechświata.

Ryszi - mędrcy, którzy dali początek Adźapa Jodze tysiące lat temu - zrozumieli, że oddech jest życiem i zaczęli dokładnie studiować proces oddychania. Obserwowali wdech i wydech u ludzi i u zwierząt, zarówno u zdrowych, jak i u chorych, będących w ruchu i odpoczywających, śpiących i rozbudzonych. Odkryli, że za każdym razem, gdy oddychamy, wytwarzane są pewne naturalne dźwięki.

Gdy oddychamy przez usta powstaje wyraźny dźwięk "a-ha, a-ha, a-ha". Możesz sprawdzić to w tej chwili na sobie oddychając intensywnie przez usta - wdychasz "a" i wydychasz "ha". Te dwa dźwięki są naturalnymi dźwiękami oddechu, które powstają w czasie oddychania przez usta.

Gdy oddychamy przez nos powstaje dźwięk "um-hum, um-hum, um-hum" - "um" przy wdechu i "hum" przy wydechu. Możesz sprawdzić to wsłuchując się uważnie w swój oddech. Przekonasz się, że te cztery dźwięki są naturalnymi dźwiękami oddechu: "a-ha" i "um-hum".

...Wdech - Wydech

Usta - अ A - ह HA

Nos - ऊँ UM - हूँ HUM

Badając te cztery dźwięki Riszi odkryli, że wraz z oddechem przez usta "a" jest wdychane, a "ha" wydychane, "a" wchodzi do ciała, a "h+a" je opuszcza. A więc pojawia się dodatkowy dźwięk "h" wychodzący na zewnątrz. Aham w sanskrycie oznacza "Jam Jest", "Jestem", i jest to medytacja nad własnym istnieniem, nad jaźnią "Jam Jest" w Laja Jodze. Wraz z oddechem przez nos "um" wchodzi do środka, a "h+um" wychodzi na zewnątrz. I znowu pojawia się dodatkowy dźwięk "h" wraz z wydechem. To "h" nigdy nie jest wdychane, ale wydychamy je z każdym oddechem. Cóż więc ten dźwięk "h" może reprezentować?

'''Siła życiowa H'''

Ryszi zauważyli, że w czasie, gdy ktoś zużywa dużo energii, wówczas wydychany dźwięk "h" nasila się. Możesz to sam zaobserwować, gdy się śmiejesz, płaczesz, uprawiasz seks lub wykonujesz jakąś pracę związaną z wytężonym wysiłkiem fizycznym. Wówczas dźwięk "h" przeważa w twoim oddechu.

Ryszi ustalili, że dźwięk "h" reprezentuje energię witalną, siłę życiową, zwaną praną. Gdy prana jest wydalana wraz z ciężkim wydechem, wówczas osoba odczuwa utratę energii, pewności siebie i pojawiają się trudności z koncentracją. Z drugiej strony, gdy czujesz się naładowany energią, pewny siebie, możesz wtedy zauważyć, że twój wdech pogłębia się. W stanie odpychania (wydechu) tracimy pranę wraz z dźwiękiem "h", a nasza energia i sprawność umysłowa obniża się. W stanie przyciągania (wdechu) nasza energia i poziom koncentracji wzrasta.

Dlatego też, dzięki kontrolowaniu procesu utraty prany, możemy zwiększyć nasz stan przyciągania i przez to podnieść naszą energię. Może to być osiągnięte poprzez kontrolę nad dźwiękiem "h", co możemy uzyskać praktykując technikę Ajapa Yogi.

'''Działanie Ajapa'''

Ajapa Yoga (Adźapa Joga) jest metodą kontrolowania aktywności i uczuć poprzez kontrolę dźwięku i w efekcie zminimalizowania utraty prany. Odbywa się to wyłącznie poprzez dźwięk oddechu i nie wymaga żadnych specjalnych postaw ciała, ćwiczeń, ani zmian w naszym rozkładzie dnia czy diecie. Po prostu oddychasz w naturalny sposób z jedynie niewielką zmianą w sposobie wydychania. Także Ajapa może być praktykowana w każdym czasie - podczas spaceru, w pracy, po drodze do szkoły i w czasie relaksu. Oddychamy nieustannie przez cały czas, a więc przez cały czas możemy praktykować Ajapę i odnieść pozytywne korzyści.

Wraz z praktyką Ajapam na przestrzeni dni, miesięcy i lat stan odpychania (wydechu) zmniejsza się, a stan przyciągania (wdechu) zwiększa się. Zmiana ta zachodzi stopniowo i w sposób naturalny. Osoba podchodząca poważnie do praktyki Ajapa Yogi może dzięki tej technice osiągnąć stan całkowitego przyciągania, stan AUM, w którym uzyskuje samorealizację.

Nawet jeżeli nie masz aspiracji osiągnięcia stanu całkowitej samorealizacji, to i tak metoda ta pozwoli ci przynajmniej kontrolować "h", dźwięk odpychania. Jest to sposób kontroli utraty prany i zwiększenia swojej energii. Gdy jesteś zmęczony po powrocie do domu z pracy, Ajapa pomoże Ci odzyskać pełnię energii. Gdy jesteś zły, albo zdenerwowany, będziesz mógł przywrócić wewnętrzny spokój. Regularna praktyka techniki oddechowej Ajapa przynosi poprawę zdrowia, uwalnia od stresów, podnosi żywotność, wyostrza pamięć i rozjaśnia myśli.

'''Trzy rodzaje jogi'''

W każdym momencie swojego życia oddychasz i doświadczasz aktywności przyciągania i odpychania. Wraz z tą aktywnością powstają pewne subtelne wewnętrzne dźwięki. Każda zmiana w aktywności wywołuje odpowiednią zmianę w dźwięku. Aktywność i dźwięk zawsze idą w parze, a towarzyszy im nieprzerwanie trzecia rzecz. Tą rzeczą jest uczucie.

Wszyscy myślimy, że to my sami wszystko robimy, wszystko kontrolujemy i podejmujemy decyzje dotyczące naszego życia. Ale w rzeczywistości jesteśmy niczym więcej tylko marionetkami w rękach aktywności, uczucia i dźwięku. Gdybyśmy byli w stanie zdobyć kontrolę nad jedną z tych trzech rzeczy, moglibyśmy wówczas kontrolować również dwie pozostałe. Stalibyśmy się wtedy sprawcami własnego losu, a nie tylko bezwolnymi marionetkami.

Wysiłek zmierzający do kontroli aktywności dał początek Hatha Jodze, na którą składają się rozmaite postawy ciała i ćwiczenia mające na celu zmianę aktywności wewnątrz ciała. Wysiłek zmierzający do kontroli uczucia dał początek Bhakti Jodze, jodze miłości i oddania. Wysiłek zmierzający do kontroli dźwięku dał początek Ajapa Jodze.

Przewaga Ajapa Yogi jak i innych metod Lajów polega na tym, że dźwięk bardzo łatwo jest nam kontrolować. Oddychasz w każdym momencie swojego życia i w każdym momencie ta aktywność wytwarza dźwięk. Dlatego też oddech jest metodą, którą możesz stosować przez cały czas. Zawsze jesteś w stanie wytworzyć pożądany dźwięk oddechu, aby kontrolować swoją aktywność i uczucie.

'''AUM'''

Himalajscy Riszi, którzy odkryli technikę Ajapa Yoga (Adźapa Joga), zauważyli, że dźwięki wdechu to "a" przy oddychaniu prze usta i "um" przy oddychaniu przez nos. Połączone razem dźwięki przyciągania tworzą dźwięk AUM, często zapisywany jako OM. W świętych pismach dotyczących jogi AUM jest opisywane jako dźwięk, który trwa wiecznie, najwyższy stan świadomości.

Wielu ludzi czyta i rozmawia na temat AUM, ale tylko nieliczni zdają sobie sprawę, że AUM jest dźwiękiem przyciągania i że istnieje w każdym oddechu. Jak osiągnąć AUM, stan przyciągania? Spójrz raz jeszcze na dźwięki odpychania, które słyszymy w czasie wydechu. Są to "ha" przy oddychaniu prze usta i "hum" przy oddychaniu przez nos. Połączone razem dają HAUM. Poprzez eliminację dźwięku "h" z HAUM pozostaje AUM. Eliminując "h" z naszego oddechu możemy osiągnąć stan AUM, w którym odsłania się przed nami całkowita wiedza. Dlatego też osoby praktykujące Adźapa Jogę zmieniają swój wydech w celu eliminacji dźwięku "h".

Należy pamiętać, że praktyki rozpowszechnione przez Swami Purnananda należą do gatunku technik początkowych praktyki Laya Yoga (Laja Jogi) i generalnie nie stanowią oddzielnej od Ścieżki Laja metody przekazu, chociaż podobnie jak technika Sau-Ham czy Hong-Sau mogą być praktykowane w inicjacyjnie rozbudowanej i prowadzącej do pierwszego kręgu samorealizacji wersji. Swami Purnanada praktykował zaledwie cztery lata, a w piątym roku praktyki u mistrzów mądrości Dalekiego Wschodu postanowił powrócić do cywilizacji aby prowadzić nauczanie, na co łaskawie uzyskał pozwolenie Ryszich naszej linii przekazu Siddha Laya Sampradaya.

== Linia Przekazu Ajapa Laya Sampradaya: ==

Guru Purnananda - Swami Guru Purnanandaji Paramahansa 1834-1928

Guru Bhumananda - 1873-1958

Guru Janardan (Dźanardan) - 1888-1980

Guru Prasad - ur. 1966

'''Guru Purnananda - 1834-1928'''

Guru Purnananda urodził się 14 września 1834 roku jako Basanta. Był wysokim, dobrze zbudowanym, młodym mężczyzną kochającym muzykę i ćwiczenia sportowe. Był błyskotliwym studentem i najlepszym z sanskrytu na całym uniwersytecie w Faridpur. Gdy ukończył studia, wziął ślub zaaranżowany przez ojca i rozpoczął pracę jako dyrektor szkoły w mieście Raj Shahi.

Wciągnął się do hinduskiego ruchu reformatorskiego Brahma Dharma. W tym też czasie spotkał pewnego wielkiego sadhu, który wywarł na nim ogromne wrażenie. Basanta błagał go o inicjację, ale ten wysłał go do Swami Brahmanandy z Sunderban, do dzikiej bengalskiej dżungli. Swami Brahmananda z kolei skierował Basantę do Siddhaśramu, wysoko w tybetańskie Himalaje.

Wybierając się w podróż do himalajskiego Siddhaśramu w Tybecie Basanta spotkał Pramoda, który był mu przeznaczony na towarzysza wyprawy. Razem odbyli podróż do Lama Bazaar, gdzie oczekiwali na pojawienie się sadhu (mnichów) z himalajskiego Siddhaśramu na corocznym targu. Gdy święci z Siddhaśramu opuścili Lama Bazaar, Basanta i Pramod podążyli za nimi. Sadhu, chcąc ich zniechęcić, bili ich tak mocno, że ci prawie że nie mogli się poruszać. Mimo to Basanta i Pramod wciąż wlekli się za nimi, poranieni, posiniaczeni i krwawiący, dopóki nie utracili przytomności. Wówczas sadhu wyleczyli ich z ran i poprowadzili do himalajskiego Siddhaśramu.

Po długiej i żmudnej podróży dotarli do cudownego tropikalnego raju. Pramod musiał odprawić miesięczny rytuał oczyszczenia, podczas gdy Basanta czekał razem z nim przed bramą Aśramu. W końcu pozwolono im wejść i nadano nowe imiona - Purnananda i Servananda. Najwyższy Mistrz Duchowy Siddha Laya, Himalajski Riszi Angira udzielił im inicjacji, a Riszi Matang nauczał wiedzy świętych pism. Przez cztery lata wykonywali intensywną sadhanę (praktykę duchową), pozostając w stanie pierwszego samadhi (stanie jedności z AUM) czasem przez 15 dni bez przerwy, aż posiedli całkowitą wiedzę.

W piątym roku pobytu w Siddhaśramie, w umyśle Purnanandy pojawiła się myśl o cierpiących ludziach w całych Indiach i zapragnął zanieść im tę sadhanę. Ale myśli i idee są kalpaną (iluzją), dla której nie ma miejsca w Siddhaśramie. Ponieważ w umyśle Purnanandy pojawiła się ta kalpana, musiał powrócić do świata i wypełnić swoją misję. Miał za sobą zaledwie cztery lata porządnej praktyki duchowej, a do ukończenia podstaw mistrzostwa pozostało jeszcze dobrych 7-8 lat, gdyż 12 lat, cykl jowiszowy zajmuje zgłębienie podstawowych nauk i praktyk Ajapa na ścieżce Laya (Lajów).

Swami Purnananda z Servanandą opuścili himalajski Siddhaśram i przez 25 lat wędrowali po Indiach, Bangladeszu, Pakistanie, Birmie, Afganistanie i azjatyckiej części Rosji. Swami Servananda często miał odmienne zdanie na temat dobroczynnej pracy Swami Purnanandy i ostatecznie opuścił go. Przypuszcza się, że powędrował na zachód, być może do Włoch.

Pierwszy aśram Swami Purnananda został założony w Bhenodpur w Bangladeszu przez wdzięczną rodzinę trędowatego uleczonego przez Purnanandę. Nie było tam żadnych latryn, łazienek, czy moskitier. Rozmawianie było zabronione, a jedynym pożywieniem w ciągu dnia były owoce, woda i jedno gotowane warzywo.

W tym też czasie Swami Purnananda porzucił wędrowny tryb życia i ponownie powrócił do świata, aby prawdziwi uczniowie mogli go odnaleźć. Znowu został dyrektorem szkoły. Tym razem w mieście Dharoda, blisko swojego aśramu. Jego najbliżsi uczniowie, wiedząc, że pragnie on założyć sierociniec i dom dla wdów, zbudowali w Chittagong w 1899 roku Aśram Jagatpur. Szkoła przy aśramie funkcjonuje do dnia dzisiejszego kształcąc około 200 uczniów.

Swami Purnananda opuścił ciało 29 kwietnia 1928 roku w wieku 94 lat.

'''Guru Bhumananda - 1873-1958'''

Guru Bhumananda urodził się w pobożnej rodzinie jako Panchan Ganguli 24 grudnia 1873 roku w Bengalu. Miał żonę i dwóch synów. Mieszkał w małym bengalskim miasteczku Raj Shahi, gdzie pracował jako księgowy. Był wysoko wykształconym człowiekiem, ale mimo ciągłego studiowania świętych ksiąg nieustannie dręczyło go uczucie, że czegoś w tym wszystkim brakuje. Kiedykolwiek tylko jakiś wielki sadhu albo guru zjawiał się w okolicy, natychmiast zasypywał go pytaniami. Nigdy jednak nie był w pełni usatysfakcjonowany.

Pewnego dnia Guru Purnanandaji przybył do Raj Shahi, by odwiedzić tam swojego ucznia. Panchan zjawił się, aby móc spotkać się z Nim. Po długiej rozmowie z Purnanandą zdał sobie sprawę, że w końcu spotkał Guru, który poznał istotę świętych ksiąg.

Panchan błagał o inicjację, ale był zszokowany i płakał, gdy Purnanandaji oznajmił mu, że jest niedojrzały i nie jest jeszcze gotowy do przyjęcia inicjacji. Powiedział, że powróci za rok i wtedy go inicjuje. Gdy minęły trzy lata, a Purnanandaji nie powracał, Panchan popadł w desperację. W końcu udało mu się odnaleźć świętego i po silnych naleganiach Purnanandaji zgodził się go inicjować w Ajapa Yogah.

Bhumanandaji praktykował technikę z wielką siłą i oddaniem osiągając w krótkim czasie wspaniałe rezultaty. Zgodnie z instrukcjami Swami Purnananda, dalej pracował jako księgowy i tylko w wolnym czasie odwiedzał swojego Guru.

Gdy Purnanandaji, będąc już w zaawansowanym wieku, rozpoczął proces ostatecznego oczyszczenia, aby przygotować się do opuszczenia ciała, uczniowie ciekawi byli kto zostanie jego sukcesorem, ale obawiali się o to zapytać. Purnanandaji spojrzał na nich i powiedział: "Bhumanandaji". Było to wielką niespodzianką, ponieważ Bhumananda nie był jednym z tych uczniów, którzy żyli w aśramie lub jego pobliżu. Mieszkał daleko i zjawiał się sporadycznie.

W dniu 29 kwietnia 1928 roku Purnanandaji opuścił swoje ciało. Bhumanandaji kontynuował misję Ajapa Yogah z Aśramu Kalipur w prowincji Assam. W 1931 roku inicjował Swami Janardana w praktykę Ajapa Yoga, a w późniejszym czasie dał mu moc inicjowania innych.

Po śmierci Guru Bhumananda w 1958 roku, Guru Janardan został jedynym mistrzem Ajapa Yoga i rozpoczął rozpowsze- chnianie nauki Ajapy na całym świecie.

'''Guru Janardan - 1888-1980'''

Swami Janardan (Dźanardan) Paramahansa urodził się we Wschodnim Bengalu 2 grudnia 1888 roku. Utrata ojca w wieku 12 lat wywołała taki wstrząs w życiu młodego Janardana, iż uciekł z domu, aby poszukiwać zrozumienia życia i śmierci. Wędrował przez całe Indie przemierzając kraj piechotą wszerz i wzdłuż ponad siedem razy. Po dziesiątkach lat poszukiwań spotkał Swami Bhumananda, który inicjował go w Ajapa Yogah. Janardan praktykował metodę z podejściem "zwycięstwo albo śmierć" i ostatecznie osiągnął całkowite samourzeczywistnienie (samprajńatam).

'''Guru Prasad - ur. 1966'''

W styczniu 1966 roku, bazując na doświadczeniu jakie miał podczas medytacji, Guru Janardan nakazał swoim uczniom, aby udali się nad rzekę Ganges i przeszukali brzeg w poszukiwaniu nowonarodzonego chłopca. Dziecko znaleziono i nadano mu imię Guru Prasad (Dar Guru).

Guru Janardan przepowiedział, że pewnego dnia dziecko to odegra bardzo ważną rolę w ulżeniu cierpieniu całej ludzkości. Wychowując się w aśramie Guru Prasad był nauczany Ajapa Yogah od najmłodszych lat. Nauczył się również mówić płynnie po angielsku i w wieku 9 lat odbył pierwszą podróż do Kanady i Stanów Zjednoczonych z Guru Janardanem.

W 1980 roku, krótko przed swoją śmiercią, Guru Janardan naznaczył Guru Prasada, wówczas zaledwie czternastoletniego chłopca, swoim następcą jako Guru. Od tego czasu Guru Prasad Paramahansa podróżuje i naucza metody Ajapa w Indiach, Bangladeszu, Europie i Ameryce Północnej. W roku 2001, w trakcie kolejnej wizyty w Polsce, Guru Prasad powołał do życia swój pierwszy aśram w Polsce, który jest dopiero szóstym aśramem na świecie kierowanym przez Niego.
-----------------

Współcześni jednak ciągle za mało wiedzą o korzeniach i źródłach przekazu otrzymanego przez Swami Purnananda w himalajskim aśramie siddhów od Ryszich linii przekazu Laya Yogah, która jest o wiele głębsza, wszechstronniejsza i bardzo starożytna stanowiąc esencję nauki mistrzów Dalekiego Wschodu z Himalajów. Praktykujący Ajapa Yogę często nie zdają sobie sprawy, że są z uwagi na rodzaj praktyki i inicjacje początkującymi adeptami linii przekazu Laya Sampradaya!

Jaya Guru! Jaya Guru! Jaya Guru! Jaya Guru! (Dźaja guru!)

[[Category:Hasło]]

Ramajana

2009-07-21T15:53:51Z

Ganeś:

'''Ramajana''', Rāmayana (Dzieje Ramy) - epos sanskrycki, który upowszechnił się na przestrzeni II wiek p.n.e. - II wiek n.e. Powstał u początku obecnej kali-jugi. Składa się z około 24 tysięcy strof (dwuwierszy), pogrupowanych w 7 ksiąg (kanda). Autorstwo Ramajany przypisuje się legendarnemu wieszczowi, Walmikiemu. Większość strof napisano w metrum anusztubh (tzw. śloka). Okres pomiędzy II wiekiem p.e.ch., a II wiekiem e.ch., to okres intensywnej ekspansji misjonarzy z Indii na tereny Azji Mniejszej i Grecji, stąd z tego okresu najstarsze zachowane egzemplarze wielu dzieł i zapiski o nich poza Indiami. Ramajana przedstawia dzieje Ramy (wcielenie boga Wisznu), jego brata Lakszmana, żony Ramy Sity (porwanej przez demona Rawanę na Cejlon) oraz ich wiernego towarzysza Hanumana. Na jej podstawie poeta Tulsidas w 1574 r. ułożył poemat Ramćaritmanas w awadhi, dialekcie literackim języka hindi, który zyskał w hinduizmie status porównywalny do Biblii. Popularność eposu rozciągnęła się nie tylko na cały subkontynent indyjski, ale i na Azję Południowo-Wschodnią, co zaowocowało wieloma wersjami i adaptacjami w innych językach, np. Hikayat Seri Rama (Powieść o Seri Ramie) w języku malajskim. Oprócz Ramajany Walmikiego (znanej po prostu jako "Ramajana") powstały także inne Ramajany opisujące życie Ramy, jednak skupiające się na innych aspektach jego życia. Należy do nich między innymi "Ramajana Tulsidasa" (autorstwa Tulsidasa).

Polskie przekłady Ramajany

* Ramajana. Antoni Lange, Księgarnia Feliksa Westa, Brody 1909 (wznowienie: Wydawnictwo Armoryka, Sandomierz 2006)
* Ramajana. Opowieść o księciu Ramie. Tłum. z j.angielskiego J. Sławski, G.Biały, Wydawnictwo Bhakti Vikasa Svami 2005

==Księgi Ramajany==
Ramajana dzieli się na siedem ksiąg zwanych w sanskrycie "kanda".
*[[Balakanda]]
*[[Ajodhjakanda]]
*[[Aranjakanda]]
*[[Kiszkindhakanda]]
*[[Sundarakanda]]
*[[Juddhakanda]]
*[[Uttarakanda]]

[[Category:Hasło]]

Ramajana

2009-07-21T15:52:46Z

Ganeś:

'''Ramajana''', Rāmayana (Dzieje Ramy) - epos sanskrycki, który upowszechnił się na przestrzeni II wiek p.n.e. - II wiek n.e. Powstał u początku obecnej kali-jugi. Składa się z około 24 tysięcy strof (dwuwierszy), pogrupowanych w 7 ksiąg (kanda). Autorstwo Ramajany przypisuje się legendarnemu wieszczowi, Walmikiemu. Większość strof napisano w metrum anusztubh (tzw. śloka). Okres pomiędzy II wiekiem p.e.ch., a II wiekiem e.ch., to okres intensywnej ekspansji misjonarzy z Indii na tereny Azji Mniejszej i Grecji, stąd z tego okresu najstarsze zachowane egzemplarze wielu dzieł i zapiski o nich poza Indiami. Ramajana przedstawia dzieje Ramy (wcielenie boga Wisznu), jego brata Lakszmana, żony Ramy Sity (porwanej przez demona Rawanę na Cejlon) oraz ich wiernego towarzysza Hanumana. Na jej podstawie poeta Tulsidas w 1574 r. ułożył poemat Ramćaritmanas w awadhi, dialekcie literackim języka hindi, który zyskał w hinduizmie status porównywalny do Biblii. Popularność eposu rozciągnęła się nie tylko na cały subkontynent indyjski, ale i na Azję Południowo-Wschodnią, co zaowocowało wieloma wersjami i adaptacjami w innych językach, np. Hikayat Seri Rama (Powieść o Seri Ramie) w języku malajskim. Oprócz Ramajany Walmikiego (znanej po prostu jako "Ramajana") powstały także inne Ramajany opisujące życie Ramy, jednak skupiające się na innych aspektach jego życia. Należy do nich między innymi "Ramajana Tulsidasa" (autorstwa Tulsidasa).

Polskie przekłady Ramajany

* Ramajana. Antoni Lange, Księgarnia Feliksa Westa, Brody 1909 (wznowienie: Wydawnictwo Armoryka, Sandomierz 2006)
* Ramajana. Opowieść o księciu Ramie. Tłum. z j.angielskiego J. Sławski, G.Biały, Wydawnictwo Bhakti Vikasa Svami 2005

==Księgi Ramajany==
Ramajana dzieli się na siedem ksiąg zwanych w sanskrycie "kanda".
*[[Balakanda]]
*[[Ajodhjakanda]]
*[[Aranjakanda]]
*[[Kiśkindhakanda]]
*[[Sundarakanda]]
*[[Juddhakanda]]
*[[Uttarakanda]]

[[Category:Hasło]]

Walmiki

2009-07-20T08:16:23Z

Ganeś: Utworzył nową stronę „'''Walmiki''' (skt. वाल्मीकि, vālmīki) - starożytny indyjski ryszi, mędrzec, autor eposu Ramajana. Uważany za pierwszego poetę (skt. ādik...”

'''Walmiki''' (skt. वाल्मीकि, vālmīki) - starożytny indyjski [[ryszi]], mędrzec, autor eposu [[Ramajana]]. Uważany za pierwszego poetę (skt. ādikavi), który stworzył jedno z najważniejszych dzieł sanskryckiej literatury jakim jest właśnie Ramajana. Jak logicznie z tego wynika był gorliwym czcicielem Pana [[Wisznu]], w Jego inkarnacji jako [[Rama]], którego dzieje opisał Walmiki w Ramajanie. W Ramajanie pojawia się też jako jedna z postaci, jako że był współczesnym Panu Ramie. Sława Walmikiego jako mistrza poezji jest przeogromna.

[[Kategoria:Hasło]]

Ańdźana

2009-07-20T08:11:41Z

Ganeś:

'''Añjanā''' (dewangari अञ्जना) lub '''Añjanī''' (dewanagari अञ्जनी) była matką [[Hanuman]]a, jednego z bohaterów eposu [[Ramajana]]. Jedna z wersji tej historii mówi, że Andziana była apsarą o imieniu Puñjikastalā, która zeszła na ziemię o poślubiła Kesari, króla małp. [[Waju]], bóg wiatru pewnego dnia w czasie swych podróży wokół ziemi dostrzegł ją i się zauroczył. Z ich połączenia zrodził się [[Hanuman]], wierny sługa [[Rama|Ramy]]. Ańdźana jest również popularnym imieniem żeńskim.

[[Category:Hasło]]
[[Category:Nazwiska]]
[[Category:Bóstwa]]

Dyskusja:Ańdźana

2009-07-20T08:11:20Z

Ganeś:

Istnieje rozbieżność, między zawartym zapisem w dewanagari, a transliteracją. To co jest zapisane w dewanagari to aṃjanī, a nie añjanā. [[Użytkownik:Ganeś|Ganeś]] 08:04, 20 lip 2009 (UTC)
:Teraz już jest dobrze bo poprawiłem. [[Użytkownik:Ganeś|Ganeś]] 08:11, 20 lip 2009 (UTC)

Ańdźana

2009-07-20T08:07:48Z

Ganeś:

'''Añjanā''' (dewangari अञ्जना) lub '''Añjanī''' (dewanagari अञ्जनी) była matką [[Hanuman]]a, jednego z bohaterów eposu [[Ramajana]]. Jedna z wersji tej historii mówi, że Andziana była apsarą o imieniu Puñjikastalā, która zeszła na ziemię o poślubiła Kesari, króla małp. [[Waju]], bóg wiatru pewnego dnia w czasie swych podróży wokół ziemi dostrzegł ją i się zauroczył. Z ich połączenia zrodził się [[Hanuman]], wierny sługa [[Rama|Ramy]]. Ańdźana jest również popularnym imieniem.

[[Category:Hasło]]
[[Category:Nazwiska]]
[[Category:Bóstwa]]

Dyskusja:Ańdźana

2009-07-20T08:04:02Z

Ganeś: Utworzył nową stronę „Istnieje rozbieżność, między zawartym zapisem w dewanagari, a transliteracją. To co jest zapisane w dewanagari to aṃjanī, a nie añjanā. ~~~~”

Wedanta sutra

2009-07-19T16:13:05Z

Ganeś: Przekierowanie do Brahmasutry

#REDIRECT[[Brahmasutry]]

Gautama Budda

2009-07-19T16:08:43Z

Ganeś: Przekierowanie do Siddharta Gautama Buddha

#REDIRECT[[Siddharta Gautama Buddha]]

Gautama Budda

2009-07-19T16:08:22Z

Ganeś: Przekierowanie do Siddharta Gautama Budda

#REDIRECT[[Siddharta Gautama Budda]]

Dżinizm

2009-07-19T16:07:34Z

Ganeś: stronę Dżinizm przeniósł do Dźinizm

#REDIRECT [[Dźinizm]]

Dźinizm

2009-07-19T16:07:34Z

Ganeś: stronę Dżinizm przeniósł do Dźinizm

'''Dżinizm''' (sanskr. dźina, dźaina - zwycięzca, pogromca), w niektórych tekstach pojawia się także forma dżajnizm bądź dżainizm, które są błędną kalką z angielskiego i nie powinno się ich używać; najlepiej używać formy dźinizm, która jest najlepiej zgodna z zasadami polskiej wymowy, ortografii i oryginalnym brzmieniem pojęcia. Dźinizm to system filozoficzny i religijny który w nowoczesnej formie powstał w Indiach około VI wieku p.n.e. w reakcji na silnie zrytualizowany braminizm. Ostatnim Tirthankarą był Tirthakara złoty lub żółty, lew - Wardhamana Mahawira zyjący około VI - V w p.e.ch., tymczasem odradzają się oni co 3 tysiące lat, a ostatni był 24 z listy wspominanych. Za twórcę tej religii uważany jest Adinatha (Riszabhadewa) żyjący jakieś 60-70 tysięcy p.e.ch., a znacząco do współczesnej postaci zreformował ją Awatara Wardhamana Mahawira, który stworzył zbiór zasad regulujących życie wyznawców dżinizmu. Natha to mistrz Hatha Jogi, a Adhinatha to sam Bóg Śiva Mahadeva. Są to:

* ahinsa - powstrzymanie się od zadawania cierpienia wszelkim istotom żywym
* asatja - powstrzymanie się od kłamstwa
* asteja - powstrzymanie się od kradzieży
* abrahmaćarja - powstrzymanie się od cudzołóstwa (w przypadku mnichów i mniszek - powstrzymanie się od wszelkich stosunków seksualnych)
* aparigraha - powstrzymanie się od posiadania własności zbędnych (w przypadku mnichów i mniszek - powstrzymanie się od posiadania wszelkiej własności)

Zasady te podkreślają wielki szacunek wyznawców dżinizmu dla wszystkich istot żywych. Dżiniści wierzą w możliwość wyrwania się z kręgu samsary - kołowrotu wcieleń, i osiągnięcia stanu wyzwolenia - mokszy. Droga do tego celu wiedzie poprzez "trzy klejnoty", czyli:

* należyte spojrzenie
* należyte poznanie
* należyte postępowanie (co osiąga się przestrzegając 5 wyżej wymienionych zasad)

Liczbę wyznawców dżinizmu ocenia się na ok. 4,5- 5 mln, z czego 97-98% w Indiach). Wyznawcy dżinizmu wierzą, że świat nigdy nie powstał, ani nigdy się nie skończy. Przechodzi on przez cykle wznoszące lub opadające, składające się z 4 wieków. Wyższy, "urdhva-loka", to świat niebiański, składający się z siedmiu niebios. Świat ziemski, "madhya-loka", to kraina potępiona, obejmująca siedem piekieł, piętrzących się jedno na drugim, niczym połączone ze sobą parasole. Należy podkreślić, że hatha joga jest główną metodą jogi praktykowaną przez mistrzów dźinizmu.

Współcześnie istnieją 2 główne gałęzie dżinizmu:

* digambarowie
* śwetambarowie

W XVIII wieku, w związku z wpływami hinduizmu na dżinizm, powstał nowy odłam odrzucający kult wizerunków i głoszący potrzebę powrotu do pierwotnego dżinizmu. Zwani byli - Sthanakawasi (dhundhija , bawis ), a ich założycielem był Lumpaka (Lankasza) żyjący w XVI w n.e. Powstała także grupa w której naśladuje się niektóre sposoby oddawania czci, praktykowane przez hindusów - zwani są oni Murtipudżaka. W XVIII wieku wyodrębnił się także odłam Terapanthi (Ścieżka trzech) założony przez Bhikandżi, który starał się połączyć wszystkie dżinijskie ścieżki w jedną.

'''Tirthankara''' - ubóstwiani mistrzowie dżinijscy

Według tradycji jest ich dwudziestu czterech - 22 uważanych za mitycznych, ostatni Mahawira-historyczny:

1. Adinatha (Riszabhadewa) - Najwyższy Strażnik; przedstawiany w kolorze żółtym, symbolizuje go byk,
2. Adżinatha - złoty, słoń,
3. Sambhawanatha - koń,
4. Abhinandana - złoty, małpa,
5. Sumatinatha - złoty lub żółty, ptak lub koło,
6. Padmaprabha - czerwony kwiat lotosu,
7. Suparswanatha - zielony, swastyka lub siedmiogłowa kobra,
8. Czandraprabha - biały, sierp księżyca,
9. Puszpadanta (Suwidhana) - biały, krokodyl lub krab,
10. Sithalanatha - żółty lub złoty, swastyka lub liść drzewa pippal,
11. Śrejamśanatha - żółty lub złoty, orzeł, daniel lub nosorożec,
12. Wasupudżja - czerwony, bawół wodny,
13. Wimalanatha - Strażnik Czystości; złoty lub żółty, dzik,
14. Ananatanatha - złoty, sokół lub niedźwiedź,
15. Dharmanatha - Strażnik Dharmy; żółty, błyskawica,
16. Śantinatha - Strażnik Pokoju; złoty lub żółty, daniel lub żółw,
17. Kunthanatha - złoty, koza,
18. Arthanatha - Strażnik Dobrobytu; złoty lub żółty, ryba,
19. Mallinatha (według śwetambarów kobieta) - niebieska lub złota, dzban na wodę,
20. Munisuwrata - ciemny, żółw,
21. Naminatha - złoty, niebieski lotos,
22. Neminatha (Arisztanemi) - czerwony lub ciemny, muszla,
23. Parśwanatha (3 tysiące lat przed następnym czyli około 3.600 lat p.e.ch) - ciemnoniebieski, wąż lub siedmiogłowa kobra.
24. Tirthankara (złoty lub żółty, lew) - Wardhamana Mahawira (około VI - V w p.e.ch).

[[Category:Hasło]]

Muni

2009-07-19T16:07:05Z

Ganeś: Utworzył nową stronę „'''Muni''' (dosł. milczący) - mędrzec, święty w hinduizmie, a także buddyzmie i dźinizmie. Tytuł ten jest nadawany wielkim wedyjskim mędrcom, n...”

'''Muni''' (dosł. milczący) - mędrzec, święty w [[hinduizm]]ie, a także [[buddyzm]]ie i [[dźinizm]]ie. Tytuł ten jest nadawany wielkim [[wedy]]jskim mędrcom, natomiast w dźinizmie współcześnie używa się go w odniesieniu do zwykłych mnichów. Munim nazywa się też często [[Gautama Budda|Gautamę Buddę]].

[[Kategoria:Hasło]]

Narada

2009-07-19T16:03:33Z

Ganeś:

[[Plik:Sri_Narada_Muni_001.jpg|200px|thumb|right|podpis grafiki]]
'''Narada''' zwany też '''Narada Muni''' (sanskr. नारद nārada) - wielki [[muni]], jedna z najwyższych Boskich istot, pośród największych wielbicieli Pana [[Wisznu]]. Jest synem [[Brahma|Brahmy]]. Podróżuje po wszystkich wszechświatach ze swoim muzycznym instrumentem [[wina|winą]]. Naucza czystej ścieżki [[bhakti]] we wszystkich światach. Pełni bardzo istotną rolę w rozmaitych tradycjach [[wisznuizm|wisznuickich]].

[[Kategoria:Hasło]]
[[Kategoria:Bóstwa]]

Narada

2009-07-19T16:03:14Z

Ganeś:

Narada

2009-07-19T16:01:33Z

Ganeś: z lewej na prawą

Narada

2009-07-19T16:01:16Z

Ganeś: grafika

[[Plik:Sri_Narada_Muni_001.jpg|200px|thumb|left|podpis grafiki]]
'''Narada''' zwany też '''Narada Muni''' (sanskr. नारद nārada) - wielki [[muni]], jedna z najwyższych Boskich istot, pośród największych wielbicieli Pana [[Wisznu]]. Jest synem [[Brahma|Brahmy]]. Podróżuje po wszystkich wszechświatach ze swoim muzycznym instrumentem [[wina|winą]]. Naucza czystej ścieżki [[bhakti]] we wszystkich światach. Pełni bardzo istotną rolę w rozmaitych tradycjach [[wisznuizm|wisznuickich]].

[[Kategoria:Hasło]]

Plik:Sri Narada Muni 001.jpg

2009-07-19T15:59:31Z

Ganeś: Śri Narada Muni

Śri Narada Muni

Narada

2009-07-19T15:58:07Z

Ganeś:

'''Narada''' zwany też '''Narada Muni''' (sanskr. नारद nārada) - wielki [[muni]], jedna z najwyższych Boskich istot, pośród największych wielbicieli Pana [[Wisznu]]. Jest synem [[Brahma|Brahmy]]. Podróżuje po wszystkich wszechświatach ze swoim muzycznym instrumentem [[wina|winą]]. Naucza czystej ścieżki [[bhakti]] we wszystkich światach. Pełni bardzo istotną rolę w rozmaitych tradycjach [[wisznuizm|wisznuickich]].

[[Kategoria:Hasło]]

Narada

2009-07-19T15:56:37Z

Ganeś: Utworzył nową stronę „'''Narada''' zwany też '''Narada Muni''' (sanskr. नारद nārada) - wielki muni, jedna z najwyższych Boskich istot, pośród największych wielbicieli Pana ...”

'''Narada''' zwany też '''Narada Muni''' (sanskr. नारद nārada) - wielki [[muni]], jedna z najwyższych Boskich istot, pośród największych wielbicieli Pana [[Wisznu]]. Jest synem Brahmy. Podróżuje po wszystkich wszechświatach ze swoim muzycznym instrumentem winą. Naucza czystej ścieżki [[bhakti]] we wszystkich światach. Pełni bardzo istotną rolę w rozmaitych tradycjach wisznuickich.

[[Kategoria:Hasło]]

Goloka

2009-06-25T11:30:40Z

Ganeś:

'''Goloka''' - najwyższa siedziba duchowa Pana [[Kryszna|Kryszny]]. Dosłownie znaczy w sanskrycie "kraina krów". Miejscem w naszym wymiarze, w którym manifestuje się Boska Goloka jest [[Wryndawana]], miejsce wiecznych rozrywek Pana Krysnzy i Jego towarzyszek [[gopi]], a także Jego brata [[Balarama|Balaramy]], Ich przyjaciół i licznych Boskich zwierząt takich jak krowy i pawie. Goloka to najwyższe duchowe niebo w wisznuizmie, miejsce, do którego udają się czyści wielbiciele Kryszny, by móc na wieki uczestniczyć w Jego Boskich rozrywkach.

[[Kategoria:Hasło]]

Goloka

2009-06-25T11:30:04Z

Ganeś: Utworzył nową stronę „'''Goloka''' - najwyższa siedziba duchowa Pana Kryszna।Kryszny. Dosłownie znaczy w sanskrycie "kraina krów". Miejscem w naszym wymiarze, w którym manifestuje ...”

'''Goloka''' - najwyższa siedziba duchowa Pana [[Kryszna।Kryszny]]. Dosłownie znaczy w sanskrycie "kraina krów". Miejscem w naszym wymiarze, w którym manifestuje się Boska Goloka jest [[Wryndawana]], miejsce wiecznych rozrywek Pana Krysnzy i Jego towarzyszek [[gopi]], a także Jego brata [[Balarama।Balaramy]], Ich przyjaciół i licznych Boskich zwierząt takich jak krowy i pawie. Goloka to najwyższe duchowe niebo w wisznuizmie, miejsce, do którego udają się czyści wielbiciele Kryszny, by móc na wieki uczestniczyć w Jego Boskich rozrywkach.

[[Kategoria:Hasło]]

Indeks Haseł

2009-06-25T11:23:21Z

Ganeś: /* G */

__NOTOC__
===Ezoteryczny Alfabet===
Oto lista pojęć związanych z wedyzmem, jogą, tantrą, hinduizmem, kulturą wedyjską, ezoteryką, magią, okultyzmem, astrologią, które znajdują się ('''niebieskie''') lub powinny się znaleźć ('''czerwone''') w polskiej '''Himalaya-Wiki'''. Oczywiście listę tę można, a nawet trzeba rozszerzać o nowe pojęcia.

<div style="padding:10px; padding-top:5px; background:#FFCCFF;">
'''Najpopularniejsze Hasła na Himalaya-Wiki:'''
<DPL>
category = Hasło
ordermethod = counter
order = descending
addpagecounter = true
count = 11
</DPL>
</div>

===Skocz do hasła na literkę===
[[#A|A]] - [[#B|B]] - [[#C|C]] - [[#Ć|Ć]] - [[#D|D]] - [[#E|E]] - [[#F|F]] - [[#G|G]] - [[#H|H]] - [[#I|I]] - [[#J|J]] - [[#K|K]] - [[#L|L]] - [[#M|M]] - [[#N|N]] - [[#O|O]] - [[#Q|Q]] - [[#P|P]] - [[#R|R]] - [[#S|S]] - [[#Sz|Sz]] - [[#Ś|Ś]] - [[#T|T]] - [[#U|U]] - [[#V|V]] - [[#W|W]] - [[#X|X]] - [[#Y|Y]] - [[#Z|Z]]
----

===A===
*[[abhajamudra]] - sanskr. abhaya-mudră; gest mistrza rozpraszający obawy i wątpliwości ucznia
*[[Adept]] - Mistrz Mądrości, istota przekraczająca ponadludzki stan
*[[advaita]] – indyjska filozofia niedualna, doktryna, główna szkoła wedanty
*[[adżna]], [[adźńa]], [[ajńa]] - Szósty ośrodek energii w głowie; Lotos o dziewięćdziesięciu sześciu płatkach
*[[agama]] – pisemny przekaz nauk
*[[Agni]] – Ogień, Płomień; żywioł ognia; bóstwo czy anioł Ognia
*[[agnihotra]] – wedyjski rytuał ogniowy
*[[ahinsa]] – zasada niekrzywdzenia i niezabijania stworzeń
*[[Ajhole]] - święte miasto Durgi w stanie Karnataka w Indii
*[[ajńa]] - trzecie oko w treningu jogi
*[[ajurweda]] - indyjska medycyna naturalna, formalnie akceptowana przez WHO
*[[Akaśa]] - światło, dżwięk, przestrzeń, duch, kosmiczny eter
*[[Allah]] - słowo Bóg w języku arabskim, powszechnie przyjęte przez islam, odczytywanie słowa [[Elohim]]
*[[Allahabad]] - święte miasto w środk.-półn. Indii gdzie co 12 lat obchodzi się Kumbhamella
*[[Amarnath]] - święta jaskinia himalajska w Kaszmirze koło Śrinagaru
*[[amryta]] – nektar nieśmiertelności, boski napój
*[[anahata]] - Czwarty ośrodek energii w okolicy serca; Lotos o dwunastu płatkach
*[[ananda]] – stan szczęścia i błogości, wrodzona rozkosz ducha
*[[Ananta]] – nieskończoność; imię węża w mitologii Indii
*[[anava]] – egotyzm, złudna niższa jaźń w naukach jogi
*[[anioły]] - duchowe byty służące Bogu, stojące na straży dobra i prawdy; niebianie; dewy
*[[Anunnaki]] - mezopotamskie istoty gadzie podszywające się pod bogów z nieba, jaszczury
*[[Arati]] - hinduistyczny rytuał
*[[arhat]] - oświecony mistrz duchowy
*[[Arunachala]] - święta góra południowych śiwaitów, joginów i tantryków w Tiruvannamalai w stanie Tamil Nadu w Indii
*[[artha]] - druga faza rozwoju duchowego w tantrach; powodzenie, dobrobyt; radzenie sobie w życiu;
*[[Aryaman]] - jeden z synów Aditi; Anioł stróż narodu Polan
*[[ascendent]] - znak zodiaku który wschodził nad horyzontem w momencie urodzin czy innej badanej daty
*[[astrologia]] - podstawowy przedmiot każdej ezoterycznej szkoły, wiedza o wpływie gwiazd i planet
*[[astrologia wedyjska]] - zachowana na wschodzie starożytna szkoła boskiej astrologii
*[[asura]] - demon, nienaturalny, anty-sura, sztuczny, czort, diabeł, anty-boski
*[[Atlantyda]] - wspominana historycznie przez Platona wielka wyspa i kraina na Oceanie Atlantyckim
*[[atman]] - dusza, jaźń, mieszkaniec serca, istota, rdzeń, ten który jest
*[[aura]] - [[biopole]] w radiestezji i bioterapii otoczka energetyczna żywej istoty, aureola świętych
*[[avatara]] - zstąpienie, wcielenie, emanacja Bóstwa, deva lub devi, żywy anioł Boży
*[[Awesta]] - natchnione Pismo Święte wyznawców mazdaizmu i zaratusztrianizmu (zoroastryzmu)

===B===
*[[Balarama]] – brat Śri Kryszny
*[[ban-guru]] - fałszywy, zły guru, bez mistrza i tradycyjnej linii przekazu, samozwaniec
*[[Bhaga]] - jeden z dwunastu synów Aditi
*[[Bhagawad Gita]] – święta księga hinduizmu; traktat 18 lekcji jogi
*[[bhagawan]] – pan, władca, mistrz, błogosławieństw dawca
*[[bhawana]] - boskie zamierzenie, stwarzanie, istnienie, odczuwanie
*[[bhakta]] – wielbiciel, ofiarnik, czciciel
*[[bhakti]] – oddanie duchowe, uwielbienie, żarliwość, adoracja bóstwa
*[[bhakti joga]] – joga duchowego oddania i wielbienia
*[[bharatanatiam]] – klasyczny taniec indyjski
*[[Bhima]] – jeden z [[pandawowie|Pandawów]]; groźne imię Boga Śiwy
*[[bies]] - nieczysta siła opętująca, [[czart]], diabeł
*[[bindi]] – czerwona kropka na czole kobiety
*[[bindu]] - dosł. "kropla", "punkt", "nasienie", "ziarno"; jeden punkt, brama transcendencji
*[[biofizyka]] - dziedzina naukowa z pogranicza fizyki i biologi, bada też [[aura|aury]]
*[[biopole]] - inaczej [[aura]], eteryczna czy energetyczna otoczka żywej istoty
*[[Bollywood]] - największa na świecie wytwórnia filmowa w Bombaju (Mumbai) w Indii
*[[bodhi]] – oświecenie, ucieleśnienie światłości
*[[Bóg]] - Absolut, Najwyższa Istota, Wszechduch, [[Brahman]], [[Śiwa]], [[El]], [[Elohim]], [[Allah]]
*[[brahmaćarja]] – wstrzemięźliwość, celibat, boskie przewodnictwo, posłannictwo
*[[Brahma]] - Stwórca, kreator, Bóg Ojciec, Stwórca Wszechświata; zachodnia interpretacja pojęcia Brahman;
*[[Brahman]] - Wszechduch, Bóg, Absolut, Bóg-Duch; kapłan hinduistyczny, "oddech umysłu"
*[[Brahmany]] – komentarze objasniające rytuały wedyjskie i sens ofiary
*[[Brahmaputra]] - rzeka w Indii, Syna Boży
*[[Brahmawidja]] - sanskr. Brahma-Vidyã, Boska Wiedza, Mądrość Boża;
*[[braminizm]] – powedyjski nurt religijny kasty braminów
*[[Budha]] - planeta Merkury; symbol posłańca Bogów; planeta badana w kosmogramie osób podających się za awatarów;

===C===
*[[chiromancja]] -system analizowania osobowości oraz odczytywania możliwości kształtowania losu, czytanie karmana z dłoni
*[[czakra/m]] ---> zobacz [[ćakram]]
*[[czintamani]] ---> zobacz [[ćintamani]]
*[[czart]] - rodzaj demona czy diabła w mitologii słowiańskiej

===Ć===
*[[Ćanda]] - bł. spolszcz. Czanda; olbrzym, gigant; demoniczny olbrzym w mitologii Wschodu;
*[[ćakram]] - dysk, krąg, okrąg, wirujący dysk, ośrodek energii duchowej, organ duszy
*[[ćandra]] - księżyc, bóstwo księżyca, anioł księżyca
*[[ćela]] - sługa, służebnik, wierny uczeń Mistrza, adept Drogi, sewaka
*[[Ćidambaram]] - święte miasto śiwaitów w południowej Indii w stanie Tamil Nadu
*[[ćintamani]] - ćinta-mani, świadomości klejnot, moc spełniająca życzenia, klejnot umysłu

===D===
*[[damaru]] – śiwaicki bębenek rytualny zwężony w środku, używany też w Tybecie
*[[danda]] – święta laska, kij dharmy samnjasina
*[[darpa]] - arogancja, powszechnie potępiana w religijnych tekstach Wschodu cecha blokująca rozwój duchowy
*[[darpana]] - sanskr. darpańa; zwierciadło dharmy; lustro guru; umysł mistrza jest zwierciadłem, lustrem dla ucznia
*[[darśan]] (darśana) – widzenie bóstwa lub guru
*[[Dattatreja]] – wielki jogin, mistrz [[adwajta]] wedanty, troista inkarnacja
*[[derwisz]] - mistyk, błazen, poeta, uczony, tancerz, wędrowiec, nędzarz, bogacz, asceta, sufi
*[[dewa]] – Bóg, Anioł, Świetlista Istota, Niebianin
*[[Dewi]] – Bogini, dziewica, niebianka, anielica
*[[Dewaczan]] – Niebiosa zapełnione przez Anioły, przez bogów, niebian
*[[Dharani]] - dosł. "skoncentrowana", "skupiona"; pieśń uzdrowienia; Bogini w lotosie [[Adżna]]
*[[dharma]] – prawo, zasady duchowe, nauka i praktyka, reguły drogi
*[[Dharmaradźa]] - sanskr. Dharmarãja; Król Dharmy; Władca Boskich Praw; imię Boga Jama, władcy zmarłych
*[[dhjana]] (dhyāna) – medytacja, płynięcie ku światłu, pojazd światła
*[[diabeł]] - zły duch, szatan, demon
*[[digambara]] - jeden z głównych nurtów dżinizmu
*[[Djaus]], Diwa – Niebo, Bóg niebios, ojciec niebios
*[[Djuloka]] - sanskr. Dyuloka; Niebiosa; patrz [[Dewaczan]]
*[[Dogoni]] - Dogonowie, lud w Mali znany z tajemniczej wiedzy o Syriuszu
*[[Durga]] – groźna forma Bogini Śakti, niszczycielka zła i demonów
*[[Dwaraka]] - miasto w Indii mające ponad 5 tysięcy lat historii, historyczna siedziba Gopala Kryszna
*[[dwapara juga]] – trzeci okres Mahajugi, wiek brązowy w hinduizmie
*[[Dźagannatha]] – "Strażnik Planety", znana forma Kryszny czczona w wisznuizmie
*[[Dźapa]] - powtarzanie, recytowane; odmawianie różańca
*[[Dźapamala]] - sanskr. Japamãlã; różaniec zwykle z ziarenek drzewa [[Rudraksza]]
*[[dżina]] – zwyciężca, adept hatha jogi, mistrz [[dżinizm|dżinizmu]]
*[[dżinizm]] - jedna z najstarszych i najważniejszych religii Indii
*[[dźiwa]] – dusza, jaźń żyjąca wewnątrz cielesnej powłoki
*[[dźjotisz]] – światło, blask, [[astrologia wedyjska]]
*[[dźniana]] – cudowny dar Bożej mądrości, przenikliwe zrozumienie boskich spraw i zasad
*[[dźnianamudra]] - sanskr. Jñãnamudrã; gest mądrości; postawa przekazywania wiedzy i mądrości

===E===
*[[egregor]] - zbiorowa, podświadoma jaźń jakiejś grupy, wyznania czy plemienia
*[[ejnesof]] - także ejnsof to w fil. hebr. Nieskończoność
*[[ekagrata]] – jednolitość, zwartość, stały stan skupienia w jodze
*[[ekologia]] - nauka o strukturze i funkcjonowaniu przyrody
*[[eksterioryzacja]] - OBE, podróżowanie świadomości poza ciałem fizycznym
*[[El]] - Bóg, bóstwo męskie w kulturze semickiej, fenickiej i ugaryckiej
*[[Elefanta]] - wyspa u zatoce Mumbajskiej w Indii znana z kultu Śiwa Trójgłowego
*[[Elim]] - Bogowie, bóstwa, anioły w językach semickich
*[[Elil]] - hebrajskie 'elijl' to bóstwo, bożek, bożyszcze, idol
*[[Elohim]] - hebr. elohijm, arab. Allah to Bóg, Absolut, Boska Para lub Bogowie (Empireum Bogów)
*[[Elura]] - zespół świątynny hinduski, buddyjski i dżinijski w stanie Maharashthra w Indii
*[[emet]] - hebr. prawda, rzeczywistość, realność,
*[[emunah]] - hebr. wiara, zaufanie, podstawowe pojęcie religijne od emun wierność, ufność
*[[enosz]] - hebr. człowiek, istota ludzka
*[[enoszut]] - hebr. ludzkość, rodzaj ludzki
*[[ezoteryka]] - wiedza wewnętrzna, sekretna, tajemna

===F===
*[[fakir]] - suficki i muzułmański święty, cudotwórca, charyzmatyk w islamie
*[[fana]] - proces rozpuszczania ego; oczyszczanie, obmywanie się

===G===
*[[gandharwa]] – klasa niebiańskich istot, półbogów [[Upadewa]] o dobrej naturze i wielkim artyzmie
*[[Ganeśa]] - Pan Zastępów, starszy Syn Boga Śiwa i Bogini Parwati, ucieleśnia mądrość i wiedzę
*[[Ganga (hinduizm)|Ganga]] – sposzcz. Ganges, święta rzeka w Indii
*[[Garuda]] – ptak [[wahana]] Boga [[Wisznu]], rodzaj wielkiego orła
*[[gatha]] – duchowe nauki i instrukcje podane rytmicznym wierszem do recytacji
*[[gematria]] - numerologia oparta na języku hebrajskim i świętej geometrii; miara liczby i znaków
*[[Elefanta|Gharapuri]] - inaczej Elefanta wyspa w zatoce Mumbajskiej znana z posągów Śiwa
*[[gnoza]] - poznanie; scieżka poznawania wyższej wiedzy; odpowiada [[dźniana]] jodze
*[[Godawari]] - jedna z siedmiu świętych rzek matek w Indii
*[[Goloka]] - jedna ze sfer niebios; duchowa planeta, najwyższa rezydencja Pana Kryszny
*[[gopi]] – pasterka, tancerka, dusza wielbiąca pana Krysznę
*[[Govardhana]] - święte wzgórze krysznaitów koło miasta Vrindavan w Indii
*[[gryhastha]] – etap gospodarza domu w życiu
*[[guna]] – więź, związanie, połączenie, zasada twórcza
*[[guru]] - mistrz i przewodnik duchowy, nauczyciel duchowy, awatara
*[[guru-dakśina]] – datek na rzecz mistrza i jego świątyni czy szkoły religijnej
*[[gurukula]] – dom guru, aśrama, stała rezydencja mistrza, centrum duchowe

===H===
*[[Haimawati]]- sanskr. Haimavatĭ; córka góry; córka Himalajów; jedno z imion Bogini [[Parwati]]
*[[Halahala]] - sanskr. Hālāhala; trucizna jaką wypił Bóg Śiva, aby demony nie zatruły świata
*[[Hamsa]], Hansa - wahana, pojazd Boga Brahma w postaci świętej wielkiej gęsi wędrownej; mylnie tłum. jako łabędź
*[[Hanuman]] – król małp, koalicjant Ramy w walce z demonem Rawaną
*[[Harappa]] - miasto w Pakistanie (dawniej India Zachodnia) zniszczone w dawnych czasach przez wybuch atomowy
*[[Hare Kryszna]] – potoczna nazwa organizacji wisznuickiej; znana [[mantra]] indyjska
*[[Harihara]] – bóstwo będące zjednoczeniem Boga [[Śiwa]] i [[Wisznu]]
*[[Hiady]] - gromada gwiazd w gwiazdozbiorze byka; nimfy w mitologii greckiej
*[[Himalaya]] - Mistrz, Ojciec wszystkich mistrzów (ryszich), małżonek bogini [[Mena]]; Duch Gór Himalajów
*[[Himavanti]] - Bogini [[Mena]] w północnym śiwaizmie, matka Parvati, małżonka Ducha Gór
*[[harmonium]] - indyjski instrument muzyczny
*[[hinduista]] – specjalista z zakresu religii lub wyznawca hinduizmu
*[[hinduizm]] - wierzenia i praktyki religijne na Półwyspie Indyjskim
*[[holi]] – indyjskie święto wiosny w pełnię Księżyca

===I===
*[[Imiona Indyjskie - Hindi]] - spis częściej używanych indyjskich imion męskich i żeńskich w języku Hindi
*[[Indra]] – "siła", wedyjski władca niebios Swargi, anielski Bóg Gromu, władca losu
*[[Indus]] - święta rzeka Indii i Pakistanu wzdłuż której powstała cywilizacja wedyjska; nazwa mieszkańca Indii
*[[inkarnacja]] – wcielenie duszy indywidualnej w materialną postać bytu
*[[Iśa]] (īśā/na) – pan, władca, duch w sercu; indyjskie imię Jezusa
*[[iśwara]] (īśvara) – pan, władca, czwarta emanacja Boga Śiwa odnoszona do serca
*[[itihasy]] – legendy, bohaterskie sagi, opowieści mitologiczne jak [[Mahabharata]] czy [[Ramajana]]

===J===
*[[Jadźurweda]] – jeden z czterech zbiorów świętych pism Wedy
*[[jadźńa]] – ofiara ogniowa
*[[Jama]] – zakazy moralne; anielskie Bóstwo śmierci i krainy zmarłych
*[[Jamuna]] - święta rzeka w Indii
*[[jantra]] - yantra, znak, symbol, diagram; używany do medytacji i skupienia oraz w rytuałach S
*[[joga]] – zjednoczenie, unia, połączenie, jedność; zbiór dyscyplin duchowych z Indii
*[[joganidra]] - mudra wyciszania pięciu zmysłów w jodze
*[[Jogasutry]] – księga jogi Patandźalego
*[[jogging]] - swobodne, luźne bieganie, amerykański bieg transowy wzięty z Tybetu
*[[jogin]] – adept jogi, który osiąga zjednoczenie, czwarty etap rozwoju, kaiwalin – wyzwolony
*[[juga]] – epoka, długi czas

===K===
*[[Kailaśa]] - leżąca w Tybecie po stronie chińskiej najświętsza góra hinduizmu i śiwaizmu oraz buddyzmu
*[[kaivalya]] - kaiwalja, stan jedyności, pełnego zjednoczenia z boskością, wyzwolenie
*[[Kali]] - Bogini, groźna małżonka Boga Śiva, ucieleśnia władzę nad śmiercią i czasem
*[[kali juga]] – epoka bogini, wyzwolenia kobiety, panowania nad materią, wiek żelazny
*[[Kalkin]] – zbawiciel, wyzwoliciel; imię nadchodzącej awatary Boga [[Wisznu]]
*[[kalpa]] – okres, epoka, wielki cykl czasu, większy niż [[juga]]
*[[Kamasutra]] - święta księga Indii o życiu erotycznym dla tantryków
*[[Kańćipuram]] - spol. Kanczipuram; śiwaickie święte miasto w stanie Tamil Nadu
*[[karańaśarira]] - spolszcz. karana śarira, ciało subtelne
*[[karma]], [[karman]] – czyn, akcja, los, przeznaczenie, skutek
*[[kasta]] – grupa społeczna w kulturze Indii
*[[Kaweri]] - jedna ze świętych rzek matek w Indii
*[[Khajuraho]] - święte miasto w Indii znane ze świątyń dekorowanych scenami z życia erotycznego
*[[kirtana]] - śpiewanie, recytowanie, intonowanie, tańczenie, jako praktyka duchowa
*[[klasyczne tańce hinduskie]] – opis typowych stylów indyjskiego tańca
*[[klątwa]] - rytualny urok lub czar sprowadzający nieszczęścia lub śmierć
*[[Konarak]] – miasto w Indii
*[[Kośa]] - ciało, powłoka, sfera świadomości
*[[Krama]] - jedna z głównych jogicznych szkół śiwaizmu kaszmirskiego
*[[kripa]] - krpa, łaska, błogosławieństwo, moc duchowa udzielana tylko w obecności guru
*[[krodha]] - gniew, złość, irytacja, jedna z sześciu bram piekielnych
*[[Kryszna (bóg)|Kryszna]] – deifikowany [[awatara]], wcielenie Boga [[Wisznu]]
*[[krysznaizm]] – jeden z głównych nurtów [[wisznuizm|wisznuizmu]]
*[[Ku-Jogin]] - zły jogin, fałszywy jogin, jogoszust, źle praktykujący, zwiedziony
*[[Kula]] - rodzina duchowego nauczyciela w sensie jego uczniów, pokrewieństwo duchowe
*[[Kularnavatantra]] - krótki tekst ezoteryczny szkoły Kula czy Kaula Tantry
*[[Kumbhaka]] - wstrzymywanie oddechu po wdechu dla napełnienia energią życia
*[[Kumbhamela]] - Święto Dzbanu, zlot joginów i ascetów odbywany co 3 lata w Indii
*[[Kundalini]] – Energia Wężowej Bogini Mądrości, moc ogniowa żeńskiej zasady boskości, [[śakti]]
*[[Kundalini Joga]] – tantryczna metoda obudzenia ogniowej mocy Bogini
*[[Kunti]] – matka pięciu braci Pandawa znanych z eposu [[Mahabharata]]
*[[Kurukszetra]] - równina w okolicy Delhi, miejsce bitwy Kryszny i Ardźuny z Kaurawami; miejsce powstania Bhagawad Gity

===L===
* [[Laja Joga]] – medytacyjna szkoła jogi oparta na pracy z ćakramami i mocy Kundalini
* [[Lakini]] – [[Rudrani]], małżonka Boga [[Rudra]], trzeciej emanacji Boga [[Śiwa]], królowa przyrody
* [[Lakszman]] – brat króla [[Rama]]
* [[Lakszmi]] – wisznuicka Bogini, małżonka Boga [[Wisznu]]
* [[Lalita]] – bogini, małżonka Boga Śiwa czczona w południowym [[śiwaizm|śiwaizmie]] i tradycji śrividya
* [[Lalla]] (sanskr. ''Lalāsa'') – śiwaicka mistrzyni Laja Jogi z XIV wieku
* [[Linga]] – śiwaicki symbol Boga-Absolutu, znak prapoczątku stworzenia
* [[Lemuria]] - wspominana historycznie w Ramajanie kraina demonów, dawna Wielka Lanka na Oceanie Indyjskim

===M===
*[[Mahabharata]] – epopeja opisująca dawne dzieje narodu indyjskiego
*[[Mahadewa]] – Wielki Anioł, Imię Śiwa
*[[maha juga]] – czterowiecze, epoka trwająca 4 miliony 320 tysięcy lat
*[[Mahabalipuram]] - święte miasto w Indii w stanie Tamil Nadu znane z kompleksu starożytnych świątyń Boga Śiwa
*[[mahatma]] – wielka dusza, tytuł wzniosłego mistrza duchowej hierarchii
*[[Maheśwara]] – jedno z imion Śiwy
*[[Maitreja]] – nauczyciel Ludzi i Aniołów, pierwotny Dźagad Guru dla wszystkich
*[[maja (religia)|maja]] – iluzja, złuda, zaćmienie
*[[Majapur]] - święte miasto w Indii gdzie ma siedzibę ruch krysznaitów
*[[mala]] – różaniec modlitewny, zwykle o 108 lub 1008 koralikach
*[[mandala]] - symboliczne zobrazowanie mocy i energii bostwa w formie diagramu
*[[mantra]] – słowo, wibracja, dźwięk; ochrona umysłu; fraza modlitewna
*[[manipura]] - Trzeci ośrodek energii w okolicy splotu słonecznego; Lotos o dziesięciu płatkach
*[[magia]] - najwyższy poziom praktycznej realizacji ezoteryzmu, okultyzmu, hermertyzmu i boskiej religii
*[[Manu]] – praojciec i prawodawca ludzkości, idealny wzór człowieczeństwa
*[[manusmryti]] – traktat wieszcza [[Manu]], księga braminów
*[[manwantara]] – cykl czasu dłuższy niż [[juga]], krótszy niż [[kalpa]]
*[[Mara (religie Wschodu)|Mara]], [[Marya]] – iluzja, koszmar, Zły Duch
*[[marutowie]] – niebiane, bogowie światłości, dworzanie Boga [[Indra]] oraz Boga [[Waju]]
*[[Mathura]] - święte miasto znane jako miejsce narodzin Awatara Kryszna
*[[Matsja]] – ryba, imię jednej z awatar, wcieleń Boga [[Wisznu]]; także [[asana]], pozycja w jodze
*[[medium]] - osoba kontaktująca się z duchami w sposób paranormalny
*[[Medjugorie]] - miejsce kontrowersyjnego objawienia maryjnego z lat 80-tych XX wieku w dawnej Jugosławii
*[[Mena]] lub [[Menaka]] - Bogini, niebiańska nimfa, Królowa Himalajów, Małżonka Ducha Gór [[Moria]]
*[[Mitra (mitologia)|Mitra]] – wedyjski i perski Bóg przyjaźni, życzliwości i miłosierdzia
*[[mitologia indyjska]] – lista wedyjskich i hinduistycznych Bogów oraz Bogiń
*[[mistyka]] - ezoteryczna dziedzina wiedzy o bezpośredniej łączności człowieka z bóstwem
*[[moksza (hinduizm)|moksza]] – wyzwolenie, ekstaza; skupienie mądrości; czwarty etap praktyki [[tantra|tantry]]
*[[Moria]] lub [[Moria|Morya]] - Ojciec Mistrzów Duchowych (Ryszich); znany jako Mistrz [[Himalaya]] lub [[Hermes]]
*[[mudra]] – pieczęć, pozycja i gest; zaawansowana praktyka [[joga|jogi]] lub tantry
*[[muladhara]] - lotos podstawy o czterech płatkach
*[[mumukszu]] – tęsknota za Bogiem, pragnienie połączenia z Najwyższym

===N===
*[[nadi]] – strumień, subtelny przewód dla energii duchowej; w jodze uczy się o 14 nadi podstawowych
*[[nada]] – Boski Głos wewnątrz, wibracja Wszechświata, "dźwięk" ciszy, wibracja Najwyższych, Bezforemnych Niebios
*[[Namaskar]] - hinduskie pozdrowienie: bądź pochwalony, także hołd zpokłonem jako [[Padnamaskar]]
*[[Narajana]] – Istota Najwyższego Boga, punkt, w którym Brahma, Wisznu i Śiwa są Jednym
*[[Narasinha]] – człowiek-lew, czwarta inkarnacja Pana Wisznu
*[[natjaśastra]] – klasyczny traktat o indyjskim tańcu duchowym
*[[nawiedzenie]] - stan bycia pod wpływem szkodliwego ducha lub demona
*[[Nashik]] - święte miasto kultury duchowej ramaitów w Indii
*[[neohinduizm]] - ruch odrodzenia starej duchowości hinduistycznej
*[[New Age]] - ruch na rzecz złotego wieku, lepszego życia i postępu
*[[nidra]] – jogiczny stan świadomości, sen jogiczny bez zjawisk sennych
*[[numerologia]] - wiedza o liczbach i ich interpretacji; wiedza z daty urodzenia, wartości imion i nazw

===O===
*[[okultyzm]] - wiedza tajemna, tajemnica, sekretność; ezoteryka; mistyka
*[[om (mantra)|om]] – święte słowo mocy rozpoczynające praktykę [[mantra|mantramów]], inaczej [[pranawa]]
*[[opętanie]] - owładnięcie człowieka lub zwierzęcia przez demona, złego ducha czyli asura
*[[oświecenie (religie Wschodu)|oświecenie]] – podstawowy duchowy cel adeptów jogi i tantry, po którym zaczyna się prawdziwa praktyka
*[[Or]] - boskie światło w tradycji hebrajskiej kabały i perskiej mistyki
*[[orgazm]] - w mistyce Wschodu stan seksualnego spełnienia i błoga ekstaza świętego seksu
*[[orgon]] - podstawowa energia kosmiczna w odkryciach Wilhelma Reicha

===P===
*[[Padanamaskara]] - dotknięcie stóp guru lub świętego
*[[pandawowie]] – pięciu bohaterów eposu [[Mahabharata]], symbol zwycięstwa zła nad dobrem
*[[paramatma]] – wyższa jaźń, wyższa dusza, nadjaźń lub naddusza, dusza wszechrzeczy, jaźń wszystkich istot
*[[Paraśurama]] – [[Rama]] z toporem, jeden z trzech herosów noszących imię Rama
*[[Parwati]] – Bogini Parwati, dobrotliwa małżonka Boga Wisznu
*[[parias]] – członek społeczności pozakastowej; najemnik, parobek, niewolnik
*[[piśaća]] - diabeł, upiór, zły, czort czyli najbardziej zezłośliwiona istota w materii mroku
*[[Plejadanie]] - wspominani w ezoteryce mieszkańcy planet z gromady Plejad, niepoprawnie znani jako Plejadianie, Plejaranie
*[[Plejadianie]] - właściwie [[Plejadanie]], hipotetyczni mieszkańcy Plejad
*[[Plejady]] - mistyczna gromada gwiazd w gwiazdozbiorze Byka
*[[Plejaranie]] - właściwie [[Plejadanie]], hipotetyczni mieszkańcy Plejad
*[[Patandżali]] – Patańdźali, indyjski [[Ryszi]], autor traktatu [[Jogasutry]]
*[[Pradźapati]] (Pradżapati) – aspekt Boskiego Ojca
*[[prasadam]] – wegetariański pokarm ofiarowany w czasie pudźy do spożycia, komunia
*[[pradżnia]] (prajńa) – prawiedza, mądrość, wszechwiedza, pierwotna zdolność zrozumienia
*[[prana]] – siła, energia witalna, moc życia i oddechu, energia słoneczna
*[[pratjaja]] – odczuwanie, odbiorczość, intuicyjna percepcja, czujność
*[[prema]] – duchowy dar Bożej Miłości, najwyższa i najczystsza postać Miłości
*[[Prythiwi]] – Bogini Ziemi; żywioł ziemi w filozofii indyjskiej
*[[pudźa]] – msza, nabożeństwo, rytuał religijny, ceremonia
*[[Purany]] – rodzaj świętych pism indyjskich
*[[Puri]] – miasto w Indii, jedna z czterech siedzib [[Śankaraćarja]] hinduizmu
*[[Purusza]] - dusza, jaźń, czysta istota, wnętrze, mieszkaniec wnętrza, człowiek
*[[Puszan]] – wedyjski Bóg rozkwitu i wzrostu, także duchowego
*[[Puszkar]] - miasto w Indii koło Ajmer słynne z głównej świątyni Boga Stwórcy, Brahma
*[[Puttaparthi]] - miejscowość w południowych Indiach, główna siedziba awatara Śri Sathya Sai Baba

===Q===
*[[qawwal]] - śpiewak, kantor
*[[qawwali]] - rodzaj muzyki praktykowany przez sufich i joginów w Indii

===R===
*[[Radha]] – małżonka Pana [[Kryszna (bóg)|Kryszny]]
*[[radźas]] – druga z trzech [[guny|gun]], pasja, ambicja, namiętność
*[[raga]] – przywiązanie lub rodzaj muzyki indyjskiej
*[[rakszas]] - rodzaj bardziej złośliwego i podłego demona jaszczurowego, asura
*[[Rama (bóg)|Rama]] – mityczny bohater i awatara [[Wisznu]], zwycięski pogromca demona [[Rawana]]
*[[Ramajana]] – epos opisujący dzieje króla [[Rama]] i zwycięstwo dobra nad złem
*[[rasa (hinduizm)|rasa]] – smak; w wisznuizmizmie rodzaj związku
*[[ratha]] - architektoniczna forma śwątyń budowanyc na kształt starożytnych rydwanów
*[[Ratha Jatra]] – wisznuickie Święto Rydwanu
*[[Ratri]] – wedyjska Bogini nocy, wieczora i zmierzchu; noc
*[[reinkarnacja]] – ponowne wcielanie żyjącej duszy (jaźni), atmana
*[[Reptilianie]] - rasa istot gadzich, jaszczurów z Oriona próbująca skolonizować ziemię i zniewolić ludzkość
*[[Rudra]] – imię Śiwa, aspekt Natury, Przyrody; trzecia emanacja Boga Śiwa, dawca lekarstw
*[[Rudraksza]] - mala, różaniec służący do recytowania modlitw i formuł magicznych, mantramów
*[[Rudrani]] - inaczej Lakini, małżonka Ducha Przyrody, Rudra-Deva
*[[runy]] - pierwotne pismo magiczne Skandynawii, Celtów, Germanów, a nawet Ormian, dane przez Odyna
*[[Rygweda]] – jedna z Wed – Świętych Ksiąg Starożytnej Indii
*[[Ryszi, riszi, rishi]] – mędrzec, mistrz madrości; klasa istot oświeconych
*[[ryta]] – prawo i porządek boski we wszechświecie, zasada ładu i harmonii

===S===
*[[Sadguru]] – zrealizowany guru, nauczyciel świata
*[[sadhana]] – dyscyplina praktyki duchowej, która prowadzi do realizacji
*[[sadhu]] – święty asceta, mistyk
*[[sahasrara]] - Siódmy ośrodek energii; [[lotos]] korony o tysiącu płatków ponad głową
*[[samadhi]] – ekstaza, stan świadomości w którym ustaje myślenie, zjednoczenie
*[[sampradaja]] – stowarzyszenie, zrzeszenie, zbór, zgromadzenie, braterska wspólnota joginów
*[[samourzeczywistnienie]] – w jodze niższy stopień duchowego oświecenia
*[[Samaweda]] – święta księga ekstatycznych pieśni, trzecia [[Wedy|Weda]]
*[[Samsara]], [[sansara]] – cierpienie, kołowrót narodzin i śmierci
*[[sannjasa]] – wyrzeczenie, najwyższy inicjacyjny stopień ucznia w jodze i tantrze, faza życia; życie mnicha lub mniszki,
*[[sangha]] – wspólnota, bractwo, zbór; grupa praktykujących jogę regularnie
*[[sankhja]] – klasyczna filozofia indyjska mająca podstawy w traktacie [[Bhagawad Gita]]
*[[sanskryt]] – starożytny alfabet indoeuropejski
*[[saptasindhawa]] – siedem świętych rzek w tradycji indyjskiej
*[[Saraswati]] – Bogini, patronka muzyki i wiedzy, małżonka Boga [[Brahma]]
*[[Saraswati (rzeka)]] - jedna z siedmiu świętych rzek matek płynąca z Himalajów poprzez Zachodnie Indii
*[[Sati]] – Bogini, pierwsza małżonka Boga Śiwa i córka Dakszy; [[Sati (ceremonia)|ceremonia pogrzebowa]]
*[[satja juga]] – epoka prawdy, złoty wiek, pierwsza część czterowiecza
*[[sattwa]] – najszlachetniejsza z trzech gun, określająca równowagę wewnętrzną, prawość, zgodność i spokój ducha
*[[Sawitar]] – wedyjski Bóg ucieleśniający duszę słońca i źródło życia
*[[sektofobia]] - zaburzenie psychiczne w postaci poczucia zagrożenia przez sekty
*[[sennik]] - podręcznik interpretacji snów; opis symboliki i znaczenia snów
*[[seremetyzm]] - brak kompetencji w zakresie ezoteryki
*[[Shirdi]] - święte miasto znane z wielkiej świątyni awatara Boga Śiwa, Bhagawana Śri Sainatha (Shirdi Sai Baba)
*[[siddha]] – cudotwórca, doskonały, rodzaj półboskich istot
*[[siddhi]] – charyzmatyczna moc duchowa, owoc duchowej realizacji; często dar duchowy, oznaka uświęcenia
*[[siedem matek]] – idea pochodzenia ludzkości od siedmiu Matek-Bogiń; Plejady
*[[Sita]] – dosłownie: "bruzda", Bogini urodzona w bruździe, małżonka proroka i awatara [[Rama]]
*[[sitar]] - indyjski i perski instrument muzyczny
*[[sevaka]] - służebnik, ofiarnik, osoba poświęcona służbie Bogu, Guru i Aszaramowi; Bhakta
*[[soma]] – święty napój mający na celu pojednanie z bóstwami niebios
*[[Subhadra]] – siostra awatara Kryszny
*[[Sufi]] - święty, czysty, mądry; mistyk
*[[Sufizm]] - mistyczny nurt filozoficzny
*[[Surja]] – anielski Bóg Słońca; dosłownie "słońce"
*[[sutra]] – zwięzły aforyzm służący jako środek do zapamiętania świętych nauk
*[[swami]] – Święty, Czcigodny, Dostojny; tytuł świętej osoby; Ojciec Święty
*[[swadhiszthana]] - drugi ośrodek energii poniżej pępka o sześciu płatkach
*[[swastyka]] – wedyjski symbol pomyślności i powodzenia w formie indyjskiego krzyża
*[[system kastowy]] – naturalny system podziału ról społecznych w kulturze wedyjskiej

===Sz===
*[[Szachy]] - Królewska gra indyjskiego pochodzenia mająca wiele wariantów
*[[Szastra]] - zobacz [[śastra]]
*[[Szatkarman]] - poszóstne uzdatnienie; sześć ćwiczeń oczyszczających z Hatha Jogi

===Ś===
*[[Śaka]], [[Sakka]] – buddyjski władca uważany za inkarnację Boga [[Indra]]
*[[śakti]] – moc i potęga boskiej natury, żeński aspekt Boga, Boskość; także siła czy energia udzielająca wszelkich charyzmatów, duchowych darów (siddhi).
*[[śaktyzm]] – kult Bogini i żeńskiej mocy w hinduizmie, podstawa [[tantra|tantry]]
*[[Śankara]] – reformator hinduizmu
*[[śastra]] - starożytny indyjski traktat poruszający tematy filozoficzno-religijne
*[[siddhi]] – cudowne zdolności i moce
*[[Śikhara]] – typ północnoindyjskiej świątyni
*[[Śiwa]] – Najświętsze Imię; Łaska, Przychylność, Trzecia Osoba Stwórcy niszcząca grzech, cierpienie, błędy i zło
*[[śiwaizm]] - indyjski i nepalski kult Boga Śiva w hinduizmie
*[[śiwaizm kaszmirski]] - jedna z sześciu głównych znanych szkół ezoteryczno-duchowych śiwaizmu
*[[śrawaka]] – uczeń słuchający nauk [[guru]] na własne uszy
*[[Śri]] – jedno z imion Bogini [[Lakszmi]]
*[[Śri jantra]] - wzorzec świętej geometrii przywołujący energię ezoterycznej bogini Śri Lalita Tripurasundari
*[[święta krowa]] – o indyjskim szacunku do matki krowy
*[[święty]] - osoba uznana za posiadającą boskie właściwości, często dar uzdrawiania lub materializacji [[wibhuti]]

===T===
*[[tabli]] - hinduski instrument muzyczny (bębenek)
*[[tamas]] – trzecia z trzech [[guna|gun]]; ciemność, zaślepienie, niewiedza
*[[tantryzm]] ([[śaktyzm]]) – religijna filozofia i kultura, siła seksualna łącząca pierwiastek żeński i męski
*[[Tara]] – forma Bogini, jedna z dziesięciu archetypów małżonki Boga Śiwy, występuje w pięciu postaciach
*[[tattwa]] – prawda, prawdziwa istota, podstawowa zasada, prawdziwy byt
*[[telepatia]] - odczuwanie na odległość; komunikacja pomiędzy umysłami
*[[tilaka]] (bindi) – kropka z pasty sandałowej malowana na czole hinduskich kobiet lub znak malowany na ciele typowy dla danej sampradaji
*[[Tiruvannamalai]] - święte miasto śiwaitów w Indii u stóp góry Arunachala, celu pielgrzymujących joginów
*[[tithi]] – jednostka czasu równa jednemu dniu księżycowemu
*[[treta juga]] – druga część czterowiecza, wiek srebrny w naukach hinduizmu
*[[trimurti]] – Trójca Święta – Brahma (Kreacja), Wisznu (Utrzymanie), Śiwa (Niszczenie)
*[[Trzecie Oko]] - szósty ośrodek rozwoju wyższej świadomości; punkt jasnowidzenia; źródło magicznych mocy
*[[trzech ojców]] – doktryna wisznuicka
*[[tulasi]] – rodzaj kwiatu używanego w ceremoniach religijnych typu "puja"
*[[turija]] – stan ciągłej świadomości
*[[Twaszar]] – wedyjski Bóg – Architekt, Twórca

===U===
* [[Uma]] – małżonka Boga [[Śiwa]], jedno z imion Bogini [[Parwati]]
* [[Upadewa]] (Upadeva) – w mitologii indyjskiej: półanioł, półbóg
* [[Upaniszady]] – sanskrycki gatunek literacki
* [[Uszas]] – Bogini świtu, jutrzenki, poranka przed wschodem słońca

===V===

*[[Varanasi]] - Benares, święte miasto hinduizmu i buddyzmu w Indii
*[[Viśuddha]] - Piąty ośrodek energii w okolicy gardła; Lotos o szesnastu płatkach
*[[Voodoo]] - czytane "wudu", szamańska religia znana z Haiti, a pochodząca z Afryki
*[[Vrindavan]] - święte miasto krysznaitów, miejsce dzieciństwa Awatara Kryszny

===W===
*[[wahana]] – nosiciel, pojazd; zwierzę na którym w ikonografii hinduistycznej podróżuje Bóstwo
*[[Waju]] (Vāyu) – wedyjski Bóg powietrza, wiatru, zdrowia i światła
*[[Wamana]] – czwarta inkarnacja Boga Wisznu w postaci karła, pogromcy demona Bali
*[[Wampiry]] - istoty żywiące się cudzą energią życia, a także wysysaną krwią
*[[wanaprastha]] – faza życia, jedna z czterech aśram
*[[Waraha]] – trzecia inkarnacja Boga Wisznu w postaci Dzika
*[[warna]] – kasta, zasadnicza grupa społeczna
*[[Waruna]] – wedyjski Bóg czuwający nad ładem i porządkiem wszechświata
*[[wedanta]] – indyjski ruch filozoficzny będący kontynuacją i objaśnieniem Wedy
*[[wedanta sutra]] – święta księga wedanty
*[[Wedy]] (Veda) – święte Pisma indoeuropejczyków, arjan i współcześnie hindusów
*[[wedyzm]] – najstarszy kierunek hinduskiej religijności arjan (aryjczyków)
*[[wegetarianizm]] – zdrowe jogiczne odżywianie z wyłaczeniem tego co pochodzi z zabijania zwierząt
*[[wibhuti]] – cudownie materializowany popiół, symbol czystości i świętości, łaska Pana Śiwy
*[[Wilkołak]] - człowiek w amoku przemieniający się w drapieżnego wilka
*[[wirat]] - słowo sanskryckiego pochodzenia oznaczające Naturę jako MOST do Boga
*[[wisznuizm]] – jeden z trzech głównych nurtów religijności i duchowości indyjskiej
*[[Wrindawana]] – święte miasto wisznuitów w Indii
*[[Wrytra]] – demon, asura, zły duch, demon złej myśli i negatywizmu pokonany przez Boga Indra

===X===

===Y===
*[[yajna]] - rytuał ofiarny, ceremonia ogniowa
*[[yajurveda]] - jedna z czterech wed tycząca kultu ofiarniczego i rytuału
*[[Yam]] - sylaba nasienna, bidźa mantram w ośrodku serca, w [[anahata]]
*[[yama]] - zasady moralne; bóstwo śmierci; zakaz moralny
*[[yamuna]] - rzeka w Indii
*[[yantra]] - znak, symbol, talizman, diagram ochronny lub magiczny, zwykle związany z bóstwem i mantrą
*[[Yeti]] - legendarny człowiek śniegu w Himalajach
*[[yoga]] --->zobacz [[joga]]
*[[yoga mudra]] - lotosowe zjednoczenie z guru
*[[yoganidra]] - proces wyciszania i powściągania zmysłów; rodzaj mudry
*[[Yogin]] - osoba praktykująca jogę

===Z===
*[[zaratusztrianizm]] (zoroastryzm) – religia objawiona starożytnych Medów i Persów
*[[Zend-Avesta]] - święta księga, biblia zaratusztrian
*[[Zombi]] - ożywiony nieboszczyk lub osoba w transie, zwykle pod wpływem czaru lub ziół

[[Category:Meta-strony Himalaya-Wiki]]

Brahmasutry

2009-06-25T11:21:39Z

Ganeś: wywalenie niepasującego tu fragmentu, który przypadkiem skopiowałem z własnego tekstu

Perun

2009-06-25T11:20:17Z

Ganeś: nowy

'''Perun''' - jedno z najważniejszych Bóstw starożytnych Słowian. Był Bogiem piorunów, jednym z najsilniej czczonych Bogów. Utożsomiany nawet ze [[Świętowit]]em, uważany przez niektórych badaczy za głównego Boga Słowian.

[[Kategoria:Hasło]]

Dharmaradźa

2009-06-25T11:17:42Z

Ganeś: redir

#REDIRECT[[Jama]]

Gopala Kryszna

2009-06-25T11:11:07Z

Ganeś: redir

#REDIRECT[[Kryszna]]

Indeks Haseł

2009-06-25T11:09:43Z

Ganeś: /* R */ zapisanie nazwy w transkrypcji pro-polskiej

__NOTOC__
===Ezoteryczny Alfabet===
Oto lista pojęć związanych z wedyzmem, jogą, tantrą, hinduizmem, kulturą wedyjską, ezoteryką, magią, okultyzmem, astrologią, które znajdują się ('''niebieskie''') lub powinny się znaleźć ('''czerwone''') w polskiej '''Himalaya-Wiki'''. Oczywiście listę tę można, a nawet trzeba rozszerzać o nowe pojęcia.

<div style="padding:10px; padding-top:5px; background:#FFCCFF;">
'''Najpopularniejsze Hasła na Himalaya-Wiki:'''
<DPL>
category = Hasło
ordermethod = counter
order = descending
addpagecounter = true
count = 11
</DPL>
</div>

===Skocz do hasła na literkę===
[[#A|A]] - [[#B|B]] - [[#C|C]] - [[#Ć|Ć]] - [[#D|D]] - [[#E|E]] - [[#F|F]] - [[#G|G]] - [[#H|H]] - [[#I|I]] - [[#J|J]] - [[#K|K]] - [[#L|L]] - [[#M|M]] - [[#N|N]] - [[#O|O]] - [[#Q|Q]] - [[#P|P]] - [[#R|R]] - [[#S|S]] - [[#Sz|Sz]] - [[#Ś|Ś]] - [[#T|T]] - [[#U|U]] - [[#V|V]] - [[#W|W]] - [[#X|X]] - [[#Y|Y]] - [[#Z|Z]]
----

===A===
*[[abhajamudra]] - sanskr. abhaya-mudră; gest mistrza rozpraszający obawy i wątpliwości ucznia
*[[Adept]] - Mistrz Mądrości, istota przekraczająca ponadludzki stan
*[[advaita]] – indyjska filozofia niedualna, doktryna, główna szkoła wedanty
*[[adżna]], [[adźńa]], [[ajńa]] - Szósty ośrodek energii w głowie; Lotos o dziewięćdziesięciu sześciu płatkach
*[[agama]] – pisemny przekaz nauk
*[[Agni]] – Ogień, Płomień; żywioł ognia; bóstwo czy anioł Ognia
*[[agnihotra]] – wedyjski rytuał ogniowy
*[[ahinsa]] – zasada niekrzywdzenia i niezabijania stworzeń
*[[Ajhole]] - święte miasto Durgi w stanie Karnataka w Indii
*[[ajńa]] - trzecie oko w treningu jogi
*[[ajurweda]] - indyjska medycyna naturalna, formalnie akceptowana przez WHO
*[[Akaśa]] - światło, dżwięk, przestrzeń, duch, kosmiczny eter
*[[Allah]] - słowo Bóg w języku arabskim, powszechnie przyjęte przez islam, odczytywanie słowa [[Elohim]]
*[[Allahabad]] - święte miasto w środk.-półn. Indii gdzie co 12 lat obchodzi się Kumbhamella
*[[Amarnath]] - święta jaskinia himalajska w Kaszmirze koło Śrinagaru
*[[amryta]] – nektar nieśmiertelności, boski napój
*[[anahata]] - Czwarty ośrodek energii w okolicy serca; Lotos o dwunastu płatkach
*[[ananda]] – stan szczęścia i błogości, wrodzona rozkosz ducha
*[[Ananta]] – nieskończoność; imię węża w mitologii Indii
*[[anava]] – egotyzm, złudna niższa jaźń w naukach jogi
*[[anioły]] - duchowe byty służące Bogu, stojące na straży dobra i prawdy; niebianie; dewy
*[[Anunnaki]] - mezopotamskie istoty gadzie podszywające się pod bogów z nieba, jaszczury
*[[Arati]] - hinduistyczny rytuał
*[[arhat]] - oświecony mistrz duchowy
*[[Arunachala]] - święta góra południowych śiwaitów, joginów i tantryków w Tiruvannamalai w stanie Tamil Nadu w Indii
*[[artha]] - druga faza rozwoju duchowego w tantrach; powodzenie, dobrobyt; radzenie sobie w życiu;
*[[Aryaman]] - jeden z synów Aditi; Anioł stróż narodu Polan
*[[ascendent]] - znak zodiaku który wschodził nad horyzontem w momencie urodzin czy innej badanej daty
*[[astrologia]] - podstawowy przedmiot każdej ezoterycznej szkoły, wiedza o wpływie gwiazd i planet
*[[astrologia wedyjska]] - zachowana na wschodzie starożytna szkoła boskiej astrologii
*[[asura]] - demon, nienaturalny, anty-sura, sztuczny, czort, diabeł, anty-boski
*[[Atlantyda]] - wspominana historycznie przez Platona wielka wyspa i kraina na Oceanie Atlantyckim
*[[atman]] - dusza, jaźń, mieszkaniec serca, istota, rdzeń, ten który jest
*[[aura]] - [[biopole]] w radiestezji i bioterapii otoczka energetyczna żywej istoty, aureola świętych
*[[avatara]] - zstąpienie, wcielenie, emanacja Bóstwa, deva lub devi, żywy anioł Boży
*[[Awesta]] - natchnione Pismo Święte wyznawców mazdaizmu i zaratusztrianizmu (zoroastryzmu)

===B===
*[[Balarama]] – brat Śri Kryszny
*[[ban-guru]] - fałszywy, zły guru, bez mistrza i tradycyjnej linii przekazu, samozwaniec
*[[Bhaga]] - jeden z dwunastu synów Aditi
*[[Bhagawad Gita]] – święta księga hinduizmu; traktat 18 lekcji jogi
*[[bhagawan]] – pan, władca, mistrz, błogosławieństw dawca
*[[bhawana]] - boskie zamierzenie, stwarzanie, istnienie, odczuwanie
*[[bhakta]] – wielbiciel, ofiarnik, czciciel
*[[bhakti]] – oddanie duchowe, uwielbienie, żarliwość, adoracja bóstwa
*[[bhakti joga]] – joga duchowego oddania i wielbienia
*[[bharatanatiam]] – klasyczny taniec indyjski
*[[Bhima]] – jeden z [[pandawowie|Pandawów]]; groźne imię Boga Śiwy
*[[bies]] - nieczysta siła opętująca, [[czart]], diabeł
*[[bindi]] – czerwona kropka na czole kobiety
*[[bindu]] - dosł. "kropla", "punkt", "nasienie", "ziarno"; jeden punkt, brama transcendencji
*[[biofizyka]] - dziedzina naukowa z pogranicza fizyki i biologi, bada też [[aura|aury]]
*[[biopole]] - inaczej [[aura]], eteryczna czy energetyczna otoczka żywej istoty
*[[Bollywood]] - największa na świecie wytwórnia filmowa w Bombaju (Mumbai) w Indii
*[[bodhi]] – oświecenie, ucieleśnienie światłości
*[[Bóg]] - Absolut, Najwyższa Istota, Wszechduch, [[Brahman]], [[Śiwa]], [[El]], [[Elohim]], [[Allah]]
*[[brahmaćarja]] – wstrzemięźliwość, celibat, boskie przewodnictwo, posłannictwo
*[[Brahma]] - Stwórca, kreator, Bóg Ojciec, Stwórca Wszechświata; zachodnia interpretacja pojęcia Brahman;
*[[Brahman]] - Wszechduch, Bóg, Absolut, Bóg-Duch; kapłan hinduistyczny, "oddech umysłu"
*[[Brahmany]] – komentarze objasniające rytuały wedyjskie i sens ofiary
*[[Brahmaputra]] - rzeka w Indii, Syna Boży
*[[Brahmawidja]] - sanskr. Brahma-Vidyã, Boska Wiedza, Mądrość Boża;
*[[braminizm]] – powedyjski nurt religijny kasty braminów
*[[Budha]] - planeta Merkury; symbol posłańca Bogów; planeta badana w kosmogramie osób podających się za awatarów;

===C===
*[[chiromancja]] -system analizowania osobowości oraz odczytywania możliwości kształtowania losu, czytanie karmana z dłoni
*[[czakra/m]] ---> zobacz [[ćakram]]
*[[czintamani]] ---> zobacz [[ćintamani]]
*[[czart]] - rodzaj demona czy diabła w mitologii słowiańskiej

===Ć===
*[[Ćanda]] - bł. spolszcz. Czanda; olbrzym, gigant; demoniczny olbrzym w mitologii Wschodu;
*[[ćakram]] - dysk, krąg, okrąg, wirujący dysk, ośrodek energii duchowej, organ duszy
*[[ćandra]] - księżyc, bóstwo księżyca, anioł księżyca
*[[ćela]] - sługa, służebnik, wierny uczeń Mistrza, adept Drogi, sewaka
*[[Ćidambaram]] - święte miasto śiwaitów w południowej Indii w stanie Tamil Nadu
*[[ćintamani]] - ćinta-mani, świadomości klejnot, moc spełniająca życzenia, klejnot umysłu

===D===
*[[damaru]] – śiwaicki bębenek rytualny zwężony w środku, używany też w Tybecie
*[[danda]] – święta laska, kij dharmy samnjasina
*[[darpa]] - arogancja, powszechnie potępiana w religijnych tekstach Wschodu cecha blokująca rozwój duchowy
*[[darpana]] - sanskr. darpańa; zwierciadło dharmy; lustro guru; umysł mistrza jest zwierciadłem, lustrem dla ucznia
*[[darśan]] (darśana) – widzenie bóstwa lub guru
*[[Dattatreja]] – wielki jogin, mistrz [[adwajta]] wedanty, troista inkarnacja
*[[derwisz]] - mistyk, błazen, poeta, uczony, tancerz, wędrowiec, nędzarz, bogacz, asceta, sufi
*[[dewa]] – Bóg, Anioł, Świetlista Istota, Niebianin
*[[Dewi]] – Bogini, dziewica, niebianka, anielica
*[[Dewaczan]] – Niebiosa zapełnione przez Anioły, przez bogów, niebian
*[[Dharani]] - dosł. "skoncentrowana", "skupiona"; pieśń uzdrowienia; Bogini w lotosie [[Adżna]]
*[[dharma]] – prawo, zasady duchowe, nauka i praktyka, reguły drogi
*[[Dharmaradźa]] - sanskr. Dharmarãja; Król Dharmy; Władca Boskich Praw; imię Boga Jama, władcy zmarłych
*[[dhjana]] (dhyāna) – medytacja, płynięcie ku światłu, pojazd światła
*[[diabeł]] - zły duch, szatan, demon
*[[digambara]] - jeden z głównych nurtów dżinizmu
*[[Djaus]], Diwa – Niebo, Bóg niebios, ojciec niebios
*[[Djuloka]] - sanskr. Dyuloka; Niebiosa; patrz [[Dewaczan]]
*[[Dogoni]] - Dogonowie, lud w Mali znany z tajemniczej wiedzy o Syriuszu
*[[Durga]] – groźna forma Bogini Śakti, niszczycielka zła i demonów
*[[Dwaraka]] - miasto w Indii mające ponad 5 tysięcy lat historii, historyczna siedziba Gopala Kryszna
*[[dwapara juga]] – trzeci okres Mahajugi, wiek brązowy w hinduizmie
*[[Dźagannatha]] – "Strażnik Planety", znana forma Kryszny czczona w wisznuizmie
*[[Dźapa]] - powtarzanie, recytowane; odmawianie różańca
*[[Dźapamala]] - sanskr. Japamãlã; różaniec zwykle z ziarenek drzewa [[Rudraksza]]
*[[dżina]] – zwyciężca, adept hatha jogi, mistrz [[dżinizm|dżinizmu]]
*[[dżinizm]] - jedna z najstarszych i najważniejszych religii Indii
*[[dźiwa]] – dusza, jaźń żyjąca wewnątrz cielesnej powłoki
*[[dźjotisz]] – światło, blask, [[astrologia wedyjska]]
*[[dźniana]] – cudowny dar Bożej mądrości, przenikliwe zrozumienie boskich spraw i zasad
*[[dźnianamudra]] - sanskr. Jñãnamudrã; gest mądrości; postawa przekazywania wiedzy i mądrości

===E===
*[[egregor]] - zbiorowa, podświadoma jaźń jakiejś grupy, wyznania czy plemienia
*[[ejnesof]] - także ejnsof to w fil. hebr. Nieskończoność
*[[ekagrata]] – jednolitość, zwartość, stały stan skupienia w jodze
*[[ekologia]] - nauka o strukturze i funkcjonowaniu przyrody
*[[eksterioryzacja]] - OBE, podróżowanie świadomości poza ciałem fizycznym
*[[El]] - Bóg, bóstwo męskie w kulturze semickiej, fenickiej i ugaryckiej
*[[Elefanta]] - wyspa u zatoce Mumbajskiej w Indii znana z kultu Śiwa Trójgłowego
*[[Elim]] - Bogowie, bóstwa, anioły w językach semickich
*[[Elil]] - hebrajskie 'elijl' to bóstwo, bożek, bożyszcze, idol
*[[Elohim]] - hebr. elohijm, arab. Allah to Bóg, Absolut, Boska Para lub Bogowie (Empireum Bogów)
*[[Elura]] - zespół świątynny hinduski, buddyjski i dżinijski w stanie Maharashthra w Indii
*[[emet]] - hebr. prawda, rzeczywistość, realność,
*[[emunah]] - hebr. wiara, zaufanie, podstawowe pojęcie religijne od emun wierność, ufność
*[[enosz]] - hebr. człowiek, istota ludzka
*[[enoszut]] - hebr. ludzkość, rodzaj ludzki
*[[ezoteryka]] - wiedza wewnętrzna, sekretna, tajemna

===F===
*[[fakir]] - suficki i muzułmański święty, cudotwórca, charyzmatyk w islamie
*[[fana]] - proces rozpuszczania ego; oczyszczanie, obmywanie się

===G===
*[[gandharwa]] – klasa niebiańskich istot, półbogów [[Upadewa]] o dobrej naturze i wielkim artyzmie
*[[Ganeśa]] - Pan Zastępów, starszy Syn Boga Śiwa i Bogini Parwati, ucieleśnia mądrość i wiedzę
*[[Ganga (hinduizm)|Ganga]] – sposzcz. Ganges, święta rzeka w Indii
*[[Garuda]] – ptak [[wahana]] Boga [[Wisznu]], rodzaj wielkiego orła
*[[gatha]] – duchowe nauki i instrukcje podane rytmicznym wierszem do recytacji
*[[gematria]] - numerologia oparta na języku hebrajskim i świętej geometrii; miara liczby i znaków
*[[Elefanta|Gharapuri]] - inaczej Elefanta wyspa w zatoce Mumbajskiej znana z posągów Śiwa
*[[gnoza]] - poznanie; scieżka poznawania wyższej wiedzy; odpowiada [[dźniana]] jodze
*[[Godawari]] - jedna z siedmiu świętych rzek matek w Indii
*[[Goloka]] - jedna ze sfer niebios; duchowa planeta
*[[gopi]] – pasterka, tancerka, dusza wielbiąca pana Krysznę
*[[Govardhana]] - święte wzgórze krysznaitów koło miasta Vrindavan w Indii
*[[gryhastha]] – etap gospodarza domu w życiu
*[[guna]] – więź, związanie, połączenie, zasada twórcza
*[[guru]] - mistrz i przewodnik duchowy, nauczyciel duchowy, awatara
*[[guru-dakśina]] – datek na rzecz mistrza i jego świątyni czy szkoły religijnej
*[[gurukula]] – dom guru, aśrama, stała rezydencja mistrza, centrum duchowe

===H===
*[[Haimawati]]- sanskr. Haimavatĭ; córka góry; córka Himalajów; jedno z imion Bogini [[Parwati]]
*[[Halahala]] - sanskr. Hālāhala; trucizna jaką wypił Bóg Śiva, aby demony nie zatruły świata
*[[Hamsa]], Hansa - wahana, pojazd Boga Brahma w postaci świętej wielkiej gęsi wędrownej; mylnie tłum. jako łabędź
*[[Hanuman]] – król małp, koalicjant Ramy w walce z demonem Rawaną
*[[Harappa]] - miasto w Pakistanie (dawniej India Zachodnia) zniszczone w dawnych czasach przez wybuch atomowy
*[[Hare Kryszna]] – potoczna nazwa organizacji wisznuickiej; znana [[mantra]] indyjska
*[[Harihara]] – bóstwo będące zjednoczeniem Boga [[Śiwa]] i [[Wisznu]]
*[[Hiady]] - gromada gwiazd w gwiazdozbiorze byka; nimfy w mitologii greckiej
*[[Himalaya]] - Mistrz, Ojciec wszystkich mistrzów (ryszich), małżonek bogini [[Mena]]; Duch Gór Himalajów
*[[Himavanti]] - Bogini [[Mena]] w północnym śiwaizmie, matka Parvati, małżonka Ducha Gór
*[[harmonium]] - indyjski instrument muzyczny
*[[hinduista]] – specjalista z zakresu religii lub wyznawca hinduizmu
*[[hinduizm]] - wierzenia i praktyki religijne na Półwyspie Indyjskim
*[[holi]] – indyjskie święto wiosny w pełnię Księżyca

===I===
*[[Imiona Indyjskie - Hindi]] - spis częściej używanych indyjskich imion męskich i żeńskich w języku Hindi
*[[Indra]] – "siła", wedyjski władca niebios Swargi, anielski Bóg Gromu, władca losu
*[[Indus]] - święta rzeka Indii i Pakistanu wzdłuż której powstała cywilizacja wedyjska; nazwa mieszkańca Indii
*[[inkarnacja]] – wcielenie duszy indywidualnej w materialną postać bytu
*[[Iśa]] (īśā/na) – pan, władca, duch w sercu; indyjskie imię Jezusa
*[[iśwara]] (īśvara) – pan, władca, czwarta emanacja Boga Śiwa odnoszona do serca
*[[itihasy]] – legendy, bohaterskie sagi, opowieści mitologiczne jak [[Mahabharata]] czy [[Ramajana]]

===J===
*[[Jadźurweda]] – jeden z czterech zbiorów świętych pism Wedy
*[[jadźńa]] – ofiara ogniowa
*[[Jama]] – zakazy moralne; anielskie Bóstwo śmierci i krainy zmarłych
*[[Jamuna]] - święta rzeka w Indii
*[[jantra]] - yantra, znak, symbol, diagram; używany do medytacji i skupienia oraz w rytuałach S
*[[joga]] – zjednoczenie, unia, połączenie, jedność; zbiór dyscyplin duchowych z Indii
*[[joganidra]] - mudra wyciszania pięciu zmysłów w jodze
*[[Jogasutry]] – księga jogi Patandźalego
*[[jogging]] - swobodne, luźne bieganie, amerykański bieg transowy wzięty z Tybetu
*[[jogin]] – adept jogi, który osiąga zjednoczenie, czwarty etap rozwoju, kaiwalin – wyzwolony
*[[juga]] – epoka, długi czas

===K===
*[[Kailaśa]] - leżąca w Tybecie po stronie chińskiej najświętsza góra hinduizmu i śiwaizmu oraz buddyzmu
*[[kaivalya]] - kaiwalja, stan jedyności, pełnego zjednoczenia z boskością, wyzwolenie
*[[Kali]] - Bogini, groźna małżonka Boga Śiva, ucieleśnia władzę nad śmiercią i czasem
*[[kali juga]] – epoka bogini, wyzwolenia kobiety, panowania nad materią, wiek żelazny
*[[Kalkin]] – zbawiciel, wyzwoliciel; imię nadchodzącej awatary Boga [[Wisznu]]
*[[kalpa]] – okres, epoka, wielki cykl czasu, większy niż [[juga]]
*[[Kamasutra]] - święta księga Indii o życiu erotycznym dla tantryków
*[[Kańćipuram]] - spol. Kanczipuram; śiwaickie święte miasto w stanie Tamil Nadu
*[[karańaśarira]] - spolszcz. karana śarira, ciało subtelne
*[[karma]], [[karman]] – czyn, akcja, los, przeznaczenie, skutek
*[[kasta]] – grupa społeczna w kulturze Indii
*[[Kaweri]] - jedna ze świętych rzek matek w Indii
*[[Khajuraho]] - święte miasto w Indii znane ze świątyń dekorowanych scenami z życia erotycznego
*[[kirtana]] - śpiewanie, recytowanie, intonowanie, tańczenie, jako praktyka duchowa
*[[klasyczne tańce hinduskie]] – opis typowych stylów indyjskiego tańca
*[[klątwa]] - rytualny urok lub czar sprowadzający nieszczęścia lub śmierć
*[[Konarak]] – miasto w Indii
*[[Kośa]] - ciało, powłoka, sfera świadomości
*[[Krama]] - jedna z głównych jogicznych szkół śiwaizmu kaszmirskiego
*[[kripa]] - krpa, łaska, błogosławieństwo, moc duchowa udzielana tylko w obecności guru
*[[krodha]] - gniew, złość, irytacja, jedna z sześciu bram piekielnych
*[[Kryszna (bóg)|Kryszna]] – deifikowany [[awatara]], wcielenie Boga [[Wisznu]]
*[[krysznaizm]] – jeden z głównych nurtów [[wisznuizm|wisznuizmu]]
*[[Ku-Jogin]] - zły jogin, fałszywy jogin, jogoszust, źle praktykujący, zwiedziony
*[[Kula]] - rodzina duchowego nauczyciela w sensie jego uczniów, pokrewieństwo duchowe
*[[Kularnavatantra]] - krótki tekst ezoteryczny szkoły Kula czy Kaula Tantry
*[[Kumbhaka]] - wstrzymywanie oddechu po wdechu dla napełnienia energią życia
*[[Kumbhamela]] - Święto Dzbanu, zlot joginów i ascetów odbywany co 3 lata w Indii
*[[Kundalini]] – Energia Wężowej Bogini Mądrości, moc ogniowa żeńskiej zasady boskości, [[śakti]]
*[[Kundalini Joga]] – tantryczna metoda obudzenia ogniowej mocy Bogini
*[[Kunti]] – matka pięciu braci Pandawa znanych z eposu [[Mahabharata]]
*[[Kurukszetra]] - równina w okolicy Delhi, miejsce bitwy Kryszny i Ardźuny z Kaurawami; miejsce powstania Bhagawad Gity

===L===
* [[Laja Joga]] – medytacyjna szkoła jogi oparta na pracy z ćakramami i mocy Kundalini
* [[Lakini]] – [[Rudrani]], małżonka Boga [[Rudra]], trzeciej emanacji Boga [[Śiwa]], królowa przyrody
* [[Lakszman]] – brat króla [[Rama]]
* [[Lakszmi]] – wisznuicka Bogini, małżonka Boga [[Wisznu]]
* [[Lalita]] – bogini, małżonka Boga Śiwa czczona w południowym [[śiwaizm|śiwaizmie]] i tradycji śrividya
* [[Lalla]] (sanskr. ''Lalāsa'') – śiwaicka mistrzyni Laja Jogi z XIV wieku
* [[Linga]] – śiwaicki symbol Boga-Absolutu, znak prapoczątku stworzenia
* [[Lemuria]] - wspominana historycznie w Ramajanie kraina demonów, dawna Wielka Lanka na Oceanie Indyjskim

===M===
*[[Mahabharata]] – epopeja opisująca dawne dzieje narodu indyjskiego
*[[Mahadewa]] – Wielki Anioł, Imię Śiwa
*[[maha juga]] – czterowiecze, epoka trwająca 4 miliony 320 tysięcy lat
*[[Mahabalipuram]] - święte miasto w Indii w stanie Tamil Nadu znane z kompleksu starożytnych świątyń Boga Śiwa
*[[mahatma]] – wielka dusza, tytuł wzniosłego mistrza duchowej hierarchii
*[[Maheśwara]] – jedno z imion Śiwy
*[[Maitreja]] – nauczyciel Ludzi i Aniołów, pierwotny Dźagad Guru dla wszystkich
*[[maja (religia)|maja]] – iluzja, złuda, zaćmienie
*[[Majapur]] - święte miasto w Indii gdzie ma siedzibę ruch krysznaitów
*[[mala]] – różaniec modlitewny, zwykle o 108 lub 1008 koralikach
*[[mandala]] - symboliczne zobrazowanie mocy i energii bostwa w formie diagramu
*[[mantra]] – słowo, wibracja, dźwięk; ochrona umysłu; fraza modlitewna
*[[manipura]] - Trzeci ośrodek energii w okolicy splotu słonecznego; Lotos o dziesięciu płatkach
*[[magia]] - najwyższy poziom praktycznej realizacji ezoteryzmu, okultyzmu, hermertyzmu i boskiej religii
*[[Manu]] – praojciec i prawodawca ludzkości, idealny wzór człowieczeństwa
*[[manusmryti]] – traktat wieszcza [[Manu]], księga braminów
*[[manwantara]] – cykl czasu dłuższy niż [[juga]], krótszy niż [[kalpa]]
*[[Mara (religie Wschodu)|Mara]], [[Marya]] – iluzja, koszmar, Zły Duch
*[[marutowie]] – niebiane, bogowie światłości, dworzanie Boga [[Indra]] oraz Boga [[Waju]]
*[[Mathura]] - święte miasto znane jako miejsce narodzin Awatara Kryszna
*[[Matsja]] – ryba, imię jednej z awatar, wcieleń Boga [[Wisznu]]; także [[asana]], pozycja w jodze
*[[medium]] - osoba kontaktująca się z duchami w sposób paranormalny
*[[Medjugorie]] - miejsce kontrowersyjnego objawienia maryjnego z lat 80-tych XX wieku w dawnej Jugosławii
*[[Mena]] lub [[Menaka]] - Bogini, niebiańska nimfa, Królowa Himalajów, Małżonka Ducha Gór [[Moria]]
*[[Mitra (mitologia)|Mitra]] – wedyjski i perski Bóg przyjaźni, życzliwości i miłosierdzia
*[[mitologia indyjska]] – lista wedyjskich i hinduistycznych Bogów oraz Bogiń
*[[mistyka]] - ezoteryczna dziedzina wiedzy o bezpośredniej łączności człowieka z bóstwem
*[[moksza (hinduizm)|moksza]] – wyzwolenie, ekstaza; skupienie mądrości; czwarty etap praktyki [[tantra|tantry]]
*[[Moria]] lub [[Moria|Morya]] - Ojciec Mistrzów Duchowych (Ryszich); znany jako Mistrz [[Himalaya]] lub [[Hermes]]
*[[mudra]] – pieczęć, pozycja i gest; zaawansowana praktyka [[joga|jogi]] lub tantry
*[[muladhara]] - lotos podstawy o czterech płatkach
*[[mumukszu]] – tęsknota za Bogiem, pragnienie połączenia z Najwyższym

===N===
*[[nadi]] – strumień, subtelny przewód dla energii duchowej; w jodze uczy się o 14 nadi podstawowych
*[[nada]] – Boski Głos wewnątrz, wibracja Wszechświata, "dźwięk" ciszy, wibracja Najwyższych, Bezforemnych Niebios
*[[Namaskar]] - hinduskie pozdrowienie: bądź pochwalony, także hołd zpokłonem jako [[Padnamaskar]]
*[[Narajana]] – Istota Najwyższego Boga, punkt, w którym Brahma, Wisznu i Śiwa są Jednym
*[[Narasinha]] – człowiek-lew, czwarta inkarnacja Pana Wisznu
*[[natjaśastra]] – klasyczny traktat o indyjskim tańcu duchowym
*[[nawiedzenie]] - stan bycia pod wpływem szkodliwego ducha lub demona
*[[Nashik]] - święte miasto kultury duchowej ramaitów w Indii
*[[neohinduizm]] - ruch odrodzenia starej duchowości hinduistycznej
*[[New Age]] - ruch na rzecz złotego wieku, lepszego życia i postępu
*[[nidra]] – jogiczny stan świadomości, sen jogiczny bez zjawisk sennych
*[[numerologia]] - wiedza o liczbach i ich interpretacji; wiedza z daty urodzenia, wartości imion i nazw

===O===
*[[okultyzm]] - wiedza tajemna, tajemnica, sekretność; ezoteryka; mistyka
*[[om (mantra)|om]] – święte słowo mocy rozpoczynające praktykę [[mantra|mantramów]], inaczej [[pranawa]]
*[[opętanie]] - owładnięcie człowieka lub zwierzęcia przez demona, złego ducha czyli asura
*[[oświecenie (religie Wschodu)|oświecenie]] – podstawowy duchowy cel adeptów jogi i tantry, po którym zaczyna się prawdziwa praktyka
*[[Or]] - boskie światło w tradycji hebrajskiej kabały i perskiej mistyki
*[[orgazm]] - w mistyce Wschodu stan seksualnego spełnienia i błoga ekstaza świętego seksu
*[[orgon]] - podstawowa energia kosmiczna w odkryciach Wilhelma Reicha

===P===
*[[Padanamaskara]] - dotknięcie stóp guru lub świętego
*[[pandawowie]] – pięciu bohaterów eposu [[Mahabharata]], symbol zwycięstwa zła nad dobrem
*[[paramatma]] – wyższa jaźń, wyższa dusza, nadjaźń lub naddusza, dusza wszechrzeczy, jaźń wszystkich istot
*[[Paraśurama]] – [[Rama]] z toporem, jeden z trzech herosów noszących imię Rama
*[[Parwati]] – Bogini Parwati, dobrotliwa małżonka Boga Wisznu
*[[parias]] – członek społeczności pozakastowej; najemnik, parobek, niewolnik
*[[piśaća]] - diabeł, upiór, zły, czort czyli najbardziej zezłośliwiona istota w materii mroku
*[[Plejadanie]] - wspominani w ezoteryce mieszkańcy planet z gromady Plejad, niepoprawnie znani jako Plejadianie, Plejaranie
*[[Plejadianie]] - właściwie [[Plejadanie]], hipotetyczni mieszkańcy Plejad
*[[Plejady]] - mistyczna gromada gwiazd w gwiazdozbiorze Byka
*[[Plejaranie]] - właściwie [[Plejadanie]], hipotetyczni mieszkańcy Plejad
*[[Patandżali]] – Patańdźali, indyjski [[Ryszi]], autor traktatu [[Jogasutry]]
*[[Pradźapati]] (Pradżapati) – aspekt Boskiego Ojca
*[[prasadam]] – wegetariański pokarm ofiarowany w czasie pudźy do spożycia, komunia
*[[pradżnia]] (prajńa) – prawiedza, mądrość, wszechwiedza, pierwotna zdolność zrozumienia
*[[prana]] – siła, energia witalna, moc życia i oddechu, energia słoneczna
*[[pratjaja]] – odczuwanie, odbiorczość, intuicyjna percepcja, czujność
*[[prema]] – duchowy dar Bożej Miłości, najwyższa i najczystsza postać Miłości
*[[Prythiwi]] – Bogini Ziemi; żywioł ziemi w filozofii indyjskiej
*[[pudźa]] – msza, nabożeństwo, rytuał religijny, ceremonia
*[[Purany]] – rodzaj świętych pism indyjskich
*[[Puri]] – miasto w Indii, jedna z czterech siedzib [[Śankaraćarja]] hinduizmu
*[[Purusza]] - dusza, jaźń, czysta istota, wnętrze, mieszkaniec wnętrza, człowiek
*[[Puszan]] – wedyjski Bóg rozkwitu i wzrostu, także duchowego
*[[Puszkar]] - miasto w Indii koło Ajmer słynne z głównej świątyni Boga Stwórcy, Brahma
*[[Puttaparthi]] - miejscowość w południowych Indiach, główna siedziba awatara Śri Sathya Sai Baba

===Q===
*[[qawwal]] - śpiewak, kantor
*[[qawwali]] - rodzaj muzyki praktykowany przez sufich i joginów w Indii

===R===
*[[Radha]] – małżonka Pana [[Kryszna (bóg)|Kryszny]]
*[[radźas]] – druga z trzech [[guny|gun]], pasja, ambicja, namiętność
*[[raga]] – przywiązanie lub rodzaj muzyki indyjskiej
*[[rakszas]] - rodzaj bardziej złośliwego i podłego demona jaszczurowego, asura
*[[Rama (bóg)|Rama]] – mityczny bohater i awatara [[Wisznu]], zwycięski pogromca demona [[Rawana]]
*[[Ramajana]] – epos opisujący dzieje króla [[Rama]] i zwycięstwo dobra nad złem
*[[rasa (hinduizm)|rasa]] – smak; w wisznuizmizmie rodzaj związku
*[[ratha]] - architektoniczna forma śwątyń budowanyc na kształt starożytnych rydwanów
*[[Ratha Jatra]] – wisznuickie Święto Rydwanu
*[[Ratri]] – wedyjska Bogini nocy, wieczora i zmierzchu; noc
*[[reinkarnacja]] – ponowne wcielanie żyjącej duszy (jaźni), atmana
*[[Reptilianie]] - rasa istot gadzich, jaszczurów z Oriona próbująca skolonizować ziemię i zniewolić ludzkość
*[[Rudra]] – imię Śiwa, aspekt Natury, Przyrody; trzecia emanacja Boga Śiwa, dawca lekarstw
*[[Rudraksza]] - mala, różaniec służący do recytowania modlitw i formuł magicznych, mantramów
*[[Rudrani]] - inaczej Lakini, małżonka Ducha Przyrody, Rudra-Deva
*[[runy]] - pierwotne pismo magiczne Skandynawii, Celtów, Germanów, a nawet Ormian, dane przez Odyna
*[[Rygweda]] – jedna z Wed – Świętych Ksiąg Starożytnej Indii
*[[Ryszi, riszi, rishi]] – mędrzec, mistrz madrości; klasa istot oświeconych
*[[ryta]] – prawo i porządek boski we wszechświecie, zasada ładu i harmonii

===S===
*[[Sadguru]] – zrealizowany guru, nauczyciel świata
*[[sadhana]] – dyscyplina praktyki duchowej, która prowadzi do realizacji
*[[sadhu]] – święty asceta, mistyk
*[[sahasrara]] - Siódmy ośrodek energii; [[lotos]] korony o tysiącu płatków ponad głową
*[[samadhi]] – ekstaza, stan świadomości w którym ustaje myślenie, zjednoczenie
*[[sampradaja]] – stowarzyszenie, zrzeszenie, zbór, zgromadzenie, braterska wspólnota joginów
*[[samourzeczywistnienie]] – w jodze niższy stopień duchowego oświecenia
*[[Samaweda]] – święta księga ekstatycznych pieśni, trzecia [[Wedy|Weda]]
*[[Samsara]], [[sansara]] – cierpienie, kołowrót narodzin i śmierci
*[[sannjasa]] – wyrzeczenie, najwyższy inicjacyjny stopień ucznia w jodze i tantrze, faza życia; życie mnicha lub mniszki,
*[[sangha]] – wspólnota, bractwo, zbór; grupa praktykujących jogę regularnie
*[[sankhja]] – klasyczna filozofia indyjska mająca podstawy w traktacie [[Bhagawad Gita]]
*[[sanskryt]] – starożytny alfabet indoeuropejski
*[[saptasindhawa]] – siedem świętych rzek w tradycji indyjskiej
*[[Saraswati]] – Bogini, patronka muzyki i wiedzy, małżonka Boga [[Brahma]]
*[[Saraswati (rzeka)]] - jedna z siedmiu świętych rzek matek płynąca z Himalajów poprzez Zachodnie Indii
*[[Sati]] – Bogini, pierwsza małżonka Boga Śiwa i córka Dakszy; [[Sati (ceremonia)|ceremonia pogrzebowa]]
*[[satja juga]] – epoka prawdy, złoty wiek, pierwsza część czterowiecza
*[[sattwa]] – najszlachetniejsza z trzech gun, określająca równowagę wewnętrzną, prawość, zgodność i spokój ducha
*[[Sawitar]] – wedyjski Bóg ucieleśniający duszę słońca i źródło życia
*[[sektofobia]] - zaburzenie psychiczne w postaci poczucia zagrożenia przez sekty
*[[sennik]] - podręcznik interpretacji snów; opis symboliki i znaczenia snów
*[[seremetyzm]] - brak kompetencji w zakresie ezoteryki
*[[Shirdi]] - święte miasto znane z wielkiej świątyni awatara Boga Śiwa, Bhagawana Śri Sainatha (Shirdi Sai Baba)
*[[siddha]] – cudotwórca, doskonały, rodzaj półboskich istot
*[[siddhi]] – charyzmatyczna moc duchowa, owoc duchowej realizacji; często dar duchowy, oznaka uświęcenia
*[[siedem matek]] – idea pochodzenia ludzkości od siedmiu Matek-Bogiń; Plejady
*[[Sita]] – dosłownie: "bruzda", Bogini urodzona w bruździe, małżonka proroka i awatara [[Rama]]
*[[sitar]] - indyjski i perski instrument muzyczny
*[[sevaka]] - służebnik, ofiarnik, osoba poświęcona służbie Bogu, Guru i Aszaramowi; Bhakta
*[[soma]] – święty napój mający na celu pojednanie z bóstwami niebios
*[[Subhadra]] – siostra awatara Kryszny
*[[Sufi]] - święty, czysty, mądry; mistyk
*[[Sufizm]] - mistyczny nurt filozoficzny
*[[Surja]] – anielski Bóg Słońca; dosłownie "słońce"
*[[sutra]] – zwięzły aforyzm służący jako środek do zapamiętania świętych nauk
*[[swami]] – Święty, Czcigodny, Dostojny; tytuł świętej osoby; Ojciec Święty
*[[swadhiszthana]] - drugi ośrodek energii poniżej pępka o sześciu płatkach
*[[swastyka]] – wedyjski symbol pomyślności i powodzenia w formie indyjskiego krzyża
*[[system kastowy]] – naturalny system podziału ról społecznych w kulturze wedyjskiej

===Sz===
*[[Szachy]] - Królewska gra indyjskiego pochodzenia mająca wiele wariantów
*[[Szastra]] - zobacz [[śastra]]
*[[Szatkarman]] - poszóstne uzdatnienie; sześć ćwiczeń oczyszczających z Hatha Jogi

===Ś===
*[[Śaka]], [[Sakka]] – buddyjski władca uważany za inkarnację Boga [[Indra]]
*[[śakti]] – moc i potęga boskiej natury, żeński aspekt Boga, Boskość; także siła czy energia udzielająca wszelkich charyzmatów, duchowych darów (siddhi).
*[[śaktyzm]] – kult Bogini i żeńskiej mocy w hinduizmie, podstawa [[tantra|tantry]]
*[[Śankara]] – reformator hinduizmu
*[[śastra]] - starożytny indyjski traktat poruszający tematy filozoficzno-religijne
*[[siddhi]] – cudowne zdolności i moce
*[[Śikhara]] – typ północnoindyjskiej świątyni
*[[Śiwa]] – Najświętsze Imię; Łaska, Przychylność, Trzecia Osoba Stwórcy niszcząca grzech, cierpienie, błędy i zło
*[[śiwaizm]] - indyjski i nepalski kult Boga Śiva w hinduizmie
*[[śiwaizm kaszmirski]] - jedna z sześciu głównych znanych szkół ezoteryczno-duchowych śiwaizmu
*[[śrawaka]] – uczeń słuchający nauk [[guru]] na własne uszy
*[[Śri]] – jedno z imion Bogini [[Lakszmi]]
*[[Śri jantra]] - wzorzec świętej geometrii przywołujący energię ezoterycznej bogini Śri Lalita Tripurasundari
*[[święta krowa]] – o indyjskim szacunku do matki krowy
*[[święty]] - osoba uznana za posiadającą boskie właściwości, często dar uzdrawiania lub materializacji [[wibhuti]]

===T===
*[[tabli]] - hinduski instrument muzyczny (bębenek)
*[[tamas]] – trzecia z trzech [[guna|gun]]; ciemność, zaślepienie, niewiedza
*[[tantryzm]] ([[śaktyzm]]) – religijna filozofia i kultura, siła seksualna łącząca pierwiastek żeński i męski
*[[Tara]] – forma Bogini, jedna z dziesięciu archetypów małżonki Boga Śiwy, występuje w pięciu postaciach
*[[tattwa]] – prawda, prawdziwa istota, podstawowa zasada, prawdziwy byt
*[[telepatia]] - odczuwanie na odległość; komunikacja pomiędzy umysłami
*[[tilaka]] (bindi) – kropka z pasty sandałowej malowana na czole hinduskich kobiet lub znak malowany na ciele typowy dla danej sampradaji
*[[Tiruvannamalai]] - święte miasto śiwaitów w Indii u stóp góry Arunachala, celu pielgrzymujących joginów
*[[tithi]] – jednostka czasu równa jednemu dniu księżycowemu
*[[treta juga]] – druga część czterowiecza, wiek srebrny w naukach hinduizmu
*[[trimurti]] – Trójca Święta – Brahma (Kreacja), Wisznu (Utrzymanie), Śiwa (Niszczenie)
*[[Trzecie Oko]] - szósty ośrodek rozwoju wyższej świadomości; punkt jasnowidzenia; źródło magicznych mocy
*[[trzech ojców]] – doktryna wisznuicka
*[[tulasi]] – rodzaj kwiatu używanego w ceremoniach religijnych typu "puja"
*[[turija]] – stan ciągłej świadomości
*[[Twaszar]] – wedyjski Bóg – Architekt, Twórca

===U===
* [[Uma]] – małżonka Boga [[Śiwa]], jedno z imion Bogini [[Parwati]]
* [[Upadewa]] (Upadeva) – w mitologii indyjskiej: półanioł, półbóg
* [[Upaniszady]] – sanskrycki gatunek literacki
* [[Uszas]] – Bogini świtu, jutrzenki, poranka przed wschodem słońca

===V===

*[[Varanasi]] - Benares, święte miasto hinduizmu i buddyzmu w Indii
*[[Viśuddha]] - Piąty ośrodek energii w okolicy gardła; Lotos o szesnastu płatkach
*[[Voodoo]] - czytane "wudu", szamańska religia znana z Haiti, a pochodząca z Afryki
*[[Vrindavan]] - święte miasto krysznaitów, miejsce dzieciństwa Awatara Kryszny

===W===
*[[wahana]] – nosiciel, pojazd; zwierzę na którym w ikonografii hinduistycznej podróżuje Bóstwo
*[[Waju]] (Vāyu) – wedyjski Bóg powietrza, wiatru, zdrowia i światła
*[[Wamana]] – czwarta inkarnacja Boga Wisznu w postaci karła, pogromcy demona Bali
*[[Wampiry]] - istoty żywiące się cudzą energią życia, a także wysysaną krwią
*[[wanaprastha]] – faza życia, jedna z czterech aśram
*[[Waraha]] – trzecia inkarnacja Boga Wisznu w postaci Dzika
*[[warna]] – kasta, zasadnicza grupa społeczna
*[[Waruna]] – wedyjski Bóg czuwający nad ładem i porządkiem wszechświata
*[[wedanta]] – indyjski ruch filozoficzny będący kontynuacją i objaśnieniem Wedy
*[[wedanta sutra]] – święta księga wedanty
*[[Wedy]] (Veda) – święte Pisma indoeuropejczyków, arjan i współcześnie hindusów
*[[wedyzm]] – najstarszy kierunek hinduskiej religijności arjan (aryjczyków)
*[[wegetarianizm]] – zdrowe jogiczne odżywianie z wyłaczeniem tego co pochodzi z zabijania zwierząt
*[[wibhuti]] – cudownie materializowany popiół, symbol czystości i świętości, łaska Pana Śiwy
*[[Wilkołak]] - człowiek w amoku przemieniający się w drapieżnego wilka
*[[wirat]] - słowo sanskryckiego pochodzenia oznaczające Naturę jako MOST do Boga
*[[wisznuizm]] – jeden z trzech głównych nurtów religijności i duchowości indyjskiej
*[[Wrindawana]] – święte miasto wisznuitów w Indii
*[[Wrytra]] – demon, asura, zły duch, demon złej myśli i negatywizmu pokonany przez Boga Indra

===X===

===Y===
*[[yajna]] - rytuał ofiarny, ceremonia ogniowa
*[[yajurveda]] - jedna z czterech wed tycząca kultu ofiarniczego i rytuału
*[[Yam]] - sylaba nasienna, bidźa mantram w ośrodku serca, w [[anahata]]
*[[yama]] - zasady moralne; bóstwo śmierci; zakaz moralny
*[[yamuna]] - rzeka w Indii
*[[yantra]] - znak, symbol, talizman, diagram ochronny lub magiczny, zwykle związany z bóstwem i mantrą
*[[Yeti]] - legendarny człowiek śniegu w Himalajach
*[[yoga]] --->zobacz [[joga]]
*[[yoga mudra]] - lotosowe zjednoczenie z guru
*[[yoganidra]] - proces wyciszania i powściągania zmysłów; rodzaj mudry
*[[Yogin]] - osoba praktykująca jogę

===Z===
*[[zaratusztrianizm]] (zoroastryzm) – religia objawiona starożytnych Medów i Persów
*[[Zend-Avesta]] - święta księga, biblia zaratusztrian
*[[Zombi]] - ożywiony nieboszczyk lub osoba w transie, zwykle pod wpływem czaru lub ziół

[[Category:Meta-strony Himalaya-Wiki]]

Dźapamala

2009-06-25T11:08:34Z

Ganeś:

'''Dźapamala''' (skt. जपमाला, IAST: japamālā) - koraliki modlitewne używane do odmawiania mantr w hinduizmie i innych religiach dharmicznych. Często używa się zamiennie na określenie ich nazw: mala (dosł. girlanda), dźapa (forma sanskrycka) czy dźap (forma hindi), jednak słowo dźap/a też się może bardziej odnosić do praktyki duchowej z wykorzystaniem dźapamali. Dźapamala pomaga w odmawianiu mantr, na zasadzie, że na każdym koraliku odmawia się jeden raz mantrę. Ma na celu pomaganie w liczeniu odmówionych mantr. Dźapamala składa się z 108 lub 1008 koralików (liczby o znaczeniu mistycznym we wschodnich religiach), na których odmawia się mantry oraz z jednego dodatkowego, na których się nie odmawia mantr, spełniającego funkcje praktyczne, do którego się dochodzi jak się skończyło odmawiać serię mantr. Dźapamale mogą być wykonane z tulasi (dla wyznawców Wisznu), rudrakszy (dla wyznawców Śiwy) albo też np. z drewna sandałowego czy kości. Hinduistyczna dźapamala została przejęta przez wyznawców innych religii indyjskich takich jak buddyzm czy dźinizm, a uproszczone wersji dźapamali zostało wykorzystane w islamie (subha, tasbih) czy chrześcijaństwie (różaniec).

[[Kategoria:Hasło]]

Dźapamala

2009-06-25T11:08:13Z

Ganeś: nowe hasło

Hinduizm

2009-06-21T12:00:52Z

Ganeś: kopia z mojej strony - jeszcze wymaga wikizacji

'''Hinduizm''' – określenie zbiorcze na grupę wierzeń religijnych, wyznawanych głównie na Półwyspie Indyjskim.

Rozmaite odłamy hinduizmu wyznaje prawie 1 miliard ludzi, z których ok. 910 milionów mieszka w Indiach i Nepalu (łącznie). Inne państwa ze znacznym odsetkiem hinduistów to: Bangladesz, Sri Lanka, Pakistan, Singapur, Gujana, Surinam, Fidżi, Mauritius, Trynidad i Tobago, Republika Południowej Afryki. W związku z tym hinduizm, traktowany zbiorczo, jest trzecią pod względem liczby wyznawców religią świata.

Istnieje bardzo wiele odłamów hinduistycznych, różniących się zarówno wierzeniami na temat Boga, jak i praktykami. Ich wyznawców łączy przede wszystkim:

#Szacunek dla świętych ksiąg – Wed
#Wiara w reinkarnację
#Wiara w prawo akcji i reakcji (karma)
#Dążenie do wyzwolenia (moksza), różnie rozumianego przez poszczególne odłamy.

Duże różnice doktrynalne powodują duże trudności ze zdefiniowaniem hinduizmu.

Różne odłamy hinduizmu zawierają cechy monoteizmu, monizmu, panteizmu, henoteizmu, panenteizmu, a nawet, według niektórych, szeroko pojmowanego politeizmu czy ateizmu.

Etymologia [edytuj]
Perski termin Hindu pochodzi od sanskryckiego słowa Sindhu oznaczającego rzekę Indus. i wykorzystany był przez perskich geografów do określania ludów mieszkających za tą rzeką. Terminy Hindu i Hindoo wykorzystane były przez Brytyjczyków pod koniec XVIII wieku w odniesieniu do mieszkańców Hindustanu. Wkrótce określenie Hindu zaczęło się odnosić do każdego Indusa (w sensie mieszkańca Indii) wyznania innego niż islam, chrześcijaństwo, sikhizm i dżinizm. Ok. 1830 r. słowo utworzyli Brytyjczycy przez dołączenie do słowo Hindu przyrostek ism i wtedy powstała używana dziś nazwa hinduizm (w angielskiej formie jako Hinduism). W pierwszej połowie XIX wieku rozpowszechnił się on w Europie dla przeciwstawienia religii indyjskich buddyzmowi i dźinizmowi. Sami wyznawcy na określenie swojej religii używają nazwy sanātanadharma, czyli odwieczny porządek.

Wierzenia [edytuj]

Koncepcja Boga i sił wyższych [edytuj]
Z uwagi na to, że hinduizm nie jest jednolitym zbiorem wierzeń, z jasno zdefiniowaną doktryną, można w obrębie hinduizmu napotkać różne poglądy na naturę bóstwa. Odłamy hinduizmu zawierają cechy monoteizmu, monizmu, panteizmu, henoteizmu, panenteizmu, a nawet, według niektórych, szeroko pojmowanego politeizmu czy ateizmu. Upaniszady, Wedy i inne święte księgi hinduistyczne takie jak Bhagavad Gita czy Bhagavata Purana prezentują pogląd, że istnieje tylko jeden jedyny Bóg. Hinduizm określany jest przez niektórych mianem "pseudopoliteizmu"; według tego poglądu pod powierzchowną warstwą wielobóstwa kryje się warstwa monoteistyczna (jedyny Bóg i jego emanacje, czyli wcielenia). We współczesnym (dziewiętnasto- i dwudziestowiecznym) hinduizmie jego przedstawiciele, tacy jak Ramakryszna, Mahatma Gandhi, Ramana Maharyszi, Paramahansa Jogananda, Swami Rama czy Sathya Sai Baba nauczali i nauczają monoteistycznych koncepcji Boga.

Dewy i dewi [edytuj]
Zobacz więcej w osobnych artykułach: Mitologia indyjska, Dewa, Dewi.

Śiwa jako medytujący jogin i asceta
W hinduizmie istnieje wiara w bóstwa (sanskr. dewa – bóstwa męskie np. Brahma, Wisznu, i dewi – bóstwa żeńskie, np. Saraswati), które w większości odłamów hinduizmu traktowanie są jako różne postacie i emanacje jedynego Boga bądź też jako istoty astralne, niższe od Boga (podobnie jak anioły w chrześcijaństwie czy islamie)[6]. Hinduizm ma najbogatszy panteon ze wszystkich religii. Bóstwa te mają znaczenie mocno symboliczne, w dużej mierze zależne od regionu, w którym są czczone. Każda z głównych grup wierzeń w hinduizmie uznaje swojego dewą za przejawia Absolutu/Brahmana lub Iśwarę (osobowego Boga) (czy też jego głównego awatara). Najpowszechniejszy jest kult Wisznu (w tym jego Awatarów) i Śiwy oraz Dewi. Także prawie wszyscy hinduiści modlą się do Ganeśi, rzadko czci się go jednak jako przejaw Boga jedynego.

Powyższe bóstwa uzyskały obecny status w połowie I tysiąclecia p.n.e. i zastąpiły bogów drugiej generacji (np. Indra, Waruna), które z kolei były następcami bogów panindoeuropejskich.

W hinduizmie istnieją także miliony innych dewów i dewi. Kulty większości z nich mają charakter lokalny. Ich przedstawienia są ściśle symboliczne.

Awatarowie [edytuj]
Zobacz więcej w osobnym artykule: Awatara.
Hinduiści wierzą, że Bóg lub bogowie zstępują na Ziemię co kilka tysięcy lat jako awatara, aby wypełnić ważną misję – uratować świat przed upadkiem moralnym (np. Rama lub Kryszna). W przypadku niektórych awatarów (tu chodzi głównie o Buddę) nie ma jasności co do dokładnej misji jaką mieli wypełnić.

Dla większości hinduistów najważniejsze znaczenie ma dziesięciu głównych awatarów (Dasawatarów) Wisznu:

Matsja – pod postacią ryby
Kurma – pod postacią żółwia
Waraha – pod postacią dzika
Narasinha – pod postacią pół-człowieka pół-lwa
Wamana – pod postacią karła
Paraśurama – pod postacią człowieka
Rama – pod postacią księcia Ajodhji
Kryszna – pod postacią człowieka, urodzonego w rodzinie pasterzy krów, który w przyszłości zostaje władcą
Budda – pod postacią człowieka, jednak część hinduistów uważa, że dziewiątym Awatarem był Balarama ( który zstąpił na Ziemię razem z Kryszną )
Kalkin – pod postacią jeźdźca (na białym koniu), którego przyjście ma zwiastować koniec obecnej Kali jugi; większość hinduistów oczekuje na jego przybycie, jednak niektóre odłamy hinduistyczne uważają, że ono już nastąpiło
Zdecydowanie najbardziej czczeni spośród wyżej wymienionych Awatarów są Rama i Kryszna.

Pojawiają się też Awatary dewów i dewi innych niż Wisznu, są jednak mniej popularne.

Zdarza się także, że inne osoby uważane są z Awatarów częściowych, na przykład: Wjasa czy Tukaram. Ponadto istnieje wiele hinduistycznych ruchów religijnych, według których przywódcy religijni (głównie dziewiętnasto- i dwudziestowieczni) są awatarami.

Koncepcje duszy [edytuj]
Według hinduizmu dusza jest nieśmiertelna. Dotyczy to zarówno ludzi jak i zwierząt, roślin i przedmiotów. Przechodzi ona serię wcieleń aż do osiągnięcia mokszy co jest bardziej szczegółowo omówione w tym artykule w sekcji "Reinkarnacja i sansara".

Zgodnie z hinduizmem dusza została stworzona na podobieństwo Boga, różni się od niego tym, że jeszcze nie jest doskonała, natomiast Bóg tak. Może ona jednak osiągnąć doskonałość i pełne zespolenie z Bogiem, co jest celem hinduistów.

Reinkarnacja i sansara [edytuj]
Zobacz więcej w osobnych artykułach: Reinkarnacja, Sansara, Karma.
W hinduizmie powszechna jest wiara w reinkarnację. Według hinduistów dusza przechodzi przez coraz wyższe postacie – od przedmiotu, przez postać rośliny, zwierzęcia, człowieka (i jeszcze parę wyższych) po zjednoczenie i stopienie się z Brahmanem (Bogiem, Absolutem) raz na zawsze. W skrajnych przypadkach (za karę za popełnienie poważnych zbrodni) dusza może przybrać postać niższą.

Losy duszy (w tym postać, którą przybierze w następnym życiu) warunkowane są przez czyny – poprzez każdy czyn dusza zbiera określoną (dobrą lub złą, zależnie od czynów) karmę, której rezultatem są sukcesy i szczęście lub cierpienia. Gdy te nastąpią, wtedy karma się spala.

Wędrówka dusz, w którą wierzą hinduiści, nazywa się sansarą. Hinduiści dążą do jej zakończenia i zjednoczenia się na zawsze z Bogiem (Brahmanem), co jest możliwe poprzez jedną z trzech dróg – bhakti jogę (miłość i oddanie), dźńana jogę (zdobywanie mądrości duchowej) lub karma jogę (bezinteresowne działanie).

Reinkarnnacja opisana jest w Bhagawadgicie:

Duch porzuca zużyte ciało, by nowe przyoblec, jak człowiek co odzież znoszoną na świeżą zamienia. (Bhagawadgita 2:22)

Ezoteryka i mistyka [edytuj]
Zgodnie z większością mistycznych systemów hinduistycznych w ciele człowieka znajduje się siedem głównych ośrodków energii zwanych ćakramami. Każdy z nich odpowiedzialny jest za określone umiejętności i cechy.

Spotykany wśród hinduistów jest także pogląd, że dusze człowieka otaczają trzy ciała, powłoki – ciało fizyczne, ciało astralne i ciało przyczynowe. Zostały one uszeregowane w kolejności od najgęstszej do najmniej gęstej.

Wielu hinduistów wierzy też, że istnieją trzy wszechświaty: materialny, astralny i przyczynowy, każdy z nich jest mniej gęsty od poprzedniego.

Stworzenie wszechświata i eschatologia [edytuj]
W obrębie hinduizmu można spotkać dwa różne poglądy na ten temat: monistyczny i dualistyczny. Według pierwszego świat jest tworzony przez Boga cały czas. Według drugiego (zakładającego istnienie trzech osobnych jednostek: Boga, dusz i materii) świat był raz stworzony, gdy Bóg ułożył materię w odpowiednie kształty. Wysnuwano w świętych pismach hinduizmu różne teorie na temat tego w jaki sposób powstał wszechświat - według niektórych powstał ze złotego jaja, według innych ze związku seksualnego itp.

Według hinduizmu, pod koniec kalpy wszechświat zostanie zniszczony, a potem po okresie kolejnej kalpy nowy wszechświat będzie powołany do życia. W momencie zniszczenia wszechświata następuje mahapralaja, czyli "wielkie rozwiązanie". Inny pogląd, powszechny wśród śiwaitów głosi, że wszechświat jest nieustannie niszczony i powoływany do życia (symbolem tego jest taniec Śiwy-Nataradźy).

Podział czasu [edytuj]
Według hinduizmu czas się dzieli na cztery ery, czyli jugi: Krita jugę (zwaną też Satja jugą), Treta jugę, Dwapara jugę i Kali jugę. Satja juga jest uważana za erę najwyższej moralności, a podczas następnych następuje spadek moralności ludzi, aż do Kali jugi, gdzie jest on najniższy. Według większości hinduistów obecną erą jest Kali juga. Krita juga trwa cztery tysiące lat, Treta juga trwa trzy tysiące lat, Dwapara juga dwa tysiące lat, a Kali juga tysiąc lat, z tym, że jest to podawane w latach Boskich (każdy z których jest 360 razy dłuższy od roku ludzkiego). Czas każdej z tych jug trwa dodatkowo o "zmierzch" i "poranek" trwający jedną dziesiątą głównego czasu trwania każdej jugi. Wszystkie jugi (razem ze zmierzchami i porankami) składają się na Maha jugę trwającą dwanaście tysięcy Boskich lat. Tysiąc Maha jug składa się na jedną kalpę (zwaną też "dniem Brahmy"), czyli okres trwania jednego wszechświata.

Czas i przeznaczenie [edytuj]
Astrologia jest żywa przede wszystkim wśród ludu, ma jednak swoje uzasadnienie w bramińskiej koncepcji przeznaczenia i bóstw planetarnych. Europejskiemu "przeznaczeniu" odpowiada hinduski dajwam - związany jest on ściśle z położeniem planet w dniu narodzin, dlatego też analiza omenów może umożliwić odczytanie przyszłości. Astrologią zajmują się przeważnie osoby należące do najniższych kast bramińskich, układ gwiazd ma jednak duże znaczenie (w okresie braminizmu o wiele większe niż obecnie) także dla rytuałów ofiarnych. Bramini na podstawie układu gwiazd ustalają momenty właściwe dla ofiar i innych rytuałów - rytuałów przejścia (samskara) i wszystkich ważnych przedsięwzięć społecznych. Praktyka ta wywarła wpływy także na indyjski sposób rządów i prowadzenia wojen. Pierwsze kalendarze powstawały właśnie w tym celu w okresie wedyjskim, były one stopniowo uzupełniane o listy dni pomyślnych i niepomyślnych, daty świąt oraz zaćmień słońca i dat jego wejścia w kolejne znaki zodiaku indyjskiego. Miało to ogromne znaczenie dla rozwoju indyjskiej astronomii. W II w. n.e. kalendarze zostały uzupełnione o dokładne dane o pozycjach planet. W ten sposób ok. V w. ukształtował się indyjski kalendarz rytualny oparty na cyklach 5-letnich, zwany pańćanga. Kalendarz ten z pewnymi korektami do dziś służy do ustalania dat obrzędów i rytuałów w świątyniach indyjskich. Do późniejszych zapożyczeń należą mezopotamski dzień lunarny (tithi) i greko-rzymski cykl 60-letni oparty na cyklach planety Jowisz. Kalendarz 60-letni dorównywał dawniej popularnością 5-letniemu (co poświadcza arabski Al-Biruni z XII w.), obecnie jednak jest niemal zapomniany na Północy, a używany lokalnie w świątyniach Południa. Mimo tego oblicza się według niego nadal dzień ważnego święta Kumbha Mela.

Etyka [edytuj]
Etyka hinduistyczna opiera się na kilku fundamentalnych założeniach:

Wszyscy są sobie równi – niezależnie od wyznania, rasy, państwa, wieku, płci czy inteligencji. Są oni bowiem częścią Boga.
Należy stosować się do zasady ahinsa i nie krzywdzić żadnej istoty czynem, myślą ani słowem, nie licząc wyjątkowych przypadków, gdy to może być konieczne aby obronić siebie lub kogoś innego.
Boga można czcić pod dowolną formą i imieniem.
Każdą istotę zamieszkuje Bóg.
Należy spełniać swój obowiązek społeczny i religijny.
Z założeń tych wynika etyka hinduistyczna, która również jest wspólna dla wszystkich kultów hinduistycznych. Etyka ta nazywana jest Dharmą i obejmuje ona swym zasięgiem nie tylko ludzi ale także wszelkie istoty żywe. Jej podstawą są wartości takie jak miłość, współczucie i spokój, a także pokonanie pragnień i przywiązań, oddanie Bogu (bhakti). Wspólny dla wszystkich hinduistów jest też szacunek dla świętych krów.

Święte pisma [edytuj]

Strona z Rygwedy zapisana w sanskrycie
Święte księgi hinduizmu – Wedy – spisane zostały w sanskrycie. Składają się z czterech sanhit: Rygwedy (hymny do dewów) - powstałej najwcześniej, Samawedy (pieśni liturgiczne), Jadźurwedy, (formuły przy składaniu ofiar) i Atharwawedy (pieśni czarodziejskie, wiedza zaklęć) - powstałej najpóźniej. Każda z sanhit ma jeszcze dwa teksty: Brahmany (traktaty rytualno-teologiczne) i Upaniszady (traktaty filozoficzne). Oprócz nich (Brahmanów i Upaniszad) wyróżnia się jeszcze Aranjaki, o treści mistyczno-alegorycznej, przeznaczone dla leśnych ascetów.

Większość hinduistów kieruje się świętą tradycją (smriti) przekazaną w dwóch eposach: Mahabharacie i Ramajanie. Pierwszy zawiera księgę dydaktyczną – Bhagawad Gitę, stanowiącą jedną z podstawowych elementów kultury indyjskiej. Ramajana to żywot Ramy – siódmego Awatary Wisznu i bohaterskiego królewicza. Oprócz tego istnieją jeszcze Purany, poruszające tematy takie jak mitologia, historia, tradycja, a także np. stworzenie świata. Ponadto, do smriti należy także księga Manusmryti spisana przez Manu. Do smriti zalicza się również sutry.

Do innych świętych pism uznawanych tylko przez niektóre odłamy należą na przykład tantry (uznawane przez śaktów), agamy. W Indiach Południowych bardzo duże znaczenie kulturalno-religijno-społeczne ma księga Tirukkural, które spełnia tam bliźniaczo podobną rolę jak Biblia chrześcijańska w krajach zachodnich.

Według hinduistów święte księgi zostały spisane przez natchnionych przez Boga ryszich i jako takie bezpośrednio pochodzą od Boga.

Historia [edytuj]
Zobacz więcej w osobnym artykule: Historia hinduizmu.
Hinduizm jest religią bez jednego głównego założyciela. Rozpoczął się razem z rozkwitem kultury Ariów w Indiach. Wówczas powstała Rygweda - najstarsza święta księga hinduizmu. Z czasem do kanonu świętych pism tej wiary dołączyły pozostałe Wedy oraz wiele innych tekstów religijnych (część z których uznawana za święte tylko przez niektóre odłamy). Hinduizm jako religia powstał właśnie z Wed.

Zachodnia pseudo-indologia głosi, że Hinduizm wyewoluował z braminizmu, który z kolei wyewoluował z wedyzmu. Wedyzm został rzekomo przyniesiony do Indii przez Ariów (którzy już go wcześniej rozwinęli); był rzekomo z początku religią politeistyczną, który przekształcił się później w henoteizm. W okresie braminizmu natomiast rzekomo ukształtował się wyraźny podział społeczeństwa na cztery warny. Gdy powstawał hinduizm wówczas na sam przód panteonu wysunięto Wisznu i Śiwę, a dawniejsze bóstwa wedyjskie (Agni, Indra, Waruna, a także Brahma) spadły albo do roli bóstw pomniejszych lub całkowicie zanikły. Hinduiści byli w zasadzie podzieleni na wisznuitów (czczących Wisznu i jego Awatary) oraz śiwaitów (czczących Śiwę). Członkowie każdego z tych odłamów uważali ich bóstwo za Boga jedynego, zatem hinduizm był monoteistyczny. Pseudo-naukowe bzdet nt. historii hinduizmu, jakoby wisznuizm i śiwaizm powstały dopiero około V wieku p.n.e. lub jakoby system ćatur-warna powstał dopiero w okresie braminizmu, są niestety nadal opisywane w zachodnich "akademickch" publikacjach. Prawda jest natomiast taka, że monoteistyczne tradycje kultu Wisznu i Śiwy wywodzą się z wielutysięcznoletniej tradycji wedyjskiej podobnie jak naturalny podział społeczeństwa, według wykonywanej pracy oraz cech charakteru. Inną podobną bzdurę jest rozdzielanie hinduizmu na trzy kolejno następujące po sobie religie.

W VI wieku p.n.e. od hinduizmu zaczęły się wyodrębniać: buddyzm (założony przez Buddę) i dżinizm (założony przez Mahawirę), a także adźiwikowie. Z początku miały one zasięg wyłącznie lokalny (rejon Biharu) jednak wkrótce się rozpowszechniły na inne obszary, a nawet w przypadku buddyzmu - na całe Indie. Dżinizm natomiast pozostał do czasu popularny w Indiach południowych.

Jako, że dotychczas hinduizm był główną, największą religią Indii, duża zmiana nastąpiła za panowania króla Aśoki - buddysty (żyjącego w III wieku p.n.e.), rządzącego dużą częścią subkontynentu indyjskiego, który sprawił, że oficjalną religią jego państwa stał się buddyzm.

W I wieku p.n.e. zaczął w Indiach kształtować ruch bhaktyzmu - powstały sampradaja bhagawatów (wisznuickie) i paśupatów (śiwaickie), jednak z początku bardziej polegał na czci niż na miłości, oddaniu. Dopiero później aspekt miłości i związku emocjonalnego z czczonym bóstwem zaczął powstawać.

Na przełomie I i II wieku p.n.e. hinduizm dotarł na Kambodżę za sprawą misjonarzy hinduistycznych, gdzie został chętnie i szybko przyjęty przez wyższe warstwy społeczne. Hinduizm kambodżański był podobny do indyjskiego. Najważniejsze były kulty Brahmy, Wisznu i Śiwy, z tym że temu pierwszemu szybko przestano wznosić świątyń i go czcić (podobnie jak w Indiach). Do innych ważnych dewów czczonych w Kambodży należeli: Agni, Skanda, Indra i Harihara.

Sytuacja (tu chodzi o główną religię Indii) odmieniła się jednak w 320 roku, gdy Indiami zaczęła rządzić dynastia Guptów. Za ich sprawą hinduizm znowu stał się głównym wyznaniem Indii. Nie oznacza to jednak wcale, że wcześniej - gdy Indie były buddyjskie (od czasów panowania Aśoki) - hinduizm przestał istnieć czy osłabł. Wręcz przeciwnie, rozwijał się. Kwitła wówczas literatura hinduistyczna oraz utrzymywały się praktyki religijne i filozofia hinduistyczna.

W drugiej połowie pierwszego milenium ery chrześcijańskiej rozpoczęła się "kontrreformacja" hinduizmu ze strony braminów (po rozpowszechnieniu się w Indiach buddyzmu, który stał się główną religią). Istotną w niej rolę mieli ortodoksyjni filozofowie tacy jak na przykład monistyczny Adi Śankara - założyciel głównej i najbardziej wpływowej szkoły filozofii indyjskiej - Adwajta Wedanty. Za sprawą tych filozofów hinduizm się znowu rozpowszechnił w Indiach, a buddyzm zaniknął prawie w całości. W południowych Indiach natomiast duża rolę w wyparciu powszechnego tam dżinizmu (a także buddyzmu) mieli kontrreformatorzy śiwaiccy.

Rozwijały się później, po Śankarze (pod koniec pierwszego milenium i na początku drugiego) mniej ortodoksyjne ruchy religijne - mianowicie ruch bhakti, opowiadający się za oddaniem Bogu i pełnym poddaniem się jego woli, zainspirowany Bhagawad Gitą. Bhakti było charakterystyczne np. dla Ramanudźy co bardzo wpłynęło na wisznuizm. Mimo iż istniało już od dawna (bhakti pojawia się w pierwszym hymnie Rygwedy) w średniowieczu otrzymało podbudowę filozoficzną i nastąpił jego prawdziwy rozwój. Udział w nim miało także dwunastu alwarów (wisznuickich) i sześćdziesięciu trzech najanmarów (śiwaickich) - wędrownych świętych układających pieśni dewocyjne odpowiednio do Wisznu i Śiwy. Od trzynastego do piętnastego wieku nastąpił w całych Indiach rozwój literatury dewocyjnej, pisanej nie w sanskrycie, lecz w językach lokalnych. Do najważniejszych jej twórców zalicza się postacie takie jak Tulsidas czy Mira Bai.

Popularność zaczął zdobywać także trzeci odłam hinduizmu - śaktyzm, polegający na kulcie Dewi, którego szczyt przypadł na średniowiecze, razem z rozwojem tantryzmu. Zaczął jednak później tracić popularność na rzecz wisznuizmu. Postacie Dewi przedostały się jednak, razem z ekspansją geograficzną tantryzmu, do Tybetu, a stamtąd do Azji północno-wschodniej i południowo-wschodniej.

W okresie średniowiecznym zaczął się również upowszechniać kult Ramy - siódmego Awatary Wisznu.

W średniowieczu hinduizm nieco ucierpiał, co było spowodowane najazdami na Indie ze strony muzułmańskich władców. Niektórzy z nich (np. Aurangzeb) siłą nawracali hinduistów na islam, a inni (np. Akbar) nie ingerowali w sprawy religijne poddanych, a nawet starali się o dialog międzyreligijny. Jednak hinduiści mieli status dhimmi. Przybycie islamu spowodowało z drugiej strony liczne konflikty społeczne na tle religijnym. Zaczęły się także pojawiać wewnątrz hinduizmu nurty synkretyczne łączące hinduizm i islam takie jak gmina Kabira czy zwolennicy Ćaitanji Mahaprabhu.

W XVI wieku od hinduizmu wyodrębnił się sikhizm, jednak nie zachwiał jego pozycji - ograniczył się do rejonu Pendżabu, gdzie dziś żyje większość sikhów, którzy stanowią w tym stanie ok. 65% Pendżabczyków.

W późnym okresie nowożytnym i w dziewiętnastym wieku mimo inwazji brytyjskiej na Indie, wpływ myśli i religii europejskich na hinduizm był jednak marginalny.

W XIX i XX wieku myśl hinduistyczna zaczęła przechodzić zmiany, a to za sprawą myślicieli takich jak: Ramakryszna, Swami Wiwekananda, Ramana Mahariszi, Swami Dayananda Saraswati czy Rammohan Ray.

W dwudziestym wieku za sprawą przywódców religijnych i ruchów hinduistycznych takich jak Ramakryszna (i związana z nim organizacja Ramakrishna Math), Światowy Uniwersytet Duchowy Brahma Kumaris, Międzynarodowe Towarzystwo Świadomości Kryszny, Mahariszi Mahesz Jogi, Swaminarajan, Towarzystwo Teozoficzne, Swami Wiwekananda, Sathya Sai Baba, Paramahansa Jogananda czy Osho zaczęła zachodzić diaspora hinduistyczna - i poza Azją jego wyznawcy zaczęli się rozprzestrzeniać na kraje Zachodu: do Europy, Ameryki i Afryki.

Odłamy [edytuj]
Liczba odłamów hinduistycznych jest ogromna (ok. 10 000). Każdy z nich czci jednego konkretnego dewę lub jedną dewi czy jego/jej Awatarę (Iśta-dewa)uważając jego/ją za widzialny przejaw nieskończonego bezforemnego Brahmana. Różnią się też niektórymi założeniami filozoficzno-religijnymi. Większość odłamów hinduizmu można sprowadzić do czterech nurtów: wisznuizm (w tym krysznaizm), śiwaizm, śaktyzm oraz smartyzm. Poza tymi kierunkami wyróżniamy także neohinduizm i hinduizm reformowany. Odłamy hinduizmu:

Wisznuizm - wisznuici są czcicielami Boga osobowego Wisznu. Charakterystyczne dla wisznuizmu jest bhakti, czyli oddanie Bogu. Wśród wisznuitów liczną grupę stanowią krysznaici, czczący Krysznę. Wisznuizm podzielił się na wiele sampradaji takich jak: Śri sampradaja, Rudra sampradaja, Brahma sampradaja, Kumara sampradaja. Powstały też inne nurty wewnątrz tych sampradaji stanowiących ich odnogi traktowane czasem jako osobne nurty. Przykładem może być gaudija wisznuizm założony przez Ćajtanję Mahaprabhu wewnątrz Brahma sampradaji.
Śiwaizm - śiwaici czczą Boga Śiwę. Dla nich ważne są praktyki takie jak: joga, medytacja, asceza, a także różne rytuały. Wyróżnia się trzy rodzaje śiwaizmu: śiwaizm kaszmirski (z wyraźnymi elementami monizmu) i śiwaizm tamilski (w tym drugim silne są wpływy bhaktyzmu, podobnie jak w wisznuizmie); inną ważną grupą śiwaicką jest radykalne sampradaja - lingajaci, przykładające bardzo dużo wagi do postaci Śiwy jako lingam.
Śaktyzm - śaktowie skupiają się na oddawaniu czci żeńskiemu aspektowi Boga – twórczej energii Śakti, personifikowanej pod postacią Bogiń – małżonek Bogów. Świętymi pismami śaktyzmu są tantry. Charakterystyczne dla śaktyzmu jest też uznanie dla kobiety.
Inne odłamy o znacznie mniejszej skali:

Ganapatia - czci Ganeśa
Saura - czci Surję
Kaumara - czci Kumarana
Nurty, których nie da się zaklasyfikować do żadnych z tych odłamów:

Hinduizm reformowany - dwie organizacje powstałe w XIX wieku: Brahmo Samadź i Arja Samadź. Charakteryzowały się uległością chrześcijaństwu i islamowi oraz silną chęcią wprowadzania zmian w hinduizmie aby podobał się ludziom Zachodu.
Neohinduizm - forma hinduizmu, która pojawiła się w XIX wieku i rozwija się do dziś. Charakterystyczne dla niej jest przekonanie o równej świętości wszystkich religii, uznawanie ich doktryn za identyczne i pochodzące od tego samego Boga, łączenie różnych hinduistycznych ścieżek duchowych, łączenie filozofii Adwajta Wedanty z bhakti, kładzenie nacisku na monoteizm, uważanie natury każdej istoty za Boską, a także związek z jednym konkretnym przywódcą religijnym co wcale nie oznacza konkurencji z innymi.

Praktyki [edytuj]
Zobacz więcej w osobnym artykule: Praktyki hinduizmu.
W hinduizmie powszechne są praktyki religijne takie jak: pudźa, różne formy medytacji, jadźnia, powtarzanie mantr i imion Boga, wykorzystując dźapę; śpiewanie pieśni religijnych: bhadźanów i arati. Większość tych praktyk odbywa się w hinduistycznych świątyniach, czyli mandirach. Wielu hinduistów posiada również mandiry w swoich domach. Dużą rolę odgrywa też taniec. Ważne są także pielgrzymki do świętych miejsc, szczególnie nad świętą rzeką - Ganges, gdzie hinduiści praktykują rytualną kąpiel. W hinduizmie występuje wiele barwnych i długich świąt.

W hinduizmie popularną praktyką jest czytanie świętych pism tej religii – uważane jest to (w połączeniu z wprowadzeniem w życie nauk z tych ksiąg) za błogosławieństwo na drodze duchowej.

W hinduizmie istnieją rozbudowane ceremonie ślubne i pogrzebowe. Poszczególne sampradaja mają też swe własne rytuały inicjacyjne i przejściowe. Bardzo ważna jest też relacja między guru, a uczniami.

Aspekty społeczne [edytuj]
W trakcie swego rozwoju hinduizm wypracował swoiste dla siebie normy pożycia społecznego oraz zasady kształtujące społeczność wyznawców i w wewnętrzne relacje między wiernymi (a także w stosunek do innowierców).

Warny [edytuj]
Zobacz więcej w osobnym artykule: System kastowy.
Jednym z aspektów społecznych hinduizmu są warny, często mylone z kastami. Wskazania na ten temat znajdują się w świętych tekstach hinduizmu takich jak Upaniszady. Piszą one, że społeczeństwo powinno się dzielić na cztery warny:

Bramini – kapłani
Kszatrijowie – wojownicy i rządcy, monarchowie
Wajśjowie – kupcy, rzemieślnicy
Siudrowie – robotnicy rolni
Według świętych pism religii hinduistycznej o przynależności człowieka do danej warny decydować może wyłącznie jego charakter i umiejętności, nie zaś pochodzenie ani warna rodziców. Jednak w historii było wiele przypadków wyzysku na tle warnowym oraz segregacji ludzi do danych warn, na podstawie przynależności warnowej rodziców. Przywódcy religijni hinduizmu tacy jak na przykład Mahatma Gandhi sprzeciwiali się temu właśnie wyzyskowi.

Bhagavad Gita wymienia także obowiązki spoczywające na przedstawicielach tych warn oraz cechy, którymi się powinni odznaczać:

Powołania Braminów, Ksztrijów, Waiszjów i Śudrów, o wrogów zwycięzco, wyznaczone zostały zależnie od właściwości z ich własnej, wewnętrznej zrodzonych natury. Pogoda, spokój, samoopanowanie, wysiłek wewnętrzny, czystość, przebaczenie, wyrozumiałość, prawość, a także mądrość i wiedza, wiara w duchowe prawdy, oto Dharma Bramina płynąca z jego własnej natury. Dzielność, męstwo, hart, dostojeństwo, silna wola, szybkość decyzji, zręczność, stanowczość, a także niezdolność do ucieczki z pola bitwy; szlachetność, hojność, wielkoduszność oraz dar rządzenia – oto powołanie Kszatrii, z jego własnej płynące natury. Uprawa roli, hodowla bydła, handel, przemysł i rzemiosło, oto Waiszji zadania, z jego własnej wynikające natury; zaś praca fizyczna i służba, to naturalne Śudry zadanie, z jego wrodzonych wynikające skłonności. (Bhagavad Gita 18:41-44)

Rodzina [edytuj]
Według hinduizmu celem zawierania małżeństw jest podtrzymanie społeczeństwa, wzajemna opieka i wydawanie na świat potomstwa. Zgodnie ze świętymi pismami hinduizmu obowiązkiem żony jest oddanie i służba mężowi, a męża opieka i ochrona żony. Dzieci natomiast są zobowiązane służyć i szanować rodziców, a szczególną opieką otaczać ich gdy się zestarzeją.

Hinduizm zakazuje małżeństw między członkami rożnych warn i uważa je za degenerację społeczną.

Zwierzęta [edytuj]
Hinduizm zakazuje krzywdzenia wszelkich istot czujących. Święte pisma tejże religie nakazują wegetarianizm i twierdzą, że każdy kto spożywa, a nawet ma udział w przygotowywaniu mięsa, popełnia grzech zabicia zwierzęcia, z którego to mięso pochodzi.

W wyjątkowych przypadkach dopuszczane jest jednak zabicie drapieżnika, w obronie własnej lub cudzej bądź w celu utrzymania równowagi w przyrodzie. Zadanie to jednak przeznaczone jest wyłącznie dla kszatriów.

Święte krowy [edytuj]

Krowa spacerująca po ulicy w Delhi
Zobacz więcej w osobnym artykule: Święta krowa.
Z największym szacunkiem hinduiści traktują krowy. W hinduizmie krowa jest zwierzęciem wielce szanowanym. Już w Rigwedzie przypisywano jej boskie pochodzenie. Święte pisma hinduizmu traktują krowy jako podtrzymujące życie (ponieważ ich mleko było bardzo ważnym elementem diety dla wielu ludzi). Religia hinduistyczna zakazuje spożywania wołowiny i zdecydowana większość hinduistów tego unika.

Obecnie ubój krów jest zakazany w większości indyjskich stanów[7].

Hinduizm a kultura [edytuj]
Zobacz więcej w osobnym artykule: Hinduizm a kultura.

Filozofia [edytuj]
Zobacz więcej w osobnym artykule: Filozofia indyjska.
Pojęcie filozofii w hinduizmie (darśana) jest ściśle związane z tą religią. Jest ona zarówno początkiem wywodów filozoficznych, współtworzy metody filozoficzne; cel filozofii jest również religijny - zdobycie wiedzy (widji) o świecie oraz poznanie sposobu na wyzwolenie się z kręgu samsary. Punktem wyjścia większości kierunków filozoficznych hinduizmu jest rytuał i ofiara mające swój początek jeszcze w Wedach. Rytuał jest tu odbiciem boskiego świata (i jego porządku) na ziemi, a jego dokładne zrozumienie zarówno na podłożu dosłownym, jak i alegorycznym są drogą do zrozumienia i wyzwolenia. Sześć ortodoksyjnych szkół/systemów filozoficznych w hinduizmie to: wedanta (dzieli się na sześć głównych szkół: adwajta, szkołę monistyczną, założoną przez Śankarę ok. ósmego wieku, uznającą nierealność świata i absolutną jedność atmana, czyli jaźni jednostkowej i Brahmana/Boga; wiśisztadwajta - założona przez Ramanudźę w XI i XII wieku, głosząca odrębność duszy jednostkowej i Boga, zgodnie z której jest jedna rzeczywistość, dzieląca się na Boga, dusze i materie, kładąca nacisk na bhakti jako na drogę do Boga; dwajta - założona przez Madhwę, głosząca całkowitą odrębność dusz, Boga i materii, też przywiązująca wagę do bhakti; dwajtadwajta - założył ją Nimbarka, kluczową rolę odgrywa bhakti jako droga do Boga, świat i dusze są jednocześnie różne i tożsame z Bogiem, podobnie jak Słońce i jego promienia, dusza jednostkowa stanowi jedno z Bogiem; śuddhadwajta - stworzył ją Wallabha w XIV i XV w., kładzie nacisk na bhakti, jego nauka jest bardzo zbliżona do monizmu Śankary; aćintja bhedabheda - system ten stworzył Ćajtanja Mahaprabhu, centralną rolę w nim zajmuje bhakti, stanowi syntezę wcześniejszych systemów wedantyjskich) mimansa (przywiązująca wagę do spełniania rytuałów wedyjskich i przestrzegania ich wskazań jako na drogę do zbawienia), sankhja (głosząca dualizm pramterii - prakryti - ducha - puruszy; uważa, że wszechświat składa się z trzech gun: sattwa - czystej, radźas - namiętnej i thamas - otępiałej; sankhja opisuje kolejno proces ewolucji wszechświata od momentu stworzenia) joga (opiera się na sanhji; zajmuje się systemem praktyk duchowych, mających doprowadzić do mokszy), njaja i wajsieszika (njaja to system logików, który stworzył zaawansowany system logiczny, mający w Indiach szerokie zastosowanie; wajsieszika to system głoszący atomizm, dualizm i pluralizm - uważa, że każda istota tworzy odrębny byt).

Literatura [edytuj]
Zobacz więcej w osobnym artykule: Literatury indyjskie.
Najwcześniejsze, a zarazem największe dzieła literatury indyjskiej były ściśle związane z hinduizme - począwszy od Wed, potem literatura sanskrycka (szczególnie dwa eposy: Mahabharata i Ramajana, ten pierwszy jest największym dziełem literatury światowej; także liczne Purany oraz księgi takie jak Manusmryti), aż do literatury w indyjskich językach lokalnych. Wczesnośredniowieczna literatura tamilska wykazuje silne tendencje bhaktyjskie. Także liczne dzieła bengalskie są ściśle hinduistyczne - nie można pominąć współczesnego poety, pisarza, noblisty bengalskiego - Rabindranatha Tagore, cieszącego się światowym autorytetem. Również literatury tworzone we wielu innych językach Indii, jak marathi, telugu, malajalam. W różnych częściach subkontynentu indyjskiego powstawały tłumaczenie ważnych tekstów hinduistycznych (takich jak Ramajana) na języki lokalne.

Muzyka i taniec [edytuj]
Zobacz więcej w osobnych artykułach: Klasyczna muzyka indyjska, Klasyczne tańce hinduskie.
Już od najdawniejszych czasów taniec indyjski i związana z nim symbolika miała wyraźne korzenie religijne. Teoria tańca została sklasyfikowana w traktacie hinduskim Natjaśastra. Tańce rozwijające się w różnych częściach Indii miały wyraźne elementy bhakti, wykonywane je do celów kultowych. Z czasem jednak tańce rozszerzono na tańce świeckie.

Muzyka indyjska także wywodzi się z hinduizmu, dokładniej to z tradycji Rygwedy i Samawedy. Wiedza o muzyce i jej zasady również zostały dokładnie opisane w tekście Natjaśastra.

Wpływ na inne religie [edytuj]
Od czasów swoich początków hinduizm silnie oddziaływał na sąsiednie i wywodzące się z niego religie. Wpływy te miały zwykle charakter wzamnych odziaływań. Z hinduizmu wywodzą się dźinizm, buddyzm, adźiwikowie, sikhizm i kilka innych religii, które z różnych względów nie są uznawane za wyznania w pełni hinduistyczne.

Pierwsze dwie założone były przez hinduistów i mają wiele wspólnych elementów z hinduizmem: wiara w karmę, reinkarnację, dążenie do oświecenia oraz podobną etykę (jednak nie identyczną; np. etyka dźinijska jest bardziej surowa). Zdarzało się nawet, że uważane były za odłamy hinduizmu. Nie bazują jednak na Wedach (ani na innych świętych pismach hinduizmu) co sprawia, że nie mogą być kultami hinduistycznymi. Dodatkowo uznają innych świętych oraz nie występują w nich hinduistyczne dewy. Adźiwikowie natomiast odłączyli się od dźinizmu (w pierwszych latach tejże religii – jeszcze za życia jej założyciela – Mahawiry) i głoszą oni fatalizm, sądząc, że każda dusza i tak osiągnie oświecenie niezależnie od czynów, co jest sprzeczne z nauką hinduizmu (oraz dżinizmu).

Sikhizm również założony był przez hinduistę - Nanaka oraz zawiera liczne elementy hinduizmu: typowo wisznuickie bhakti, karma, reinkarnacje, oraz wiarę, że świat to tylko maja. W dodatku Sri Guru Granth Sahib została spisana częściowo przez świętych hinduizmu. Podstawą sikhizmu jest jednak autorytet Sri Guru Granth Sahib, a nie świętych pism hinduizmu, ponadto sikhowie uznają innych świętych i przywódców duchowych, czczą wyłącznie Boga bezforemnego oraz nie oddają czci Awatarom.

Wpływ hinduistyczny dostrzec można także w sufizmie. Część sufitów indyjskich inspirowała się duchową tradycją jogi. Charakterystyczne dla niektórych kierunków sufizmu indyjskiego (zwł. maharashtryjskiego) było łączenie tradycji i religii hinduistycznej i muzułmańskiej.

Niektóre dewy i dewi hinduistyczne (np. Ganeśa, Saraswati) przedostały się poza Indie do rejonów takich jak Tybet, Chiny, Azja Południowo-Wschodnia, Indonezja, a nawet Japonia i pojawiły się (choć w nieco zmienionej formie) w religiach tamtejszych narodów.

Zaratusztrianizm - jego święta księga Zend Awesta - wywodzi się z tego samego rdzenia - aryjskiego - co hymny wedyjskie i wykazuje do nich wiele podobieństw. Tradycja wedyjska wielce wpłynęła na jej powstanie. Z zaratusztrianizmu wywodzi się natomiast judaizm, z niego zaś chrześcijaństwo i islam, toteż można zaryzykować stwierdzenie, że wszystkie wielkie religie wywodzą się z Wed.

Hinduizm również wpłynął na praktyki, kulturę, a nawet wierzenia innych religii indyjskich, np. chrześcijaństwa, rastafarianizmu, judaizmu i zaratusztrianizm (niektórzy zaratusztrianie indyjscy czczą niektórych hinduistycznych świętych, np. Shirdi Sai Babę), także islamu.

Przypisy [edytuj]
↑ Mumbai, India Religion: Hinduism, nationalgeographic.com, [1], data ostatniego dostępu: 01.05.2007
↑ Major Religions of the World Ranked by Number of Adherents, adherents. com [2], data ostatniego dostępu: 01.05.2007
↑ Różnice pomiędzy tymi religiami wiązały się początkowo z odrzuceniem przez Buddę Siakjamuniego tzw. systemu kastowego oraz zakwestionowaniem pojęcia Boga osobowego.
↑ 4,0 4,1 David Frawley - From the River of Heaven: Hindu and Vedic Knowledge for the Modern Age, wydawnictwo Passage Press, Salt Lake City 1990, ISBN 1-878423-01-0 ; s. 27
↑ Różnice pomiędzy tymi religiami wiązały się początkowo z odrzuceniem przez Buddę Siakjamuniego tzw. systemu kastowego oraz zakwestionowaniem pojęcia Boga osobowego.
↑ Is Hinduism polytheistic, religionfacts.com, [3], data ostatniego dostępu: 01.05.2007 (en)
↑ R. Krishnakumar Beef without borders, hinduonnet.com, [4], data ostaniego dostępu 01.05.2007 (en)

Bibliografia [edytuj]
Alf Hiltebeitel Hinduism, W: Gale Encyclopedia of Religion tom VI, ISBN 0-02-865997-X (en)
Andrzej Jakimowicz, Sztuka Indii, Warszawa 1991, ISBN 83-214-0829-X
Andrzej Jakimowicz, Marta Jakimowicz-Shah, Mitologia indyjska, Warszawa 1982, ISBN 83-221-0176-7
Artur Karp, Hinduizm, W: Religia. Encyklopedia PWN, tom 4, Warszawa 2002, ISBN 83-01-13775-4
Jan Kieniewicz, Historia Indii, Wrocław 1985, ISBN 83-04-01896-9
Krzysztof Mroziewicz, Ćakra czyli Kołowa historia Indii, Bydgoszcz 2006, ISBN 83-60186-00-6
Eugeniusz Słuszkiewicz, Pradzieje i legendy Indii, ISBN 83-88238-65-5
Subramuniya, Sivaya Subramuniaswami Dancing With Siva: Hinduism's Contemporary Catechism dostępna online (en)
Paramahansa Yogananda Autobiografia Jogina, wydanie polskie: Ravi 2005, ISBN 83-7229-115-2
Wielka historia świata tom V, wyd. Oxford Educational sp. z.o.o. 2005, ISBN 83-7425-030-5
Anrzej Tokarczyk, Hinduizm, Warszawa 1986, ISBN 83-03-01610-5

[[Category:Hasło]]

Ajurweda

2009-04-24T14:46:36Z

Ganeś: siedem gałęzi Ajurwedy

[[Image:DhanvantariLotos8Chakra.jpg|right| Dhanvantari Deva]]
'''Ajurweda''' (sanskr. आयुर्वेद āyurveda) - medycyna wedyjska czy indyjska jest tradycyjnym, starohinduskim sposobem uzdrawiania praktykowanym od tysięcy lat. Podstawową zasadą nauki Ajurwedy jest zdolność każdego człowieka do samoleczenia. Oznacza to, że dzięki zachowaniu właściwej równowagi wszystkich energii ciała można wyraźnie ograniczyć procesy degeneracyjne i choroby. Medycyna ajurwedyjska opiera się na obserwacji, że wszystkie choroby mają swój początek bądź w umyśle bądź w układzie pokarmowym, a powoduje je albo złe trawienie pokarmu, albo dieta niedostosowana do dośa, czyli do biotypu psychofizycznego człowieka. Jedną z najlepiej znanych '''terapii ajurwedyjskich''' jest oparta na masażach i bioenergetyce terapia [[Polarity]].

'''Ajurweda''' w dewanagari आयुर्वेद , ang. Ayurveda – system medycyny indyjskiej rozwinięty w starożytności w Indii i Himalajach, w Nepalu, Tybecie, Birmie, Bangladeszu czy na Sri Lance. Ajurweda zajmuje się zdrowiem fizycznym, psychicznym i duchowym. Jest jednym z niewielu systemów medycyny niekonwencjonalnej wykorzystujących chirurgię. Masaż jest jedną z podstawowych terapii, która pozwala odblokować kanały energetyczne nadi dla prawidłowego przepływu energii witalnej. Warte podkreślenia jest to, że '''Hipokrates''' uznawany za „ojca medycyny” czerpał wiedzę właśnie z doświadczeń Ajurwedy. Jej silny wpływ zaznaczył się nie tylko w Grecji, ale również w starożytnym Egipcie. Ajurwedyczne kanony posłużyły też do stworzenia innego wielkiego systemu leczenia - Tradycyjnej Medycyny Chińskiej. Można więc śmiało określić ją mianem ”matki medycyny”. Przekazywana przez wieki w ustnych i pisemnych przekazach, ajurweda przetrwała do dziś i u progu XXI wieku przeżywa swój renesans.

We współczesnych Indiach według jej zasad leczy się nadal skutecznie około 80% ludności. Świadczy to o jej wysokiej, nieprzemijającej wartości. Ajurweda jest systemem holistycznego uzdrawiania, ponieważ w leczeniu pacjenta rozpatruje nie tylko zaburzenia funkcji ciała, jak przemiana materii, trawienie, wydalanie i wydzielanie, ale bierze również pod uwagę stan jego emocji, umysłu i ducha. Człowiek według jej zasad jest zdrowy tylko wtedy, kiedy wszystkie jego składowe są w równowadze. System zdrowotny Ajurwedy jest wciąż aktualny. Dla lepszego rozumienia jej kanonów powstała nawet współczesna wersja podręcznika, dostosowana pojęciowo do dzisiejszego języka.

'''Ajurweda''' ma liczne odgałęzienia, ponieważ dotyczy wielu aspektów zdrowia i uzdrawiania. Składają się na nią na przykład dieta, czyli odpowiednie odżywianie się, ale także masaż, gimnastyka, stosowanie kolorów, kryształów, ziół i przypraw. Dzięki rozpoznaniu swej dośa i zrozumieniu, jak żyć w zgodzie ze swoją prawdziwą naturą, każdy może uzdrawiać swoje vikriti - aktualny stan zdrowia emocjonalny, fizyczny i psychiczny - za pomocą najlepszych metod ajurwedyjskich, włącznie z modlitwami i inwokacjami do Bóstw Medycyny jak [[Dhanvantari]]. Trzeba wiedzieć, że prawdziwi mistrzowie jogi czy tantry są także biegli w metodach leczniczych i naukach medycyny Ajurwedy. Nie ma jogi bez ajurwedy.

'''Ajurweda''' jest formalnie akceptowanym alternatywnym systemem medycznym przez WHO - Światową Organizację Zdrowia. Według ajurwedy wszystko składa się z pięciu elementów „panća mahabhutas” elementy te to, przestrzeń (akaśa), powietrze (waju), ogień (agni), woda (dźala) i ziemia (prythwi). Istoty żyjące posiadają jeszcze jeden element: jest to prana. [[Prana]] to siła życiowa, podstawowa energia odpowiadająca za fizyczne, umysłowe i duchowe zdrowie i siłę. Prana w sanskrycie oznacza ”oddech” i jest rozumiana jako siła podtrzymująca życie, energia witalna. Jest to podstawowe założenie ajurwedy i jogi, energia ta przepływa przez kanały subtelne zwane nadi. Energia ta podtrzymuje życie w ciele i umyśle.

'''Ajurweda''' to jeden najstarszych i najbardziej całościowych systemów leczniczych na świecie z którego pochodzi tradycyjna medycyna tybetańska oraz medycyna chińska, a pośrednio japońska. Światowa Organizacja zdrowia uznała Ajurwedę za system wysoce użyteczny dla współczesnej cywilizacji zachodniej. Słowa Ajur-weda oznaczają wiedzę o życiu, lub inaczej wiedzę o zdrowym życiu (weda - wiedza; aju - życie). Uważa się, iż Ajurweda liczy sobie dużo ponad 5.000 lat. Ajurweda zarówno zajmuje się głębszym sensem choroby i ludzkiego życia, jak i zawiera szereg bardzo rozbudowanych sposobów diagnozy i terapii, w tym diagnozę pulsową.
Spośród licznych metod terapii medycznej Ajurweda stosuje m.in. najróżniejsze naturalne zioła w formie pigułek, nalewek, proszków lub innych kombinacji, a także unikalne masaże oraz specyficzną, dobrze rozbudowaną bioenergoterapię. Ajurweda używa metod akupresury oraz akupunktury z naciskiem na masowanie 108 najważniejszych punktów zwanych [[marma]] oraz pracy na tak zwanych kanałach energetycznych czyli meridianach (nadi).

Według Ayurvedy życie definiowane jest jako kombinacja ciała, zmysłów, umysłu i ducha. Brak harmonii między tymi elementami prowadzi do zaburzeń w organizmie i rozwoju chorób. Na ciele człowieka umiejscowione są '''marma''' - specjalne punkty, które odpowiadają organom wewnętrznym. Jest ich '''sto osiem'''. Wszelkie zaburzenia równowagi organizmu mogą powodować ból tych punktów podczas ich dotyku. Odpowiedni ucisk takich miejsc oczyszcza organizm z toksyn i wspomaga leczenie. Znany na Zachodzie system masażu polarnego "Polarity" w swej pełnej wersji wywodzi się wprost z Ajurwedy.

Człowiek rodzi się z określoną konstytucją psychofizyczną zwaną '''dośa''' (dosha). Są trzy podstawowe typy dośa: '''vata''' (eteryczno-powietrzny), '''pitta''' (ogniowy) i '''kapha''' (ziemno-wodny) oraz mieszane: vata-pitta, pitta-kapha, vata-kapha, vata-pitta-kapha. Niezdrowy tryb życia, brak ruchu, złe odżywianie, stres, uwarunkowania kulturowe, akumulacja substancji toksycznych mogą zaburzyć równowagę naszego organizmu, równowagę trzech dosha. Masaż ciepłymi olejami, odpowiednia dieta dostosowana do typu organizmu i stanu zdrowia pozwolą przywrócić utraconą energię. Sprawią, że nasze ciało i umysł pozostaną w harmonii.

Sanskryckie słowo "dośa" oznacza "wadę", ponieważ dominacją jednej albo dwóch z tych trzech doś jest z góry oznaką negatywną, ponieważ to wychylenie od stanu idealnego gdy vata, pitta i kapha znajdują się w idealnej równowadze - jedynej zdrowej konstytucji. Nadmiar albo niedomiar którejkolwiek dośy jest z góry oznaką, wskazującą na negatywny stan organizmu.

Kiedy ocenia się konstytucję doś, zasadniczo powinno się ją oceniać z dwóch perspektyw:
*'''Prakryti''' - konstytucja całego organizmu, często od urodzenia, zostająca z nami przez długi czas, zmieniając się bardzo niewiele
*'''Wikryti''' - tymczasowe wahania doś, powodujące to co się popularnie nazywa chorobą.

Niezbalansowane prakryti powoduje długotrwałe negatywne lub niepożądane cechy w naszym organizmie, a niezbalansowane wikryti, jak już napisano wiąże się z krótkotrwałymi chorobami.

'''Siedem gałęzi ajurwedy'''

* chirurgia (śalja-ćikitsa).
* leczenie chorób związanych z częściami ciała powyżej obojczyka (salakjam).
* wewnętrzna medycyna (kaaja-ćikitsa).
* psychiatria oraz leczenie opętań demonicznych (bhuta-widjaa)
* pediatria (kaumarabhrytjam).
* toksykologia (agadatantram).
* profilaktyka i odporność (rasajanam).
* afrodyzjaki (wadźikaranam).

'''Podstawowe poradnictwo z zakresu Ajurwedy zawiera:'''

* Konsultacja to ustalenie typu konstytucyjnego człowieka, ustalenie zabiegu zgodnie ze stanem zdrowia,
* Ustalenie zarysu diety zgodnie ze stanem zdrowia i typem konstytucyjnym człowieka,
* ABHYANGA - masaż całego ciała lub inne rodzaje masażu czy akupresury, bioterapii etc.

'''Ajurwedyjski Masaż Abhjanga'''

'''Masaż abhjanga''' jest częścią tradycyjnego ajurwedyjskiego programu oczyszczającego i odmładzającego nazywającego się '''Panćakarma'''.

W trakcie tego masażu całe ciało jest rytmicznie z równomiernym naciskiem masowane. Masaż wykonywany jest przy użyciu dużej ilości ciepłego oleju sezamowego. W trakcie masażu toksyny i bloki usuwane są z ciała. Według ajurwedy, toksyny powstają z niestrawionego do końca jedzenia, nazywają się „ama”. Mają charakter śluzu, odkładają się w organizmie w osłabionych miejscach. Podczas masażu są wtłaczane do systemu wydalniczego. Rytmiczne i głęboko relaksujące ruchy odblokowują kanały energetyczne pozwalając na swobodny przepływ energii życiowej.

Słowo „anga” oznacza ruch, słowo „abhi” oznacza do wewnątrz, do środka lub w kierunku, także słowo abhyanga oznacza poruszenie energii oraz wtłoczenie toksyn do kanałów wydalniczych. Masaż abhjanga rozpoczynamy od masażu głowy zgodnie z orientalną zasadą, że każda choroba rozpoczyna się w głowie zatem leczenie trzeba zacząć od głowy. Masaż głowy może być zrobiony na sucho lub olejem sezamowym.

Działanie: relaksuje, pozwala zachować piękno, przywraca jędrność ciału, przywraca równowagę energetyczną, usuwa toksyny z organizmu, aktywizuje system odpornościowy, pomaga przy leczeniu bezsenności, zwiększa sprawność umysłową i wydolność fizyczną. Czas trwania masażu wynosi około 90 minut. Wykonujemy 3, 7, 14 sesji takich masaży.

'''MASAŻ ciepłym olejem z roślin tropikalnych:'''

* usuwa toksyny z organizmu
* aktywizuje system immunologiczny
* poprawia krążenie krwi i wzmacnia system
naczyń krwionośnych
* zwiększa sprawność psychofizyczną
* działa kojąco na system nerwowy
i wydzielania wewnętrznego
* przywraca jędrność ciału, usuwa napięcie
mięśniowe, redukuje wagę
* pomaga w leczeniu bezsenności , bólu głowy i wielu chorób
* opóźnia procesy starzenia

* '''SHIRO DHARA''' to zabieg polegający na polewaniu głowy ciepłym olejem, jest terapią punktów specjalnych w obrębie głowy i szyi, pomaga osobom cierpiącym na bezsenność i bóle głowy, poprawia pamięć, rozluźnia mięśnie, głęboko relaksuje.

* '''SAMBHANA''' - masaż głowy
o poprawia krążenie krwi,
o rozluźnia mięśnie głowy i karku,
o wzmacnia włosy i przyspiesza ich porost,
o korzystnie wpływa na sen, poprawia pamięć,
o chroni przed chorobami oczu,
o pomaga w leczeniu bólu głowy,

* '''SAMBHANA''' - masaż twarzy
o poprawia owal oraz napięcie mięśni twarzy i szyi,
o skóra twarzy staje się gładka i elastyczna,
o opóźnia proces starzenia skóry,
o zapobiega powstawaniu przebarwień i zmarszczek,
*''' Masaż stóp''' - stymulacja organów wewnętrznych
* '''Masaż synchroniczny''' - rodzaj masażu Abhyanga wykonywany równocześnie przez dwie osoby

'''ZABIEGI SPECJALNE''' (w zależności od zaleceń terapeuty)

* PINDA SWEDA (rodzaj masażu ABHYANGA stosowany przy bardzo dużym napięciu mięśni)
* SARWANGA DHARA (rodzaj masażu ABHYANGA polegający na polewaniu i masowaniu ciała ciepłym olejem, jest terapią punktów specjalnych w obrębie ciała
* STEAM BATH ( kąpiel parowo ziołowa)
* NASYA KARMA zabieg polegający na oczyszczaniu nosa i zatok ciepłym olejem, pomocny w leczeniu bólu głowy, chorobach oczu, zatok
* KARNA PURNA (zabieg oczyszczania uszu ciepłym olejem).

== Wybrane Zioła Ajurwedyjskie ==

'''ARJUNA (ARDŻUNA)'''

ARDŻUNA (terminalia arjuna) – to zioło, które jest najsilniejszym oraz najbardziej miękkim tonikiem nasercowym.

Składniki: ardżuna, rodzynki, kwiaty madchuka, dchataki, cukier palmowy.

Właściwości: tonizuje i stymuluje działalność serca, wzmacnia mięsień sercowy.

Stosowanie: wszelkie choroby sercowe oraz choroby płuc, niewydolność serca, dla rehabilitacji chorych po zawale serca.

Użycie: po 1 tabletce 2 razy dziennie

Ardżuna – to unikalne zioło ajurwedyjskie, które okazuje wyraźne działanie lecznicze przy wszelkich chorobach sercowych. Tonizuje ono serce i płuca, poprawia krążenie krwi, wzmacnia mięsień sercowy, zatrzymuje krwotok, oraz przyspiesza gojenie tkanek. Ardżuna działa harmonizująco na wszystkie trzy doszę, czyli doprowadza do równowagi pole energetyczne. Ardżunę stosuje się przy wszelkich rodzajach niewydolności serca.

'''CARDIMAP - preparat Maharishi Ajurweda'''

Cardimap – to unikalna kompozycja ziół, które zalecane są przez medycynę Ajurwedyjską dla obniżenia ciśnienia tętniczego, przy niepokojach, napięciu, bezsenności. Zioła te absolutnie nie wywołują zakłócenia w rozkładzie dnia pacjenta. Cardimap zawiera bardzo znane zioła ajurwedyjskie: sarpagandcha, dżatamansi, szankchpuszti, brammi i pippali.

Sarpagandcha jest uwazana przez Ajurwedę, jako bardzo silny środek uspokajający i bardzo efektywny środek przy nadciśnieniu, który nie wywołuje miażdżycy tętnic.

Dżatamansi wzmacnia działanie sarpagandchi. Dowiedziono, że olejki eteryczne, obecne w dżatamansi, okazują istotne działanie uspakajające, obniżające wewnętrzne napięcie i obniżające ciśnienie w ciągu kilku godzin. Zioło to jest efektywne przy leczeniu arytmii serca.

Szankchapuszti – normalizuje przemianę w komórkach mózgowych i jest mirelaksantem oraz środkiem przeciwkurczowym. Szankchapuszti efektywnie obniża niepokój i przynosi znaczną ulgę przy nerwicach. Szankchapuszti uważane jest za Medchja Rasajan.

Brami także jest Medchja Rasajan. Badania kliniczne dowiedli, że Brami jest środkiem kardiotonizującym i uspakajającym. Blokuje nerwice mięśniową, okazuje efekt odprężający oraz wzmacnia działanie rezerpyny.

Pippali polepsza funkcje trawienną i posiada właściwości hepatoprotektora. Zawartośćpippali w Cardimapie zabezpiecza lepsze przyswajanie pozostałych składników.

Stosowanie: Nadciśnienie tętnicowe, nerwice głębokie, patologiczne stany niepokoju, lęku, strachu, napięcie i bezsenność, wywołana przez stres, histeria. Także jest zalecany w leczeniu zależności alkoholowej.

Efekty uboczne: żadnych efektów ubocznych nie wykryto. Niektóre pacjenci mieli senność, zakłócenie funkcji wydalenia oraz nieznaczne zakłócenie orientacji na początku leczenia.
Pacjenci cierpiące na nerwice, strach, bezsenność, nie powinni wsiadać za kierownice samochodu do póki działanie Cardimapu nie ustabilizuje się.

Sposób użycia: po 1-2 tabletce 2 razy dziennie.

'''CZAWANPRASZ – eliksir życia'''

Klasyczna ajurwedyczna formuła opisana w starożytnym, naukowo-medycznym traktacie. Przyrodniczy bioregulator „Czawanprasz” to biologicznie aktywny produkt, którego receptura została opracowana ponad 4000 lat temu przez hinduskich uzdrowicieli. Czawanprasz był wykorzystywany jako jeden z najbardziej efektywnych środków w starohinduskiej „nauce o życiu” i długowieczności (Ajurweda) dla uaktywnienia systemu odpornościowego organizmu poprzez reprodukcję komórek odpornościowych. Odporność - fundament zdrowia i długowieczności człowieka, obrona przed wszystkimi chorobami. Po niedługim używaniu Czawanprasz przekonacie się Państwo, że jesteście znacznie mniej podatni na choroby i infekcje, poczujecie się silniejsi fizycznie i odporniejsi na stresy. Czawanprasz jest przygotowany według starożytnej receptury z 49-ciu naturalnych składników: ziół leczniczych, uzdrowicielskich minerałów, himalajskiego miodu i innych. Jednym z głównych składników są owoce świeżej amly – najbogatszego naturalnego źródła witaminy C.
Badanie przeprowadzone w laboratorium indyjskiej firmy „Dabur”, która jest największym na świecie producentem preparatów leczniczych na bazie surowców naturalnych wykazały, że Czawanprasz:

- likwiduje skutki stresu, depresje, syndrom chronicznego zmęczenia
- oczyszcza krew, wątrobę, jelita, trzustkę z osadów toksyn
- polepsza pracę przewodu pokarmowego
- hamuje rozwój komórek rakowych
- neutralizuje działanie uboczne chemioterapii i skutki przyjmowania antyrakowych leków
- poprawia wskaźniki krwi, podwyższa poziom hemoglobiny a obniża poziom cholesterolu
- normalizuje ciśnienie krwi
- wzmacnia mięsień sercowy
- chroni przed przeziębieniem i infekcjami
- poprawia funkcje narządów płciowych-zalecany przy niemocy płciowej
- jako uzupełnienie przy leczeniu gruźlicy
- polepsza pracę mózgu, wzmacnia pamięć i ułatwia przyswajanie wiedzy
- normalizuje przemianę materii
- zalecany jako środek ogólnowzmacniający, regenerujący obniżone podstawowe funkcje organizmu.

Sposób użycia
W przypadku wytrącenia się srebra na powierzchni masę należy wymieszać.
Zażywać na 15 minut przed jedzeniem, popijając mlekiem, herbatą zieloną lub wodą niegazowaną.
Dorośli 2 razy dziennie rano i wieczorem po ½ łyżeczki, dzieci 2 razy dziennie po 1/3 łyżeczki

Przeciwwskazań i efektów ubocznych brak.
Produkt występuje w postaci słodkawo-ostrej masy koloru czekolady
Opakowanie – zakręcany pojemnik z tworzywa
Waga – 500g.
Termin ważności – 24 miesiące od daty produkcji

Atest Nr 1P-11/1259.
Opinia Instytutu odżywiania RAMN N: J2-1672.
Producent: korporacja „Dabur India LTD”

'''GRENEEM (Grenim)'''

Pięć cech „Greneema”. „Greneem” cieszy się wielką popularnością w krajach Południowowschodniej Azji (zwłaszcza w Indiach i Birmie). Tam go stosują dla oczyszczenie krwi i cery. Już kilkadziesiąt łat firma „Dabur India Limited” produkuje ten preparat, którego podstawą jest ekstrakt świeżych liści margozy czyli neema (Melia Azadirachta). Każda część rośliny posiada właściwości lecznicze i dla tego roślina ta z dawnych czasów wykorzystywana jest przez Ajurwedę dla profilaktyki oraz leczenia całego rządu chorób przewlekłych i ostrych stanów zapalnych. Badania współczesne wykazały w liściach nima należność substancji specyficznej – gorzkiego alkaloidu margozynu, a także wysoką zawartość miedzi ( neem gromadzi dużą ilość tego mikroelementu), glikozydy margozopikryny, antybiotyków naturalnych oraz kwasów tłuszczowych. Oprócz tego neem zawiera dostatnią ilość kwasu izowalerianowego. Ekstrakt liści neema posiada pięć podstawowych cech, pozwalających wykorzystywać preparat „Greneem” jako aktywny dodatek biologiczny w leczeniu i profilaktyce ostrych stanów zapalnych oraz chorób przewlekłych.

E f e k t o c z y s z c z a n i a k r w i:

wyprowadza toksyny, białka innorodne, nadmiar cholesterolu (lipoproteidy niskiej spoistości) oraz glukozę, kompleksy immunologiczne, ciała ketonowe i wolne rodniki. Wszystkie te cechy pozwalają stosować ekstrakt neema dla oczyszczania organizmu, profilaktyki oraz leczenia autoimmunologicznych schorzeń (reumatyzm, zapalenie wielostawowe, cukrzyca, stwardnienie rozsiane, stany zapalne skóry i in.), zakłóceń przemiany lipidowej i węglowodanowej.

E f e k t o b n i ż a j ą c y g o r ą c z k ę o r a z a n t y z a k r z e p o w y :
margozyna działa podobnie salicylatą, zabraniając agresje trombocytów (profilaktyka ostrych katastrof naczyniowych), a także obniża temperaturę ciała przy stanach gorączkowych.

N o r m a l i z u j e w ł a ś c i w o ś c i b u f o r o w e k r w i
(usuwa acydozę metaboliczną, nie pozwała gromadzeniu toksyn w tkankach organizmu).
W stosunku do całego rządu pierwotniaków oraz pasożytów posiada wyraźne właściwości a n t y s e p t y c z n e: badania kliniczne wykazały, że ekstrakt liści neema w rozcieńczonym stanie 1: 10 000 w ciągu 5 min wywołuje zaginięcie trichomonady, dyzenterii amebnej i balantodii koli, która ma zdolność wywoływać wrzody jelita grubego. W stanie rozcieńczonym 1 : 200 ekstrakt neema przeszkadza mnożeniu się lamblii oraz lejszmanii. Jednak w stosunku do wirusów i bakterii efekt przeciwzakażeniowy nie jest bardzo wyraźny.

U s u w a s t a n y z a p a l n e o r a z c h o r o b y a l e r g i c z n e c e r y.
Ekstrakt liści neema stosują dla usunięcia trądziku, dla profilaktyki ostrych stanów zapalnych i leczenia zapalenie skóry, łuszczycy, egzemy, pokrzywki, furunkulozy. Margoza (neem) z dawnych czasów stosowana jest w kosmetologii.

„Greneem” stosują dla oczyszczenia krwi i cery, a także dla profilaktyki chorób przewlekłych. Poleca się używać „Greneem” na malejący Księżyc (w okresie od pełni do nowiu) po jednej kapsułce przez 30 – 40 min po jedzeniu w ciągu 4 – 6 miesięcy. W kompleksowym leczeniu ostrych stanów zapalnych oraz chorób przewlekłych poleca się używać preparat w ciągu 1 miesiąca bez przerwy po 2 kapsułki 3 razy dziennie, dalej 6 – 8 miesięcy na malejący Księżyc po 1 kapsułce 3 razy dziennie.
U ludzi cierpiących na niedokwaśność żołądka przy użyciu preparatu przed jedzeniem, może on wywołać niestrawność. Alergiczne nieprzyjęcie preparatu występuje bardzo, bardzo rzadko.

Firma „Dabur India Limitem” – przyznany światowy lider w wyprodukowaniu ajurwedycznych preparatów leczniczych. Firma „Dabur” sama zajmuje się uprawą rzadkich roślin leczniczych w miejscach ich naturalnego występowania w Indiach i Nepale. Zbór roślin przeprowadza się zgodnie z kanonami Ajurwedy. Do struktury firmy „Dabur” należą doskonałe wyposażane laboratorium naukowe, które kontrolują jakość produktów oraz przeprowadzają badania w zakresie stosowania preparatów ajurwedycznych oraz adoptacji ich do regionalnych umów klimatycznych.

'''STRESSKOM - Aszwagandchi'''

Firma „Dabur India Limited” produkuje monopreparat „Stresskom” w kapsułkach po 300 mg suchego ekstraktu korzeni aszwagandchi (Withania somnifera). Ta unikalna co do swoje właściwości roślina zajmuje jedno z pierwszych miejsc w „złotym rzędzie” ziół leczniczych, rosnących w Azji Południowo – Wschodniej.

Aszwagandcha, posiadając szeroki spektrum działania na organizm ludzki, przez wielu tysiącleci była używana uzdrowicielami ajurwedycznymi jako rasajana, to znaczy jako roślina o wyraźnym efekcie odmładzającym (jako adaptogen, nootrop, anabolik, tonik, antyoksydant oraz immunomodulator). W ostatnie lata aszwagandcha jest bardzo znana na Zachodzie - w Stanach Zjednoczonych, Anglii, Włoszech, Francji, Węgrach. Produkowane na jej podstawie w tych krajach preparaty lecznicze i dodatki żywieniowe przeszły sukcesywne badania kliniczne i są bardzo doceniane przez homeopatów i lekarzy medycyny alternatywnej. Teraz, dzięki firmom „Ajurweda Plus” i „Dabur India LTD”, roślina ta zjawiła się na naszym rynku.

Aszwagandcha działa na wszystkie organy ciała ludzkiego. Jej wysoką aktywność biologiczną powiązują z wysokim zawarciem w niej fitosteroidów, ligninów, flawonoglikozydów, a takoż ważnych połączeń azotowych – witanloidów ( somniferyny oraz witanona).Ostatnie posiadają bardzo silny efekt, bez względu na to, że one składają zaledwie 1.5 % odnośnie do reszty składników chemicznych danej rośliny.

Aszwagandcha normalizuje bilans energetyczny w ciągu dwutygodniowej kuracji (600 mg na dobę). Przy stałym stosowaniu danego fitopreparatu w ciągu 7 – 10 dni każdego miesiąca równowaga energetyczna utrzymuje się na normalnym poziomie, nawet nie zważając na stałe działanie negatywnych dla organizmu faktorów. Aszwagandcha działa na układ nerwowy jako kamerton, zabezpieczając jego harmonizacje ze środowiskiem otaczającym oraz organami wewnętrznymi. Badania kliniczne aszwagandchi, przeprowadzone w USA, wykazały, że stosowanie tej rośliny przez dłuższy czas (4-5 miesięcy bez przerwy) normalizuje metabolizm estrogenów oraz zapobiega rozwoju fibromiom i mastopatji. Do tegoż u większości przebadanych kobiet odnotowano zniknięcie dysmenorei oraz algyomenorei – kobiety tę zaczęli miesiączkować regularnie i bez bólów. Badawcy amerykańskie twierdzom, że efekt ostatni jest związany z działaniem witanloidów.

Oprócz tego, w aszwagandzie odnalezione naturalne antybiotyki, które gnębią rozwój gonokoków, gronkowców, paciorkowców i kolibakterii. Niektórzy Badaczy wskazują na antywirusowy efekt rośliny. Możliwie, że to jest związane z tym, że witanloidy podwyższają aktywność nietypowego ogniwa immunologicznego.

Aszwagandę można z sukcesem stosować przy kompleksowym leczeniu oraz profilaktyce choroby wrzodowej, patologii wątroby oraz zakłóceniu przemiany lipidowej. Ludziom praktycznie zdrowym, prowadzącym aktywny tryb życia, pracującym z komputerem albo inną techniką wysokiej częstotliwości, studentom w period egzaminów, sportowcom oraz tym, kto ma prace całodobową, STRESSKOM zaleca się stosować krótkimi kuracjami po 7 – 10 dni na miesiąc po 1 kapsułce dziennie.

Ludziom w starszym wieku, prowadzącym aktywny tryb życia, które nie mają wyraźnych patologii organów wewnętrznych, zaleca się stosowanie SRTESSKOM przez 10 -12 dni miesięcznie po 2 kapsułki dziennie. Przy nadciśnieniu, padaczce, paroksyzmalnej tachykardii albo ekstrasystolii, astmie, parkinsonizmie, chorobie Alzheimera, tyreotoksykozie, chorobie wrzodowej, dyskinezji pęcherza żółciowego, zakłóceniu przemiany lipidowej, gruczolak (adenomie) prostaty, zapaleniu gruczołu krokowego, męskiej bezpłodności, zakłóceniu miesiączki u kobiet, osteoporozie i chorobach autoimmunologicznych należy stosować SRESSKOM po konsultacji ze specjalistą w kompleksowej terapii z innymi leczniczymi preparatami i dodatkami odżywczymi. W takich przypadkach należy powoli powiększać dawkę aszwagandchi do 4-6 kapsułek na dobę. Kuracja – 50 dni bez przerwy, dalej w okresie 5 dni przed pełną i 5 dni po pełni Księżyca w ciągu 7 -10 miesięcy.

U aszwagandchi nie ujawnione są okresy aktywności sezonowej, jak to występuje u żeń-szenia, eleuterokoka, ginkgo biloby, cytrynowca i innych adaptogenów (one najbardziej aktywne są jesienią). Jednak efektywność preparatu znacznie wzrasta w dziesięciodniowy okres, który się zaczyna na 3 dni przed pełnią Księżyca. Używać go lepiej rano i w południe (do 14 godz.).

STRESSKOM-u nie powinny stosować kobiety w cięży. Zaleca się ostrożność przy zakłóceniu krążenia mózgowego (w tym przypadku bardzo dobrze łączyć Aszwagandche z preparatami albo ziołami moczopędnymi). Reakcje alergiczne na tą roślinę występują bardzo rzadko, jednak, jeżeli to ma miejsce, to użycie SRESSKOM-u nie jest polecane.

== Starożytna Akademia Ajurwedy ==

'''KURS PODSTAWOWY MASAŻU AJURWEDYJSKIEGO'''

Składa się z wprowadzenia teoretycznego, nauki podstawowych technik masażu oraz ćwiczeń - nauki masażu głowy oraz szyi, barków i ramion, kręgosłupa, pleców i brzucha, wewnętrznej strony kończyn oraz twarzy.

'''POSZERZONY KURS MASAŻU AJURWEDYCZNEGO'''

Dodatkowy tydzień poświęcony jest na naukę masażu stopami oraz masażu ajurwedycznego

'''PODSTAWOWY KURS PANĆAKARMY'''

Program składa się z wprowadzenia do zabiegów, teorie oraz praktykę Shiro Dhara, Pizhichil, Njavarakizhi, Nasyam, Tharpanam, Karnapuram oraz Vasthy. Kurs poszerzony o “Panchakarma w chorobie“.

Masaż konkretnych części ciała:

* MASAŻ GŁOWY
* MASAŻ TWARZY
* ZIOŁOWY MASAŻ PIELĘGNACYJNY (TWARZ I GŁOWA)
* MASAŻ SZYI I RAMION

Techniki specjalne masażu i akupresury:

* MASAŻ MARMAN - praca na 108 punktach
* MASAŻ STOPAMI - technika deptania i masowania stopami

== Kursy Terapii Ajurwedyjskich w Polsce ==

Siedem stopni edukacji i wtajemniczenia w Ajurwedę: '''e-mail: ajurweda@yahoo.com'''

Konsultacje, porady dietetyczne, masaż kręgosłupa, masaż stóp, masaże całego ciała, indyjska bioterapia i inne metody...

== Literatura: ==

1. Deepak Chopra, Zdrowie doskonałe, W.A.B. 1999,

2. Wayne B. Jonas, Jeffrey S. Levin, Podstawy medycyny komplementarnej i alternatywnej, Universitas, Kraków, 2000,

3. Ernst Schrott, Ajurweda na co dzień, Diogenes, 2000,

4. Marcia Zimmerman, Jedz według kolorów, Świat Książki, 2003.

[[Category:Hasło]]
[[Category:Artykuły]]

Ajurweda

2009-04-24T14:43:02Z

Ganeś: poprawki dewanagari i uzupełnienie treści

[[Image:DhanvantariLotos8Chakra.jpg|right| Dhanvantari Deva]]
'''Ajurweda''' (sanskr. आयुर्वेद āyurveda) - medycyna wedyjska czy indyjska jest tradycyjnym, starohinduskim sposobem uzdrawiania praktykowanym od tysięcy lat. Podstawową zasadą nauki Ajurwedy jest zdolność każdego człowieka do samoleczenia. Oznacza to, że dzięki zachowaniu właściwej równowagi wszystkich energii ciała można wyraźnie ograniczyć procesy degeneracyjne i choroby. Medycyna ajurwedyjska opiera się na obserwacji, że wszystkie choroby mają swój początek bądź w umyśle bądź w układzie pokarmowym, a powoduje je albo złe trawienie pokarmu, albo dieta niedostosowana do dośa, czyli do biotypu psychofizycznego człowieka. Jedną z najlepiej znanych '''terapii ajurwedyjskich''' jest oparta na masażach i bioenergetyce terapia [[Polarity]].

'''Ajurweda''' w dewanagari आयुर्वेद , ang. Ayurveda – system medycyny indyjskiej rozwinięty w starożytności w Indii i Himalajach, w Nepalu, Tybecie, Birmie, Bangladeszu czy na Sri Lance. Ajurweda zajmuje się zdrowiem fizycznym, psychicznym i duchowym. Jest jednym z niewielu systemów medycyny niekonwencjonalnej wykorzystujących chirurgię. Masaż jest jedną z podstawowych terapii, która pozwala odblokować kanały energetyczne nadi dla prawidłowego przepływu energii witalnej. Warte podkreślenia jest to, że '''Hipokrates''' uznawany za „ojca medycyny” czerpał wiedzę właśnie z doświadczeń Ajurwedy. Jej silny wpływ zaznaczył się nie tylko w Grecji, ale również w starożytnym Egipcie. Ajurwedyczne kanony posłużyły też do stworzenia innego wielkiego systemu leczenia - Tradycyjnej Medycyny Chińskiej. Można więc śmiało określić ją mianem ”matki medycyny”. Przekazywana przez wieki w ustnych i pisemnych przekazach, ajurweda przetrwała do dziś i u progu XXI wieku przeżywa swój renesans.

We współczesnych Indiach według jej zasad leczy się nadal skutecznie około 80% ludności. Świadczy to o jej wysokiej, nieprzemijającej wartości. Ajurweda jest systemem holistycznego uzdrawiania, ponieważ w leczeniu pacjenta rozpatruje nie tylko zaburzenia funkcji ciała, jak przemiana materii, trawienie, wydalanie i wydzielanie, ale bierze również pod uwagę stan jego emocji, umysłu i ducha. Człowiek według jej zasad jest zdrowy tylko wtedy, kiedy wszystkie jego składowe są w równowadze. System zdrowotny Ajurwedy jest wciąż aktualny. Dla lepszego rozumienia jej kanonów powstała nawet współczesna wersja podręcznika, dostosowana pojęciowo do dzisiejszego języka.

'''Ajurweda''' ma liczne odgałęzienia, ponieważ dotyczy wielu aspektów zdrowia i uzdrawiania. Składają się na nią na przykład dieta, czyli odpowiednie odżywianie się, ale także masaż, gimnastyka, stosowanie kolorów, kryształów, ziół i przypraw. Dzięki rozpoznaniu swej dośa i zrozumieniu, jak żyć w zgodzie ze swoją prawdziwą naturą, każdy może uzdrawiać swoje vikriti - aktualny stan zdrowia emocjonalny, fizyczny i psychiczny - za pomocą najlepszych metod ajurwedyjskich, włącznie z modlitwami i inwokacjami do Bóstw Medycyny jak [[Dhanvantari]]. Trzeba wiedzieć, że prawdziwi mistrzowie jogi czy tantry są także biegli w metodach leczniczych i naukach medycyny Ajurwedy. Nie ma jogi bez ajurwedy.

'''Ajurweda''' jest formalnie akceptowanym alternatywnym systemem medycznym przez WHO - Światową Organizację Zdrowia. Według ajurwedy wszystko składa się z pięciu elementów „panća mahabhutas” elementy te to, przestrzeń (akaśa), powietrze (waju), ogień (agni), woda (dźala) i ziemia (prythwi). Istoty żyjące posiadają jeszcze jeden element: jest to prana. [[Prana]] to siła życiowa, podstawowa energia odpowiadająca za fizyczne, umysłowe i duchowe zdrowie i siłę. Prana w sanskrycie oznacza ”oddech” i jest rozumiana jako siła podtrzymująca życie, energia witalna. Jest to podstawowe założenie ajurwedy i jogi, energia ta przepływa przez kanały subtelne zwane nadi. Energia ta podtrzymuje życie w ciele i umyśle.

'''Ajurweda''' to jeden najstarszych i najbardziej całościowych systemów leczniczych na świecie z którego pochodzi tradycyjna medycyna tybetańska oraz medycyna chińska, a pośrednio japońska. Światowa Organizacja zdrowia uznała Ajurwedę za system wysoce użyteczny dla współczesnej cywilizacji zachodniej. Słowa Ajur-weda oznaczają wiedzę o życiu, lub inaczej wiedzę o zdrowym życiu (weda - wiedza; aju - życie). Uważa się, iż Ajurweda liczy sobie dużo ponad 5.000 lat. Ajurweda zarówno zajmuje się głębszym sensem choroby i ludzkiego życia, jak i zawiera szereg bardzo rozbudowanych sposobów diagnozy i terapii, w tym diagnozę pulsową.
Spośród licznych metod terapii medycznej Ajurweda stosuje m.in. najróżniejsze naturalne zioła w formie pigułek, nalewek, proszków lub innych kombinacji, a także unikalne masaże oraz specyficzną, dobrze rozbudowaną bioenergoterapię. Ajurweda używa metod akupresury oraz akupunktury z naciskiem na masowanie 108 najważniejszych punktów zwanych [[marma]] oraz pracy na tak zwanych kanałach energetycznych czyli meridianach (nadi).

Według Ayurvedy życie definiowane jest jako kombinacja ciała, zmysłów, umysłu i ducha. Brak harmonii między tymi elementami prowadzi do zaburzeń w organizmie i rozwoju chorób. Na ciele człowieka umiejscowione są '''marma''' - specjalne punkty, które odpowiadają organom wewnętrznym. Jest ich '''sto osiem'''. Wszelkie zaburzenia równowagi organizmu mogą powodować ból tych punktów podczas ich dotyku. Odpowiedni ucisk takich miejsc oczyszcza organizm z toksyn i wspomaga leczenie. Znany na Zachodzie system masażu polarnego "Polarity" w swej pełnej wersji wywodzi się wprost z Ajurwedy.

Człowiek rodzi się z określoną konstytucją psychofizyczną zwaną '''dośa''' (dosha). Są trzy podstawowe typy dośa: '''vata''' (eteryczno-powietrzny), '''pitta''' (ogniowy) i '''kapha''' (ziemno-wodny) oraz mieszane: vata-pitta, pitta-kapha, vata-kapha, vata-pitta-kapha. Niezdrowy tryb życia, brak ruchu, złe odżywianie, stres, uwarunkowania kulturowe, akumulacja substancji toksycznych mogą zaburzyć równowagę naszego organizmu, równowagę trzech dosha. Masaż ciepłymi olejami, odpowiednia dieta dostosowana do typu organizmu i stanu zdrowia pozwolą przywrócić utraconą energię. Sprawią, że nasze ciało i umysł pozostaną w harmonii.

Sanskryckie słowo "dośa" oznacza "wadę", ponieważ dominacją jednej albo dwóch z tych trzech doś jest z góry oznaką negatywną, ponieważ to wychylenie od stanu idealnego gdy vata, pitta i kapha znajdują się w idealnej równowadze - jedynej zdrowej konstytucji. Nadmiar albo niedomiar którejkolwiek dośy jest z góry oznaką, wskazującą na negatywny stan organizmu.

Kiedy ocenia się konstytucję doś, zasadniczo powinno się ją oceniać z dwóch perspektyw:
*'''Prakryti''' - konstytucja całego organizmu, często od urodzenia, zostająca z nami przez długi czas, zmieniając się bardzo niewiele
*'''Wikryti''' - tymczasowe wahania doś, powodujące to co się popularnie nazywa chorobą.

Niezbalansowane prakryti powoduje długotrwałe negatywne lub niepożądane cechy w naszym organizmie, a niezbalansowane wikryti, jak już napisano wiąże się z krótkotrwałymi chorobami.

'''Podstawowe poradnictwo z zakresu Ajurwedy zawiera:'''

* Konsultacja to ustalenie typu konstytucyjnego człowieka, ustalenie zabiegu zgodnie ze stanem zdrowia,
* Ustalenie zarysu diety zgodnie ze stanem zdrowia i typem konstytucyjnym człowieka,
* ABHYANGA - masaż całego ciała lub inne rodzaje masażu czy akupresury, bioterapii etc.

'''Ajurwedyjski Masaż Abhjanga'''

'''Masaż abhjanga''' jest częścią tradycyjnego ajurwedyjskiego programu oczyszczającego i odmładzającego nazywającego się '''Panćakarma'''.

W trakcie tego masażu całe ciało jest rytmicznie z równomiernym naciskiem masowane. Masaż wykonywany jest przy użyciu dużej ilości ciepłego oleju sezamowego. W trakcie masażu toksyny i bloki usuwane są z ciała. Według ajurwedy, toksyny powstają z niestrawionego do końca jedzenia, nazywają się „ama”. Mają charakter śluzu, odkładają się w organizmie w osłabionych miejscach. Podczas masażu są wtłaczane do systemu wydalniczego. Rytmiczne i głęboko relaksujące ruchy odblokowują kanały energetyczne pozwalając na swobodny przepływ energii życiowej.

Słowo „anga” oznacza ruch, słowo „abhi” oznacza do wewnątrz, do środka lub w kierunku, także słowo abhyanga oznacza poruszenie energii oraz wtłoczenie toksyn do kanałów wydalniczych. Masaż abhjanga rozpoczynamy od masażu głowy zgodnie z orientalną zasadą, że każda choroba rozpoczyna się w głowie zatem leczenie trzeba zacząć od głowy. Masaż głowy może być zrobiony na sucho lub olejem sezamowym.

Działanie: relaksuje, pozwala zachować piękno, przywraca jędrność ciału, przywraca równowagę energetyczną, usuwa toksyny z organizmu, aktywizuje system odpornościowy, pomaga przy leczeniu bezsenności, zwiększa sprawność umysłową i wydolność fizyczną. Czas trwania masażu wynosi około 90 minut. Wykonujemy 3, 7, 14 sesji takich masaży.

'''MASAŻ ciepłym olejem z roślin tropikalnych:'''

* usuwa toksyny z organizmu
* aktywizuje system immunologiczny
* poprawia krążenie krwi i wzmacnia system
naczyń krwionośnych
* zwiększa sprawność psychofizyczną
* działa kojąco na system nerwowy
i wydzielania wewnętrznego
* przywraca jędrność ciału, usuwa napięcie
mięśniowe, redukuje wagę
* pomaga w leczeniu bezsenności , bólu głowy i wielu chorób
* opóźnia procesy starzenia

* '''SHIRO DHARA''' to zabieg polegający na polewaniu głowy ciepłym olejem, jest terapią punktów specjalnych w obrębie głowy i szyi, pomaga osobom cierpiącym na bezsenność i bóle głowy, poprawia pamięć, rozluźnia mięśnie, głęboko relaksuje.

* '''SAMBHANA''' - masaż głowy
o poprawia krążenie krwi,
o rozluźnia mięśnie głowy i karku,
o wzmacnia włosy i przyspiesza ich porost,
o korzystnie wpływa na sen, poprawia pamięć,
o chroni przed chorobami oczu,
o pomaga w leczeniu bólu głowy,

* '''SAMBHANA''' - masaż twarzy
o poprawia owal oraz napięcie mięśni twarzy i szyi,
o skóra twarzy staje się gładka i elastyczna,
o opóźnia proces starzenia skóry,
o zapobiega powstawaniu przebarwień i zmarszczek,
*''' Masaż stóp''' - stymulacja organów wewnętrznych
* '''Masaż synchroniczny''' - rodzaj masażu Abhyanga wykonywany równocześnie przez dwie osoby

'''ZABIEGI SPECJALNE''' (w zależności od zaleceń terapeuty)

* PINDA SWEDA (rodzaj masażu ABHYANGA stosowany przy bardzo dużym napięciu mięśni)
* SARWANGA DHARA (rodzaj masażu ABHYANGA polegający na polewaniu i masowaniu ciała ciepłym olejem, jest terapią punktów specjalnych w obrębie ciała
* STEAM BATH ( kąpiel parowo ziołowa)
* NASYA KARMA zabieg polegający na oczyszczaniu nosa i zatok ciepłym olejem, pomocny w leczeniu bólu głowy, chorobach oczu, zatok
* KARNA PURNA (zabieg oczyszczania uszu ciepłym olejem).

== Wybrane Zioła Ajurwedyjskie ==

'''ARJUNA (ARDŻUNA)'''

ARDŻUNA (terminalia arjuna) – to zioło, które jest najsilniejszym oraz najbardziej miękkim tonikiem nasercowym.

Składniki: ardżuna, rodzynki, kwiaty madchuka, dchataki, cukier palmowy.

Właściwości: tonizuje i stymuluje działalność serca, wzmacnia mięsień sercowy.

Stosowanie: wszelkie choroby sercowe oraz choroby płuc, niewydolność serca, dla rehabilitacji chorych po zawale serca.

Użycie: po 1 tabletce 2 razy dziennie

Ardżuna – to unikalne zioło ajurwedyjskie, które okazuje wyraźne działanie lecznicze przy wszelkich chorobach sercowych. Tonizuje ono serce i płuca, poprawia krążenie krwi, wzmacnia mięsień sercowy, zatrzymuje krwotok, oraz przyspiesza gojenie tkanek. Ardżuna działa harmonizująco na wszystkie trzy doszę, czyli doprowadza do równowagi pole energetyczne. Ardżunę stosuje się przy wszelkich rodzajach niewydolności serca.

'''CARDIMAP - preparat Maharishi Ajurweda'''

Cardimap – to unikalna kompozycja ziół, które zalecane są przez medycynę Ajurwedyjską dla obniżenia ciśnienia tętniczego, przy niepokojach, napięciu, bezsenności. Zioła te absolutnie nie wywołują zakłócenia w rozkładzie dnia pacjenta. Cardimap zawiera bardzo znane zioła ajurwedyjskie: sarpagandcha, dżatamansi, szankchpuszti, brammi i pippali.

Sarpagandcha jest uwazana przez Ajurwedę, jako bardzo silny środek uspokajający i bardzo efektywny środek przy nadciśnieniu, który nie wywołuje miażdżycy tętnic.

Dżatamansi wzmacnia działanie sarpagandchi. Dowiedziono, że olejki eteryczne, obecne w dżatamansi, okazują istotne działanie uspakajające, obniżające wewnętrzne napięcie i obniżające ciśnienie w ciągu kilku godzin. Zioło to jest efektywne przy leczeniu arytmii serca.

Szankchapuszti – normalizuje przemianę w komórkach mózgowych i jest mirelaksantem oraz środkiem przeciwkurczowym. Szankchapuszti efektywnie obniża niepokój i przynosi znaczną ulgę przy nerwicach. Szankchapuszti uważane jest za Medchja Rasajan.

Brami także jest Medchja Rasajan. Badania kliniczne dowiedli, że Brami jest środkiem kardiotonizującym i uspakajającym. Blokuje nerwice mięśniową, okazuje efekt odprężający oraz wzmacnia działanie rezerpyny.

Pippali polepsza funkcje trawienną i posiada właściwości hepatoprotektora. Zawartośćpippali w Cardimapie zabezpiecza lepsze przyswajanie pozostałych składników.

Stosowanie: Nadciśnienie tętnicowe, nerwice głębokie, patologiczne stany niepokoju, lęku, strachu, napięcie i bezsenność, wywołana przez stres, histeria. Także jest zalecany w leczeniu zależności alkoholowej.

Efekty uboczne: żadnych efektów ubocznych nie wykryto. Niektóre pacjenci mieli senność, zakłócenie funkcji wydalenia oraz nieznaczne zakłócenie orientacji na początku leczenia.
Pacjenci cierpiące na nerwice, strach, bezsenność, nie powinni wsiadać za kierownice samochodu do póki działanie Cardimapu nie ustabilizuje się.

Sposób użycia: po 1-2 tabletce 2 razy dziennie.

'''CZAWANPRASZ – eliksir życia'''

Klasyczna ajurwedyczna formuła opisana w starożytnym, naukowo-medycznym traktacie. Przyrodniczy bioregulator „Czawanprasz” to biologicznie aktywny produkt, którego receptura została opracowana ponad 4000 lat temu przez hinduskich uzdrowicieli. Czawanprasz był wykorzystywany jako jeden z najbardziej efektywnych środków w starohinduskiej „nauce o życiu” i długowieczności (Ajurweda) dla uaktywnienia systemu odpornościowego organizmu poprzez reprodukcję komórek odpornościowych. Odporność - fundament zdrowia i długowieczności człowieka, obrona przed wszystkimi chorobami. Po niedługim używaniu Czawanprasz przekonacie się Państwo, że jesteście znacznie mniej podatni na choroby i infekcje, poczujecie się silniejsi fizycznie i odporniejsi na stresy. Czawanprasz jest przygotowany według starożytnej receptury z 49-ciu naturalnych składników: ziół leczniczych, uzdrowicielskich minerałów, himalajskiego miodu i innych. Jednym z głównych składników są owoce świeżej amly – najbogatszego naturalnego źródła witaminy C.
Badanie przeprowadzone w laboratorium indyjskiej firmy „Dabur”, która jest największym na świecie producentem preparatów leczniczych na bazie surowców naturalnych wykazały, że Czawanprasz:

- likwiduje skutki stresu, depresje, syndrom chronicznego zmęczenia
- oczyszcza krew, wątrobę, jelita, trzustkę z osadów toksyn
- polepsza pracę przewodu pokarmowego
- hamuje rozwój komórek rakowych
- neutralizuje działanie uboczne chemioterapii i skutki przyjmowania antyrakowych leków
- poprawia wskaźniki krwi, podwyższa poziom hemoglobiny a obniża poziom cholesterolu
- normalizuje ciśnienie krwi
- wzmacnia mięsień sercowy
- chroni przed przeziębieniem i infekcjami
- poprawia funkcje narządów płciowych-zalecany przy niemocy płciowej
- jako uzupełnienie przy leczeniu gruźlicy
- polepsza pracę mózgu, wzmacnia pamięć i ułatwia przyswajanie wiedzy
- normalizuje przemianę materii
- zalecany jako środek ogólnowzmacniający, regenerujący obniżone podstawowe funkcje organizmu.

Sposób użycia
W przypadku wytrącenia się srebra na powierzchni masę należy wymieszać.
Zażywać na 15 minut przed jedzeniem, popijając mlekiem, herbatą zieloną lub wodą niegazowaną.
Dorośli 2 razy dziennie rano i wieczorem po ½ łyżeczki, dzieci 2 razy dziennie po 1/3 łyżeczki

Przeciwwskazań i efektów ubocznych brak.
Produkt występuje w postaci słodkawo-ostrej masy koloru czekolady
Opakowanie – zakręcany pojemnik z tworzywa
Waga – 500g.
Termin ważności – 24 miesiące od daty produkcji

Atest Nr 1P-11/1259.
Opinia Instytutu odżywiania RAMN N: J2-1672.
Producent: korporacja „Dabur India LTD”

'''GRENEEM (Grenim)'''

Pięć cech „Greneema”. „Greneem” cieszy się wielką popularnością w krajach Południowowschodniej Azji (zwłaszcza w Indiach i Birmie). Tam go stosują dla oczyszczenie krwi i cery. Już kilkadziesiąt łat firma „Dabur India Limited” produkuje ten preparat, którego podstawą jest ekstrakt świeżych liści margozy czyli neema (Melia Azadirachta). Każda część rośliny posiada właściwości lecznicze i dla tego roślina ta z dawnych czasów wykorzystywana jest przez Ajurwedę dla profilaktyki oraz leczenia całego rządu chorób przewlekłych i ostrych stanów zapalnych. Badania współczesne wykazały w liściach nima należność substancji specyficznej – gorzkiego alkaloidu margozynu, a także wysoką zawartość miedzi ( neem gromadzi dużą ilość tego mikroelementu), glikozydy margozopikryny, antybiotyków naturalnych oraz kwasów tłuszczowych. Oprócz tego neem zawiera dostatnią ilość kwasu izowalerianowego. Ekstrakt liści neema posiada pięć podstawowych cech, pozwalających wykorzystywać preparat „Greneem” jako aktywny dodatek biologiczny w leczeniu i profilaktyce ostrych stanów zapalnych oraz chorób przewlekłych.

E f e k t o c z y s z c z a n i a k r w i:

wyprowadza toksyny, białka innorodne, nadmiar cholesterolu (lipoproteidy niskiej spoistości) oraz glukozę, kompleksy immunologiczne, ciała ketonowe i wolne rodniki. Wszystkie te cechy pozwalają stosować ekstrakt neema dla oczyszczania organizmu, profilaktyki oraz leczenia autoimmunologicznych schorzeń (reumatyzm, zapalenie wielostawowe, cukrzyca, stwardnienie rozsiane, stany zapalne skóry i in.), zakłóceń przemiany lipidowej i węglowodanowej.

E f e k t o b n i ż a j ą c y g o r ą c z k ę o r a z a n t y z a k r z e p o w y :
margozyna działa podobnie salicylatą, zabraniając agresje trombocytów (profilaktyka ostrych katastrof naczyniowych), a także obniża temperaturę ciała przy stanach gorączkowych.

N o r m a l i z u j e w ł a ś c i w o ś c i b u f o r o w e k r w i
(usuwa acydozę metaboliczną, nie pozwała gromadzeniu toksyn w tkankach organizmu).
W stosunku do całego rządu pierwotniaków oraz pasożytów posiada wyraźne właściwości a n t y s e p t y c z n e: badania kliniczne wykazały, że ekstrakt liści neema w rozcieńczonym stanie 1: 10 000 w ciągu 5 min wywołuje zaginięcie trichomonady, dyzenterii amebnej i balantodii koli, która ma zdolność wywoływać wrzody jelita grubego. W stanie rozcieńczonym 1 : 200 ekstrakt neema przeszkadza mnożeniu się lamblii oraz lejszmanii. Jednak w stosunku do wirusów i bakterii efekt przeciwzakażeniowy nie jest bardzo wyraźny.

U s u w a s t a n y z a p a l n e o r a z c h o r o b y a l e r g i c z n e c e r y.
Ekstrakt liści neema stosują dla usunięcia trądziku, dla profilaktyki ostrych stanów zapalnych i leczenia zapalenie skóry, łuszczycy, egzemy, pokrzywki, furunkulozy. Margoza (neem) z dawnych czasów stosowana jest w kosmetologii.

„Greneem” stosują dla oczyszczenia krwi i cery, a także dla profilaktyki chorób przewlekłych. Poleca się używać „Greneem” na malejący Księżyc (w okresie od pełni do nowiu) po jednej kapsułce przez 30 – 40 min po jedzeniu w ciągu 4 – 6 miesięcy. W kompleksowym leczeniu ostrych stanów zapalnych oraz chorób przewlekłych poleca się używać preparat w ciągu 1 miesiąca bez przerwy po 2 kapsułki 3 razy dziennie, dalej 6 – 8 miesięcy na malejący Księżyc po 1 kapsułce 3 razy dziennie.
U ludzi cierpiących na niedokwaśność żołądka przy użyciu preparatu przed jedzeniem, może on wywołać niestrawność. Alergiczne nieprzyjęcie preparatu występuje bardzo, bardzo rzadko.

Firma „Dabur India Limitem” – przyznany światowy lider w wyprodukowaniu ajurwedycznych preparatów leczniczych. Firma „Dabur” sama zajmuje się uprawą rzadkich roślin leczniczych w miejscach ich naturalnego występowania w Indiach i Nepale. Zbór roślin przeprowadza się zgodnie z kanonami Ajurwedy. Do struktury firmy „Dabur” należą doskonałe wyposażane laboratorium naukowe, które kontrolują jakość produktów oraz przeprowadzają badania w zakresie stosowania preparatów ajurwedycznych oraz adoptacji ich do regionalnych umów klimatycznych.

'''STRESSKOM - Aszwagandchi'''

Firma „Dabur India Limited” produkuje monopreparat „Stresskom” w kapsułkach po 300 mg suchego ekstraktu korzeni aszwagandchi (Withania somnifera). Ta unikalna co do swoje właściwości roślina zajmuje jedno z pierwszych miejsc w „złotym rzędzie” ziół leczniczych, rosnących w Azji Południowo – Wschodniej.

Aszwagandcha, posiadając szeroki spektrum działania na organizm ludzki, przez wielu tysiącleci była używana uzdrowicielami ajurwedycznymi jako rasajana, to znaczy jako roślina o wyraźnym efekcie odmładzającym (jako adaptogen, nootrop, anabolik, tonik, antyoksydant oraz immunomodulator). W ostatnie lata aszwagandcha jest bardzo znana na Zachodzie - w Stanach Zjednoczonych, Anglii, Włoszech, Francji, Węgrach. Produkowane na jej podstawie w tych krajach preparaty lecznicze i dodatki żywieniowe przeszły sukcesywne badania kliniczne i są bardzo doceniane przez homeopatów i lekarzy medycyny alternatywnej. Teraz, dzięki firmom „Ajurweda Plus” i „Dabur India LTD”, roślina ta zjawiła się na naszym rynku.

Aszwagandcha działa na wszystkie organy ciała ludzkiego. Jej wysoką aktywność biologiczną powiązują z wysokim zawarciem w niej fitosteroidów, ligninów, flawonoglikozydów, a takoż ważnych połączeń azotowych – witanloidów ( somniferyny oraz witanona).Ostatnie posiadają bardzo silny efekt, bez względu na to, że one składają zaledwie 1.5 % odnośnie do reszty składników chemicznych danej rośliny.

Aszwagandcha normalizuje bilans energetyczny w ciągu dwutygodniowej kuracji (600 mg na dobę). Przy stałym stosowaniu danego fitopreparatu w ciągu 7 – 10 dni każdego miesiąca równowaga energetyczna utrzymuje się na normalnym poziomie, nawet nie zważając na stałe działanie negatywnych dla organizmu faktorów. Aszwagandcha działa na układ nerwowy jako kamerton, zabezpieczając jego harmonizacje ze środowiskiem otaczającym oraz organami wewnętrznymi. Badania kliniczne aszwagandchi, przeprowadzone w USA, wykazały, że stosowanie tej rośliny przez dłuższy czas (4-5 miesięcy bez przerwy) normalizuje metabolizm estrogenów oraz zapobiega rozwoju fibromiom i mastopatji. Do tegoż u większości przebadanych kobiet odnotowano zniknięcie dysmenorei oraz algyomenorei – kobiety tę zaczęli miesiączkować regularnie i bez bólów. Badawcy amerykańskie twierdzom, że efekt ostatni jest związany z działaniem witanloidów.

Oprócz tego, w aszwagandzie odnalezione naturalne antybiotyki, które gnębią rozwój gonokoków, gronkowców, paciorkowców i kolibakterii. Niektórzy Badaczy wskazują na antywirusowy efekt rośliny. Możliwie, że to jest związane z tym, że witanloidy podwyższają aktywność nietypowego ogniwa immunologicznego.

Aszwagandę można z sukcesem stosować przy kompleksowym leczeniu oraz profilaktyce choroby wrzodowej, patologii wątroby oraz zakłóceniu przemiany lipidowej. Ludziom praktycznie zdrowym, prowadzącym aktywny tryb życia, pracującym z komputerem albo inną techniką wysokiej częstotliwości, studentom w period egzaminów, sportowcom oraz tym, kto ma prace całodobową, STRESSKOM zaleca się stosować krótkimi kuracjami po 7 – 10 dni na miesiąc po 1 kapsułce dziennie.

Ludziom w starszym wieku, prowadzącym aktywny tryb życia, które nie mają wyraźnych patologii organów wewnętrznych, zaleca się stosowanie SRTESSKOM przez 10 -12 dni miesięcznie po 2 kapsułki dziennie. Przy nadciśnieniu, padaczce, paroksyzmalnej tachykardii albo ekstrasystolii, astmie, parkinsonizmie, chorobie Alzheimera, tyreotoksykozie, chorobie wrzodowej, dyskinezji pęcherza żółciowego, zakłóceniu przemiany lipidowej, gruczolak (adenomie) prostaty, zapaleniu gruczołu krokowego, męskiej bezpłodności, zakłóceniu miesiączki u kobiet, osteoporozie i chorobach autoimmunologicznych należy stosować SRESSKOM po konsultacji ze specjalistą w kompleksowej terapii z innymi leczniczymi preparatami i dodatkami odżywczymi. W takich przypadkach należy powoli powiększać dawkę aszwagandchi do 4-6 kapsułek na dobę. Kuracja – 50 dni bez przerwy, dalej w okresie 5 dni przed pełną i 5 dni po pełni Księżyca w ciągu 7 -10 miesięcy.

U aszwagandchi nie ujawnione są okresy aktywności sezonowej, jak to występuje u żeń-szenia, eleuterokoka, ginkgo biloby, cytrynowca i innych adaptogenów (one najbardziej aktywne są jesienią). Jednak efektywność preparatu znacznie wzrasta w dziesięciodniowy okres, który się zaczyna na 3 dni przed pełnią Księżyca. Używać go lepiej rano i w południe (do 14 godz.).

STRESSKOM-u nie powinny stosować kobiety w cięży. Zaleca się ostrożność przy zakłóceniu krążenia mózgowego (w tym przypadku bardzo dobrze łączyć Aszwagandche z preparatami albo ziołami moczopędnymi). Reakcje alergiczne na tą roślinę występują bardzo rzadko, jednak, jeżeli to ma miejsce, to użycie SRESSKOM-u nie jest polecane.

== Starożytna Akademia Ajurwedy ==

'''KURS PODSTAWOWY MASAŻU AJURWEDYJSKIEGO'''

Składa się z wprowadzenia teoretycznego, nauki podstawowych technik masażu oraz ćwiczeń - nauki masażu głowy oraz szyi, barków i ramion, kręgosłupa, pleców i brzucha, wewnętrznej strony kończyn oraz twarzy.

'''POSZERZONY KURS MASAŻU AJURWEDYCZNEGO'''

Dodatkowy tydzień poświęcony jest na naukę masażu stopami oraz masażu ajurwedycznego

'''PODSTAWOWY KURS PANĆAKARMY'''

Program składa się z wprowadzenia do zabiegów, teorie oraz praktykę Shiro Dhara, Pizhichil, Njavarakizhi, Nasyam, Tharpanam, Karnapuram oraz Vasthy. Kurs poszerzony o “Panchakarma w chorobie“.

Masaż konkretnych części ciała:

* MASAŻ GŁOWY
* MASAŻ TWARZY
* ZIOŁOWY MASAŻ PIELĘGNACYJNY (TWARZ I GŁOWA)
* MASAŻ SZYI I RAMION

Techniki specjalne masażu i akupresury:

* MASAŻ MARMAN - praca na 108 punktach
* MASAŻ STOPAMI - technika deptania i masowania stopami

== Kursy Terapii Ajurwedyjskich w Polsce ==

Siedem stopni edukacji i wtajemniczenia w Ajurwedę: '''e-mail: ajurweda@yahoo.com'''

Konsultacje, porady dietetyczne, masaż kręgosłupa, masaż stóp, masaże całego ciała, indyjska bioterapia i inne metody...

== Literatura: ==

1. Deepak Chopra, Zdrowie doskonałe, W.A.B. 1999,

2. Wayne B. Jonas, Jeffrey S. Levin, Podstawy medycyny komplementarnej i alternatywnej, Universitas, Kraków, 2000,

3. Ernst Schrott, Ajurweda na co dzień, Diogenes, 2000,

4. Marcia Zimmerman, Jedz według kolorów, Świat Książki, 2003.

[[Category:Hasło]]
[[Category:Artykuły]]

Świętowit

2009-04-08T18:43:28Z

Ganeś:

'''Świętowit''' (również: Sventevit, niepoprawnie: Światowid, Światowit) - ważna Bóstwo czczone przez dawnych słowian na obszarach zachodnich, w tym w Polsce. Ze strzępów źródeł zachowanych po chrześcijańskich barbarzyńskich pogromach średniowiecznych zachowało się na obszarze Polscki najwięcej informacji o Świętowicie, stądteż uważany jest przez niektórych za główne bóstwo Słowian. Świętowit jest jedną z form Boga [[Perun]]a. Przedstawiany jest jako postać o czterech głowach lub twarzach. Ma liczne cechy bóstwa wojennego. Najbardziej znanym przedstawieniem Świętowita jest pochodzący z obecnej Ukrainy posąg tzw. Światowid ze Zbrucza. Posąg według badaczy stanowi filozoficzną reprezentację wszechświata. Nie ma zgody co do tego, czy posąg kojarzony ze Świętowitem to jedno Bóstwo, czy właśnie wykuty traktat filozoficzny.

[[Kategoria:Hasło]]
[[Kategoria:Bóstwa]]

Dyskusja:Świętowit

2009-04-08T18:42:05Z

Ganeś: Utworzył nową stronę „Wstawiłem bardzo ważne hasło, potem rozbuduje. Gdyby ktoś mógł pomóc to byłbym bardzo wdzięczny. ~~~~”

Wstawiłem bardzo ważne hasło, potem rozbuduje. Gdyby ktoś mógł pomóc to byłbym bardzo wdzięczny. [[Użytkownik:Ganeś|Ganeś]] 18:42, 8 kwi 2009 (UTC)

Świętowit

2009-04-08T18:41:31Z

Ganeś: Utworzył nową stronę „'''Świętowit''' (również: Sventevit, niepoprawnie: Światowid, Światowit) - ważna Bóstwo czczone przez dawnych słowian na obszarach zachodnich, w tym w Polsce. ...”

Tantra

2009-04-03T09:59:17Z

Ganeś: redir

#REDIRECT[[Tantryzm]]

Tantryzm

2009-04-03T09:58:47Z

Ganeś: wstawiam mój artykuł

'''Tantra''', tantryzm - w hinduizmie, buddyzmie i dżinizmie tradycja duchowa oparta na filozofii niedualistycznej, uznająca, że wszystko, co istnieje, stanowi manifestację jednego bytu. Byt ten jest rozumiany najczęściej jako forma czystej świadomości. Przyjmuje się, że tantryzm to pojęcie oznaczające wiedzę i koncepcje zachodnich intelektualistów na temat tego czym jest lub nie jest Tantra. Sama zaś TANTRA to ezoteryczna, pogłębiona o mistykę strona orientalnych religii i kultów. Tantra powszechnie dzieli się na białą (śukla), czerwoną (kama) i czarną (śjama), a w rzeczywistości ciemno-niebieską, bo śjam (śyama) to kolor indygo. Odpowiedni są to tantry czystości (śukla), miłości i mocy Bożej. Tantra używa jednocześnie praktyk z mantrą, mudrą i yantrą!

Tantra dosłownie znaczy "narzędzie służące do rozciągania (świadomości)", od sanskryckiego rdzenia tan- "ciągnąć" z przyrostkiem -tra (por.: mantra, jantra): '''tanyate, vistaryate dźnianam, anena iti tantram''' (rozciąga, rozszerza poznanie, dlatego nazywana jest tantrą). Odnosi się do stanu świadomości, w którym zwykły świat jest nieoddzielny od doskonałego oświecenia, w taki sposób, jak dwie nici splecione są w gęstej fakturze materiału. Taki poziom umysłu jest dlatego długotrwały i niezniszczalny. Kruche i niepełne doświadczenie oświecenia, np. jedynie intelektualne zrozumienie, można z kolei porównać do łaty naszytej na materiał - ma ograniczoną powierzchnię i z biegiem czasu może się oderwać.

Adepci tantry nie wykluczają żadnego przejawu życia i świata, uznając że wszystko jest doskonałością i może być umiejętnie użyte na drodze oświecenia. Stosują różnego rodzaju praktyki, zawierające elementy jogi, medytacji czy magii, przekazywane często jedynie ustnie w nieprzerwanej linii od nauczyciela do ucznia. Na Zachodzie tantra przywołuje na myśl przede wszystkim otwarty i szczery stosunek do seksu, jako że podejście to różni się znacznie od znanego nam stereotypu duchowości - ascezy.

W hinduizmie Istnieją trzy główne znane szkoły tantry: Kaula Tantra, Miszra Tantra i Samaja Tantra.

'''Samaja Tantra''' nazywana również "Tantrą prawej ręki". Uczniowie Samaja Tantry praktykują medytację Śakti na czakrze Sahasrara. Zdobywają również wiedzę o czakrach, nadi i pranach. Samaja Tantra uważana jest za najczystszą i najbardziej duchową z trzech ścieżek Tantry.

'''Miszra Tantra''' - Uczniowie Miszra Tantry praktykują medytację oraz praktyki zewnętrzne, mające na celu otworzenie czakry Anahata. Jest to tantra serca, miłowania i życzliwości.

'''Kaula Tantra''' nazywana jest również "Tantrą lewej ręki". Jej adepci medytują nad energią Kundalini i wykorzystują praktyki zewnętrzne w celu otworzenia czakry Muladhara. Praktyki te są źle rozumiane i wypaczane na Zachodzie przez zwyczajnych erotomanów. Kaula Tantra jest tantrą boskiej Mocy.
Termin „tantra” jest wieloznaczny i często źle rozumiany. Odnosi się do całej różnorodności ruchów mistycznych, ezoterycznych i duchowych praktykowanych w Indiach i całej Azji południowej i wschodniej, wiążących się z religiami takimi jak hinduizm, buddyzm, taoizm, shinto, dżinizm, bon, sufizm. Na Zachodzie jest często brany za „sztukę uprawiania miłości” w Indiach zaś za „czarną magię”. Zarówno jeden jak i drugi stereotyp jest błędny, spłycony i mocno niekompletny. Warto zatem napisać coś więcej na ten temat, aby przybliżyć całe spektrum nurtów tantrycznych. W tym artykule skupię się głównie na tantrycznej tradycji hinduistycznej, która i tak jest bardzo złożona, niejednorodna i rozbudowana.

„Tantra” znaczy w sanskrycie dosłownie „sieć”, „osnowa”. Jest to nazwa nadane na zbiorczo traktowaną grupę nurtów duchowo-religijnych, które miały swe źródło w Indiach północnych, rozprzestrzeniły się na obszar himalajski, do Tybetu, i całej Azji środkowej oraz wschodniej. Nurty te także się często określa jako „tantryzm”, spotykana jest też nazwa „tantrycyzm”. W obrębie religii hinduistycznej występowały i występują formy tantry w prawie wszystkich nurtach mianowicie w śiwaizmie, śaktyzmie, wisznuizmie, ganapatyzmie i suryzmie (te ostatnie niestety są już praktycznie nie do odtworzenia).

Początki tantry

Początki nurtów tantrycznych są trudne do wyśledzenia. Zachodnia pseudo-indologia wyznacza je czasem na około połowę pierwszego tysiąclecia e.ch. Ta data jest jednak znacznie późniejsza niż powinna być. Tantra w formie zorganizowanego ruchu religijnego sięga już znacznie wcześniej (III-II wiek p.e.ch.), przykładem są grupy takie jak pańczaratrowie (nie mylić z Pańczatantrą!). Tradycja tantry ma jednak znacznie dawniejszą historię – wywodzi się od głównych Bóstw hinduizmu i został przez nich przekazany swym uczniom. Tantra opiera się na pismach ezoterycznych zwanych „tantrami”. Jednym ze znanych tekstów tantrycznych – głównym reprezentantem tantry śiwaickiej jest Mahanirwana-tantra. Inne ważne teksty tantryczne to „Widźniania-bhairawa-tantra” czy „Brahma-samhita”.

Podstawy filozofii tantrycznej

Według tantry cały wszechświat jest emanacją sił twórczych Brahmana. Widać tutaj wyraźne wpływy adwajtyjskie. Nic co jest częścią tego świata nie jest złe samo w sobie – wszystko jest dobre bo jest manifestacją Brahmana.

Świat składa się z dwóch elementów: purusza (ducha) i prakryti (pramaterii), czyli Brahmana i Maji przedstawianych jako Bóstwa: Śiwa i Śakti lub Kryszna i Radha. Tu się zaznacza natomiast silny wpływ filozofii sankhji. Tantryzm jednak sprowadze je wszystkie do przejawy jednych sił kreatywnych, nie oddziela ich od siebie, jak to ma miejsce w sankhji. Brahman jest bierny, pasywny, a Maja nieustannie aktywna. Ani jeden ani drugi nie może istnieć bez siebie. Ta koncepcja ma swój wyraz w wizerunku Kali stojącej nad leżącym Śiwą.

Według tantry te dwie energie – męska i żeńska - występują także wewnątrz każdej osoby. Celem duchowości powinno być zjednoczenie ich ze sobą i w pełni odczuwanie tego zjednoczenia. Wypracowano w tym celu system praktyk polegających na rozbudzaniu energii kundalini i otwierani czakr oraz kanałów energetycznych (naadi). Gdy najwyższa czakra zostanie otworzona i energia przez nią przepłynie wtedy osiągnie się Wyzwolenie. Mapa czakr i kanałów energetycznych jest ściśle powiązana z psychologią, lecz jest także w pewnym sensie odbiciem całego wszechświata.

Inny ważny element filozofii tantrycznej to klasyfikacja natury, wszechświata i wszystkiego co istnieje jako składającego się z trzech gun – sattwy, radżasu i thamasu. Tutaj można dostrzec kolejny wpływ sankhji. Doktryna o trzech gunach jest akurat właściwa dla całego hinduizmu i ma swe źródło w tekstach wedyjskich.

Trzy guny:

1. Sattwa – kolorem tej guny jest biel. Wiąże się ze wszystkim, co święte, czyste i wzniosłe. Rozwijanie tego stanu umysłu prowadzi do najwyższych stanów duchowych.

2. Radżas – kolorem tej guny jest czerwień. Dotyczy silnej energii, aktywności, emocji takich jak złość, gniew czy namiętność. Powoduje kompletną stagnację duchową.

3. Thamas – kolorem tej guny jest czerń, ciemność. Wiąże się z negatywnymi emocjami takimi jak nienawiść czy gniew w ich najbardziej zdegradowanych formach, a także z apatią i ospałością oraz strachem. Powoduje szybki upadek duchowy.

Tantryczny model kundalini w ludzkim ciele

Tantrycy opisali kanały energetyczne (naadi) i przepustniki energii (czakry), znajdujące się w ludzkim ciele. Zarówno czakr jak i naadi są tysiące. Występuje jednak siedem głównych czakr i trzy główne naadi. Te siedem czakr umieszczonych jest wzdłuż kręgosłupa, a przez nie biegną trzy naadi – suszumna (główny) oraz ida i pingala (dwa boczne).

Oto opis siedmiu czakr:

1. Muladhara – najniższa czakra, czerwona, czakra korzenia, znajduje się koło kości ogonowej, pod genitaliami. Odpowiada za fundamentalne potrzeby – jedzenia, picia, spania, bezpieczeństwa.

2. Swadhistana – czakra genitalna, pomarańczowa, odpowiada za energię seksualną, a także twórczość, siłę do życia.

3. Muladhara – czakra splotu słonecznego, żółta, wiąże się ze zdolnościami intelektualnymi.

4. Anahata – czakra serca, zielona, odpowiada za czystą, duchową altruistyczną miłość.

5. Wiśuddha – czakra gardła, błękitna, wiąże się z umiejętnością komunikacji i subtelnymi wibracjami miłości.

6. Adźna – trzecie oko, koloru indygo, odpowiada za zdolności paranormalne.

7. Sahasrara – najwyższa czakra, czakra korony, mieści się na czubku głowy (lub nieco powyżej), osoba z tą czakrą otwartą jednoczy się z całym wszechświatem, osiąga Wyzwolenie.

Praktyki i rytuały tantryczne

Podczas rytuału tantrycznego bardzo ważna była rola guru i ucznia (śisji). Uczeń otrzymywał od swego mistrza inicjację (diksza), polegającej między innymi na szeptaniu do ucha odpowiedniej mantry, która później uczeń miał powtarzać.

Charakterystyczne dla mantr tantrycznych są tak zwane bidża-mantry, czyli dźwięki nasienne. Występują w dłuższych frazach mantrycznych, tuż po rozpoczynającym dźwięku „Om”. Główne bidża-mantry to:

· Aim – wiążę się z Boginią Saraswati, pomaga w zdobywaniu mądrości

· Hrim – dotyczy Maji – natury, wysławia ją, także pomocny w uspokojeniu jej,

· Śrim – związany z Boginią Lakszmi (Śri), pomaga w zdobywaniu bogactwa,

· Klim – wiąże się z Śakti (małżonką Śiwy) w swej formie jako Maheśwari, Pani radości, używa się tego w celu osiągnięcia władzy ziemskiej, przyjemności.

· Krim – wiążę się z Boginią Kali – zapewnia ochronę, zdobycie wiedzy duchowej i zniszczenie smutku

Podczas medytacji tantrycznych wykorzystywano również mistyczne kształty zwane jantrami i mandalami. Ich kształty tworzą pozytywne wibracje i pomagają w rozwoju duchowym. Bogato zdobione jantry i mandale są ważnym elementem ikonografii tantrycznej. Poniżej przykłądy popularnych jantr:

· Bindu – punkt. Symbolizuje źródło, z którego wszystko powstaje.

· Okrąg (z punktem w jego centrum) – symbolizuje cykliczność, rytm, jedność świadomości z nieświadomością

· Trójkąt równoboczny (skierowany w górę) – symbolizuje męską zasadę wszechświata, a także równowagę trzech gun i trzech dhoś.

· Sześciokąt – symbol żywiołu powietrza

· Kwadrat – oznacza ziemię, a także wielostronność

· Lotos – symbolizuje czakrę (dowolną)

· Trójząb – symbolizuje rozpad, boską desktrukcję, a także trzy dhośe

· Swastyka – wiąże się ściśle z Panem Wisznu. Oznacza Jego cztery ramiona. Symbolizuje też fakt, iż Boskość jest poza zasięgiem ludzkiego rozumu. Zmodyfikowana (z dodanymi kropkami) swastyka może symbolizować też Pana Ganeśę.

· Pentagram – oznacza pięć zmysłów, pięć organów działania, pięć żywiołów. Może się też łączyć z Panem Śiwą lub symbolizować miłość, namiętność czy też dezintegrację.

· Gwiazda sześcioramienna – symbolizuje jedność Puruszy i Prakryti (męskiego i żeńskiego pierwiastka)

Oczywiście jantry te można łączyć, aby stworzyć inne jantry. Jedną z silniejszych jantr jest Śri-jantra poświęcona Bogini Maha Lakszmi.

Istotną rolę spełniają w ikonografii tantrycznej również Boginie. Trzeba zaznaczyć, że kult Bóstwa żeńskiego jest nieodłącznym elementem tantry. Często też przedstawia się Bóstwa w związkach seksualnych, co ma rozmaitą i złożoną symbolikę.

Kolejny istotny element rytuałów tantrycznych to wykonywanie mistycznych gestów zwanych mudrami. Mudry poprzez odpowiedni splot palców, tworzą korzystne energię.

Bardzo ważną rzeczą związaną z tantrą jest też rytuał pańczamakara, czyli „pięćiu <<M>>”, lecz jest bardzo złożony i wymaga osobnej sekcji.

Trzy systemy tantry

Zanim przejdę do omawiania rytuału pańczamakara będę musiał opisać trzy gałęzie tantry, gdyż to się ze sobą ściśle wiąże. Te gałęzie to: Kaula-tantra, Miszra-tantra i Samadźa-tantra.

Kaula-tantra (zwana też Wamaćarą, Wamamargą) czyli ścieżka „lewej ręki” to najniższa z tych trzech ścieżek. Jej praktykanci skupiali się na pobudzaniu czakry Swadhistana, uprawiali rytualny seks, spożywali mięso, upijali się i brali narkotyki. W tym systemie bardzo często dochodziło do wulgaryzacji i nadużyć praktyk duchowych. Jej członkowie pogardzali tradycją wedyjską i uważali tantrą za ważniejszą od niej. Niemniej, niektórzy uważają, że początkowo praktyki i filozofia Kauli miały pewne uzasadnienie duchowe.

Miszra-tantra to jakby „tantra środkowa”. Jej wyznawcy praktykują medytacją nad czakrą Anahata i pobudzanie kundalini. Stanowi jakby stan przejściowy między tantrą lewej ręki, a tantrą prawej ręki.

Samaja-tantra (Dakszinaćara, Dakszinamarga) obejmuje czyste duchowe praktyki. Nie ma nic wspólnego z rytualnym seksem, pijaństwem, mięsożarstwem ani narkomanią pod płaszczykiem duchowym. Jej członkowie medytowali nad czakrą Sahasrara. Samaja-tantra nie kłóciła się z ortodoksyjną hinduistyczną tradycją wedyjską ani brahmaniczną.

Pańczamakara

Pańczamakara to pięć szokujących tabu, które łamano podczas rytuałów tantrycznych. Praktykanci Kauli robili to w sposób bardzo wulgarny, łamiąc zasady religijne. Adepci Samaji zaś interpretowali każdy z tych pięciu elementów metaforycznie jako coś duchowego. Pięć części pańczamakary (nazywanej „pięcioma <<M>>”, gdyż każda z tych nazw zaczyna się na „m” w sanskrycie) to:

1. Madja – alkohol

2. Mansa – mięso

3. Matsja – ryba

4. Mudra – afrodyzjak (w tym kontekście)

5. Maithuna – stosunek seksualny

Praktykanci Kauli zbierali się grupowo na tantryczny rytuał, układali się w kółku (siedzieli przy sobie niezależnie od swych warn i dżati). Po kolejnym złamaniu każdego z tych tabu uprawiali rytualny seks (czasem małżonkowie ze sobą, a czasem przypadkowe osoby ze sobą). W trakcie stosunku mężczyzna wyobrażał sobie jak stawał się Bogiem (w śiwaicko-śaktyjskich wersjach – Śiwą, a w wisznuickich – Kryszną), a kobieta wyobrażała sobie jak zmienia się w Boginię (w śiwaicko-śaktyjskich wersjach – w Śakti, a w wisznuickich - w Radhę). W tym ciemnym rytuale tantrycznym, składano także czasem ofiary ze zwierząt, niekiedy w ekstremalnych przypadkach także z ludzi.

W tradycji Samaji interpretowano inaczej Pańczamakarę – w sposób następujący:

1. Picie wina Boskości

2. Kontrola nad ciałem

3. Utrzymanie świadomości Jaźni podczas życia codziennego

4. Zniszczenie egoizmu

5. Połączenie się z Bogiem

To jest jedna z możliwych interpretacji. Czasem w Samaja-tantrze alkohol zastępowano mieszanką mleka, miodu i cukru, a rytualny seks uprawiano wyłącznie w obrębie małżeństwa. Stosunek miał na celu duchowe połączenie i wspinaczkę duchową ku Boskości, nie zaś złożenie Bóstwom ofiary z ejakulatu, jak to robiono w tradycji Kaula.

Niektórzy śiwaici uważają, że Pan Śiwa nauczył swych zdolniejszych uczniów wersji Samaja, zaś tych stojących niżej duchowe wersji Kaula. Te praktyki miały na celu w gruncie rzeczy wzniesienie się ponad te pięć elementów pańćzamakary. (Zostały jednak splugawione przez osoby nie mające o tym pojęcia. Splugawieniu temu próbował przeciwdziałać Adi Śankara.)

Sahadźijowie i baulowie

Jednym z klasycznych przykładów tantrycznego wisznuizmu jest nurt sahadźija, rozwijający się w Bengalu. Bardzo trudne do wyśledzenie są jego początki i wczesna historia. Nie wiadomo też kto jest autorem ich świętych tekstów. Nie są łatwe również badania ich doktryn oraz praktyk.

W ich pismach religijnych widać wyraźną przewagę tradycji bengali nad tradycją sanskrytystyczną, ponieważ w Bengalu sanskryt nie uzyskał tak silnej pozycji języka liturgicznego jak w innych częściach Indii. Pisma sahadźijów wyraźnie odwołują się do Pana Ćajtanji Mahaprabhu (wielkiego szesnastowiecznego mistyka krysznaickiego) i Jego towarzyszy, podobnie jak robią to gaudija-wisznuici. Widać zatem, że stanowi On główne źrodło ich inspiracji.

Sahadźijowie uważali (i uważają), że wszechświat jest połączeniem Kryszny (puruszy) i Radhy (prakryti). Ten element doktrynalny – o męskim i żeńskim składniku świata – jest typowy dla całej tantry i został już przeze mnie omówiony. Według sahadźiji Radha i Kryszna występują także wewnątrz każdego człowieka. Idealną reprezentację tej idei jest postać Ćajtanji Mahaprabhu, uważanego za inkarnację zarówno Radhy jak i Kryszny. Ćajtanja to dla sahadźijów postać, która w pełni urzeczywistniła w sobie jedność pierwiastka męskiego i żeńskiego.

Charakterystyczny dla sahadźijów stał się dewocyjny (bhakti) kult Boskiej pary Radhy i Kryszny. Popularną metodą tego kultu był śpiew religijny (bhadżan, kirtan) tak jak w typowym krysznaizmie bengalskim (i nie tylko bengalskim).

W obrębie ruch sahadźijów powstały rozmaite odłamy (choć nie tak wyraźnie odrębne). W niektórych z nich uprawiano rytualny seks, podczas którego mężczyzna wyobrażał sobie, że przemienia się w Krysznę, a kobieta zaś w Radhę. Te praktyki spotkały się z krytyką ze strony ortodoksyjnego hinduizmu. Inni grupy sahadźijów stroniła od takich praktyk, preferując mistyczne przeżycia medytacyjne.

Sahadźijowie rozwinęli też niekonwencjonalną czakrologię. Według niej istniały tylko cztery czakry. Przedstawiali cały obieg energetyczny wewnątrz ciała ludzkiego jako szczegółowy obraz Wryndawany – świętego miasta krysznaickiego. W bardziej „przyziemnych” wersjach sahadźiji, jej wyznawcy praktykowali rytuał wciągania do tyłu spermy, a te cztery czakry wizualizowali jako miejsca, przez które powinna przejść.

Sahadźijowie oprócz, oczywiście, tantry i krysznaizmu inspirowali się szeregiem innych tradycji takich jak śiwaizm kaszmirski, buddyzm tybetański i sufizm. Inspiracje te przeszły także na bengalskich baulów, powiązanych z sahadźijami. Baulowie to grupy wędrownych śpiewaków. Śpiewają w języku bengali, głównie o tematyce religijnej lub miłosnej. Czczą Boga w postaci zarówno nieskończonej jak i znajdującej się wewnątrz ludzkiego serca duchowego. Podobnie jak sahadźijowie odrzucają wszelką ortodoksję religijną i autorytet pism świętych (jakiejkolwiek religii). Uważają także, że miłość między ludźmi prowadzi do miłości bhakty do Boga.

Wpływ tantry na inne tradycje religijne

Tantra ma bardzo szeroki wpływ na wiele różnych form hinduizmu, zarówno ortodoksyjnych jak i heterodoksyjnych. Tantryzm odegrał ważny wpływ na śaktyzm, śiwaizm i wisznuizm (zwłaszcza bengalski). Teksty tantryczne takie jak Brahma-samhita czy pisma pańczaratrów są uważane za święte przez licznych wisznuitów. Istotną rolę odgrywają w śiwaizmie kaszmirskim tantry monistyczne, a w śiwaizmie tamilskim tantry dualistyczne. Tantryzm jest też ściśle powiązany z ortodoksyjnym śankaryzmem, co mogłoby się wydawać bardzo dziwne. Zainicjowane przez Adi Śankarę tradycja tantryczna śri-widja, czczące Boginię Lakszmi (Śri) w Jej formie Tripurasundari cieszy się dużym uznaniem. Również w Kerali ortodoksyjni tantrycy są bardzo wysoko cenieni prze hinduistów. Nie można również pominąć silnego wpływu tantry na niektóre dziwaczne, a wręcz ekstremalne, ascetyczne ugrupowania śiwaickie takie jak aghori, kapalikowie, paśupatowie czy gorakhnathowie.

Tantra robi się też popularna na Zachodzie. Niestety jednak, wiele instytucji komercyjnych, nie mających nic wspólnego z duchowością, używa hasła „tantra” na sztandarze. Czynią tak, tylko po to, aby przyciągnąć osoby zainteresowane rozwojem duchowym. Robią to przeważnie różni pseudo-terapeuci seksualni. Wiele z tych osób nie ma pojęcia o tantrze ani o duchowych tradycjach z jakimi się wiąże. Tego typu postępowanie, zaśmieca rynek ezoteryczny, przyciąga ludzi naiwnych i powoduje wypaczenia odnośnie tego czym naprawdę jest tantra.

[[Category:Hasło]]

Tantra

2009-04-03T09:57:45Z

Ganeś: wstawiam mój artykuł

Termin „tantra” jest wieloznaczny i często źle rozumiany. Odnosi się do całej różnorodności ruchów mistycznych, ezoterycznych i duchowych praktykowanych w Indiach i całej Azji południowej i wschodniej, wiążących się z religiami takimi jak hinduizm, buddyzm, taoizm, shinto, dżinizm, bon, sufizm. Na Zachodzie jest często brany za „sztukę uprawiania miłości” w Indiach zaś za „czarną magię”. Zarówno jeden jak i drugi stereotyp jest błędny, spłycony i mocno niekompletny. Warto zatem napisać coś więcej na ten temat, aby przybliżyć całe spektrum nurtów tantrycznych. W tym artykule skupię się głównie na tantrycznej tradycji hinduistycznej, która i tak jest bardzo złożona, niejednorodna i rozbudowana.

Co to jest tantra?

„Tantra” znaczy w sanskrycie dosłownie „sieć”, „osnowa”. Jest to nazwa nadane na zbiorczo traktowaną grupę nurtów duchowo-religijnych, które miały swe źródło w Indiach północnych, rozprzestrzeniły się na obszar himalajski, do Tybetu, i całej Azji środkowej oraz wschodniej. Nurty te także się często określa jako „tantryzm”, spotykana jest też nazwa „tantrycyzm”. W obrębie religii hinduistycznej występowały i występują formy tantry w prawie wszystkich nurtach mianowicie w śiwaizmie, śaktyzmie, wisznuizmie, ganapatyzmie i suryzmie (te ostatnie niestety są już praktycznie nie do odtworzenia).

Początki tantry

Początki nurtów tantrycznych są trudne do wyśledzenia. Zachodnia pseudo-indologia wyznacza je czasem na około połowę pierwszego tysiąclecia e.ch. Ta data jest jednak znacznie późniejsza niż powinna być. Tantra w formie zorganizowanego ruchu religijnego sięga już znacznie wcześniej (III-II wiek p.e.ch.), przykładem są grupy takie jak pańczaratrowie (nie mylić z Pańczatantrą!). Tradycja tantry ma jednak znacznie dawniejszą historię – wywodzi się od głównych Bóstw hinduizmu i został przez nich przekazany swym uczniom. Tantra opiera się na pismach ezoterycznych zwanych „tantrami”. Jednym ze znanych tekstów tantrycznych – głównym reprezentantem tantry śiwaickiej jest Mahanirwana-tantra. Inne ważne teksty tantryczne to „Widźniania-bhairawa-tantra” czy „Brahma-samhita”.

Podstawy filozofii tantrycznej

Według tantry cały wszechświat jest emanacją sił twórczych Brahmana. Widać tutaj wyraźne wpływy adwajtyjskie. Nic co jest częścią tego świata nie jest złe samo w sobie – wszystko jest dobre bo jest manifestacją Brahmana.

Świat składa się z dwóch elementów: purusza (ducha) i prakryti (pramaterii), czyli Brahmana i Maji przedstawianych jako Bóstwa: Śiwa i Śakti lub Kryszna i Radha. Tu się zaznacza natomiast silny wpływ filozofii sankhji. Tantryzm jednak sprowadze je wszystkie do przejawy jednych sił kreatywnych, nie oddziela ich od siebie, jak to ma miejsce w sankhji. Brahman jest bierny, pasywny, a Maja nieustannie aktywna. Ani jeden ani drugi nie może istnieć bez siebie. Ta koncepcja ma swój wyraz w wizerunku Kali stojącej nad leżącym Śiwą.

Według tantry te dwie energie – męska i żeńska - występują także wewnątrz każdej osoby. Celem duchowości powinno być zjednoczenie ich ze sobą i w pełni odczuwanie tego zjednoczenia. Wypracowano w tym celu system praktyk polegających na rozbudzaniu energii kundalini i otwierani czakr oraz kanałów energetycznych (naadi). Gdy najwyższa czakra zostanie otworzona i energia przez nią przepłynie wtedy osiągnie się Wyzwolenie. Mapa czakr i kanałów energetycznych jest ściśle powiązana z psychologią, lecz jest także w pewnym sensie odbiciem całego wszechświata.

Inny ważny element filozofii tantrycznej to klasyfikacja natury, wszechświata i wszystkiego co istnieje jako składającego się z trzech gun – sattwy, radżasu i thamasu. Tutaj można dostrzec kolejny wpływ sankhji. Doktryna o trzech gunach jest akurat właściwa dla całego hinduizmu i ma swe źródło w tekstach wedyjskich.

Trzy guny:

1. Sattwa – kolorem tej guny jest biel. Wiąże się ze wszystkim, co święte, czyste i wzniosłe. Rozwijanie tego stanu umysłu prowadzi do najwyższych stanów duchowych.

2. Radżas – kolorem tej guny jest czerwień. Dotyczy silnej energii, aktywności, emocji takich jak złość, gniew czy namiętność. Powoduje kompletną stagnację duchową.

3. Thamas – kolorem tej guny jest czerń, ciemność. Wiąże się z negatywnymi emocjami takimi jak nienawiść czy gniew w ich najbardziej zdegradowanych formach, a także z apatią i ospałością oraz strachem. Powoduje szybki upadek duchowy.

Tantryczny model kundalini w ludzkim ciele

Tantrycy opisali kanały energetyczne (naadi) i przepustniki energii (czakry), znajdujące się w ludzkim ciele. Zarówno czakr jak i naadi są tysiące. Występuje jednak siedem głównych czakr i trzy główne naadi. Te siedem czakr umieszczonych jest wzdłuż kręgosłupa, a przez nie biegną trzy naadi – suszumna (główny) oraz ida i pingala (dwa boczne).

Oto opis siedmiu czakr:

1. Muladhara – najniższa czakra, czerwona, czakra korzenia, znajduje się koło kości ogonowej, pod genitaliami. Odpowiada za fundamentalne potrzeby – jedzenia, picia, spania, bezpieczeństwa.

2. Swadhistana – czakra genitalna, pomarańczowa, odpowiada za energię seksualną, a także twórczość, siłę do życia.

3. Muladhara – czakra splotu słonecznego, żółta, wiąże się ze zdolnościami intelektualnymi.

4. Anahata – czakra serca, zielona, odpowiada za czystą, duchową altruistyczną miłość.

5. Wiśuddha – czakra gardła, błękitna, wiąże się z umiejętnością komunikacji i subtelnymi wibracjami miłości.

6. Adźna – trzecie oko, koloru indygo, odpowiada za zdolności paranormalne.

7. Sahasrara – najwyższa czakra, czakra korony, mieści się na czubku głowy (lub nieco powyżej), osoba z tą czakrą otwartą jednoczy się z całym wszechświatem, osiąga Wyzwolenie.

Praktyki i rytuały tantryczne

Podczas rytuału tantrycznego bardzo ważna była rola guru i ucznia (śisji). Uczeń otrzymywał od swego mistrza inicjację (diksza), polegającej między innymi na szeptaniu do ucha odpowiedniej mantry, która później uczeń miał powtarzać.

Charakterystyczne dla mantr tantrycznych są tak zwane bidża-mantry, czyli dźwięki nasienne. Występują w dłuższych frazach mantrycznych, tuż po rozpoczynającym dźwięku „Om”. Główne bidża-mantry to:

· Aim – wiążę się z Boginią Saraswati, pomaga w zdobywaniu mądrości

· Hrim – dotyczy Maji – natury, wysławia ją, także pomocny w uspokojeniu jej,

· Śrim – związany z Boginią Lakszmi (Śri), pomaga w zdobywaniu bogactwa,

· Klim – wiąże się z Śakti (małżonką Śiwy) w swej formie jako Maheśwari, Pani radości, używa się tego w celu osiągnięcia władzy ziemskiej, przyjemności.

· Krim – wiążę się z Boginią Kali – zapewnia ochronę, zdobycie wiedzy duchowej i zniszczenie smutku

Podczas medytacji tantrycznych wykorzystywano również mistyczne kształty zwane jantrami i mandalami. Ich kształty tworzą pozytywne wibracje i pomagają w rozwoju duchowym. Bogato zdobione jantry i mandale są ważnym elementem ikonografii tantrycznej. Poniżej przykłądy popularnych jantr:

· Bindu – punkt. Symbolizuje źródło, z którego wszystko powstaje.

· Okrąg (z punktem w jego centrum) – symbolizuje cykliczność, rytm, jedność świadomości z nieświadomością

· Trójkąt równoboczny (skierowany w górę) – symbolizuje męską zasadę wszechświata, a także równowagę trzech gun i trzech dhoś.

· Sześciokąt – symbol żywiołu powietrza

· Kwadrat – oznacza ziemię, a także wielostronność

· Lotos – symbolizuje czakrę (dowolną)

· Trójząb – symbolizuje rozpad, boską desktrukcję, a także trzy dhośe

· Swastyka – wiąże się ściśle z Panem Wisznu. Oznacza Jego cztery ramiona. Symbolizuje też fakt, iż Boskość jest poza zasięgiem ludzkiego rozumu. Zmodyfikowana (z dodanymi kropkami) swastyka może symbolizować też Pana Ganeśę.

· Pentagram – oznacza pięć zmysłów, pięć organów działania, pięć żywiołów. Może się też łączyć z Panem Śiwą lub symbolizować miłość, namiętność czy też dezintegrację.

· Gwiazda sześcioramienna – symbolizuje jedność Puruszy i Prakryti (męskiego i żeńskiego pierwiastka)

Oczywiście jantry te można łączyć, aby stworzyć inne jantry. Jedną z silniejszych jantr jest Śri-jantra poświęcona Bogini Maha Lakszmi.

Istotną rolę spełniają w ikonografii tantrycznej również Boginie. Trzeba zaznaczyć, że kult Bóstwa żeńskiego jest nieodłącznym elementem tantry. Często też przedstawia się Bóstwa w związkach seksualnych, co ma rozmaitą i złożoną symbolikę.

Kolejny istotny element rytuałów tantrycznych to wykonywanie mistycznych gestów zwanych mudrami. Mudry poprzez odpowiedni splot palców, tworzą korzystne energię.

Bardzo ważną rzeczą związaną z tantrą jest też rytuał pańczamakara, czyli „pięćiu <<M>>”, lecz jest bardzo złożony i wymaga osobnej sekcji.

Trzy systemy tantry

Zanim przejdę do omawiania rytuału pańczamakara będę musiał opisać trzy gałęzie tantry, gdyż to się ze sobą ściśle wiąże. Te gałęzie to: Kaula-tantra, Miszra-tantra i Samadźa-tantra.

Kaula-tantra (zwana też Wamaćarą, Wamamargą) czyli ścieżka „lewej ręki” to najniższa z tych trzech ścieżek. Jej praktykanci skupiali się na pobudzaniu czakry Swadhistana, uprawiali rytualny seks, spożywali mięso, upijali się i brali narkotyki. W tym systemie bardzo często dochodziło do wulgaryzacji i nadużyć praktyk duchowych. Jej członkowie pogardzali tradycją wedyjską i uważali tantrą za ważniejszą od niej. Niemniej, niektórzy uważają, że początkowo praktyki i filozofia Kauli miały pewne uzasadnienie duchowe.

Miszra-tantra to jakby „tantra środkowa”. Jej wyznawcy praktykują medytacją nad czakrą Anahata i pobudzanie kundalini. Stanowi jakby stan przejściowy między tantrą lewej ręki, a tantrą prawej ręki.

Samaja-tantra (Dakszinaćara, Dakszinamarga) obejmuje czyste duchowe praktyki. Nie ma nic wspólnego z rytualnym seksem, pijaństwem, mięsożarstwem ani narkomanią pod płaszczykiem duchowym. Jej członkowie medytowali nad czakrą Sahasrara. Samaja-tantra nie kłóciła się z ortodoksyjną hinduistyczną tradycją wedyjską ani brahmaniczną.

Pańczamakara

Pańczamakara to pięć szokujących tabu, które łamano podczas rytuałów tantrycznych. Praktykanci Kauli robili to w sposób bardzo wulgarny, łamiąc zasady religijne. Adepci Samaji zaś interpretowali każdy z tych pięciu elementów metaforycznie jako coś duchowego. Pięć części pańczamakary (nazywanej „pięcioma <<M>>”, gdyż każda z tych nazw zaczyna się na „m” w sanskrycie) to:

1. Madja – alkohol

2. Mansa – mięso

3. Matsja – ryba

4. Mudra – afrodyzjak (w tym kontekście)

5. Maithuna – stosunek seksualny

Praktykanci Kauli zbierali się grupowo na tantryczny rytuał, układali się w kółku (siedzieli przy sobie niezależnie od swych warn i dżati). Po kolejnym złamaniu każdego z tych tabu uprawiali rytualny seks (czasem małżonkowie ze sobą, a czasem przypadkowe osoby ze sobą). W trakcie stosunku mężczyzna wyobrażał sobie jak stawał się Bogiem (w śiwaicko-śaktyjskich wersjach – Śiwą, a w wisznuickich – Kryszną), a kobieta wyobrażała sobie jak zmienia się w Boginię (w śiwaicko-śaktyjskich wersjach – w Śakti, a w wisznuickich - w Radhę). W tym ciemnym rytuale tantrycznym, składano także czasem ofiary ze zwierząt, niekiedy w ekstremalnych przypadkach także z ludzi.

W tradycji Samaji interpretowano inaczej Pańczamakarę – w sposób następujący:

1. Picie wina Boskości

2. Kontrola nad ciałem

3. Utrzymanie świadomości Jaźni podczas życia codziennego

4. Zniszczenie egoizmu

5. Połączenie się z Bogiem

To jest jedna z możliwych interpretacji. Czasem w Samaja-tantrze alkohol zastępowano mieszanką mleka, miodu i cukru, a rytualny seks uprawiano wyłącznie w obrębie małżeństwa. Stosunek miał na celu duchowe połączenie i wspinaczkę duchową ku Boskości, nie zaś złożenie Bóstwom ofiary z ejakulatu, jak to robiono w tradycji Kaula.

Niektórzy śiwaici uważają, że Pan Śiwa nauczył swych zdolniejszych uczniów wersji Samaja, zaś tych stojących niżej duchowe wersji Kaula. Te praktyki miały na celu w gruncie rzeczy wzniesienie się ponad te pięć elementów pańćzamakary. (Zostały jednak splugawione przez osoby nie mające o tym pojęcia. Splugawieniu temu próbował przeciwdziałać Adi Śankara.)

Sahadźijowie i baulowie

Jednym z klasycznych przykładów tantrycznego wisznuizmu jest nurt sahadźija, rozwijający się w Bengalu. Bardzo trudne do wyśledzenie są jego początki i wczesna historia. Nie wiadomo też kto jest autorem ich świętych tekstów. Nie są łatwe również badania ich doktryn oraz praktyk.

W ich pismach religijnych widać wyraźną przewagę tradycji bengali nad tradycją sanskrytystyczną, ponieważ w Bengalu sanskryt nie uzyskał tak silnej pozycji języka liturgicznego jak w innych częściach Indii. Pisma sahadźijów wyraźnie odwołują się do Pana Ćajtanji Mahaprabhu (wielkiego szesnastowiecznego mistyka krysznaickiego) i Jego towarzyszy, podobnie jak robią to gaudija-wisznuici. Widać zatem, że stanowi On główne źrodło ich inspiracji.

Sahadźijowie uważali (i uważają), że wszechświat jest połączeniem Kryszny (puruszy) i Radhy (prakryti). Ten element doktrynalny – o męskim i żeńskim składniku świata – jest typowy dla całej tantry i został już przeze mnie omówiony. Według sahadźiji Radha i Kryszna występują także wewnątrz każdego człowieka. Idealną reprezentację tej idei jest postać Ćajtanji Mahaprabhu, uważanego za inkarnację zarówno Radhy jak i Kryszny. Ćajtanja to dla sahadźijów postać, która w pełni urzeczywistniła w sobie jedność pierwiastka męskiego i żeńskiego.

Charakterystyczny dla sahadźijów stał się dewocyjny (bhakti) kult Boskiej pary Radhy i Kryszny. Popularną metodą tego kultu był śpiew religijny (bhadżan, kirtan) tak jak w typowym krysznaizmie bengalskim (i nie tylko bengalskim).

W obrębie ruch sahadźijów powstały rozmaite odłamy (choć nie tak wyraźnie odrębne). W niektórych z nich uprawiano rytualny seks, podczas którego mężczyzna wyobrażał sobie, że przemienia się w Krysznę, a kobieta zaś w Radhę. Te praktyki spotkały się z krytyką ze strony ortodoksyjnego hinduizmu. Inni grupy sahadźijów stroniła od takich praktyk, preferując mistyczne przeżycia medytacyjne.

Sahadźijowie rozwinęli też niekonwencjonalną czakrologię. Według niej istniały tylko cztery czakry. Przedstawiali cały obieg energetyczny wewnątrz ciała ludzkiego jako szczegółowy obraz Wryndawany – świętego miasta krysznaickiego. W bardziej „przyziemnych” wersjach sahadźiji, jej wyznawcy praktykowali rytuał wciągania do tyłu spermy, a te cztery czakry wizualizowali jako miejsca, przez które powinna przejść.

Sahadźijowie oprócz, oczywiście, tantry i krysznaizmu inspirowali się szeregiem innych tradycji takich jak śiwaizm kaszmirski, buddyzm tybetański i sufizm. Inspiracje te przeszły także na bengalskich baulów, powiązanych z sahadźijami. Baulowie to grupy wędrownych śpiewaków. Śpiewają w języku bengali, głównie o tematyce religijnej lub miłosnej. Czczą Boga w postaci zarówno nieskończonej jak i znajdującej się wewnątrz ludzkiego serca duchowego. Podobnie jak sahadźijowie odrzucają wszelką ortodoksję religijną i autorytet pism świętych (jakiejkolwiek religii). Uważają także, że miłość między ludźmi prowadzi do miłości bhakty do Boga.

Wpływ tantry na inne tradycje religijne

Tantra ma bardzo szeroki wpływ na wiele różnych form hinduizmu, zarówno ortodoksyjnych jak i heterodoksyjnych. Tantryzm odegrał ważny wpływ na śaktyzm, śiwaizm i wisznuizm (zwłaszcza bengalski). Teksty tantryczne takie jak Brahma-samhita czy pisma pańczaratrów są uważane za święte przez licznych wisznuitów. Istotną rolę odgrywają w śiwaizmie kaszmirskim tantry monistyczne, a w śiwaizmie tamilskim tantry dualistyczne. Tantryzm jest też ściśle powiązany z ortodoksyjnym śankaryzmem, co mogłoby się wydawać bardzo dziwne. Zainicjowane przez Adi Śankarę tradycja tantryczna śri-widja, czczące Boginię Lakszmi (Śri) w Jej formie Tripurasundari cieszy się dużym uznaniem. Również w Kerali ortodoksyjni tantrycy są bardzo wysoko cenieni prze hinduistów. Nie można również pominąć silnego wpływu tantry na niektóre dziwaczne, a wręcz ekstremalne, ascetyczne ugrupowania śiwaickie takie jak aghori, kapalikowie, paśupatowie czy gorakhnathowie.

Tantra robi się też popularna na Zachodzie. Niestety jednak, wiele instytucji komercyjnych, nie mających nic wspólnego z duchowością, używa hasła „tantra” na sztandarze. Czynią tak, tylko po to, aby przyciągnąć osoby zainteresowane rozwojem duchowym. Robią to przeważnie różni pseudo-terapeuci seksualni. Wiele z tych osób nie ma pojęcia o tantrze ani o duchowych tradycjach z jakimi się wiąże. Tego typu postępowanie, zaśmieca rynek ezoteryczny, przyciąga ludzi naiwnych i powoduje wypaczenia odnośnie tego czym naprawdę jest tantra.

Wedantasutra

2009-04-03T09:56:32Z

Ganeś: Przekierowanie do Brahmasutry

#REDIRECT[[Brahmasutry]]

Brahmasutra

2009-04-03T09:56:20Z

Ganeś: Przekierowanie do Brahmasutry

#REDIRECT[[Brahmasutry]]

Wedantasutry

2009-04-03T09:56:04Z

Ganeś: Przekierowanie do Brahmasutry

#REDIRECT[[Brahmasutry]]